Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- at yedi günde, it yediği gündeatasözüDeğerli kişilikler, zamanla gelişir. Kısa zamanda beliren kişilikler gerçek değer taşımayanlardır.
- at sahibine göre eşeratasözüBirinin yönetimi altında çalışan kişi, tutumunu yöneticisinin durumuna göre ayarlar.
- at kudümüy yurt kudümü, avrat kudümüatasözüTürkler; atlarını, yurtlarını, eşlerini kutsal sayar, onların uğur getireceğine inanırlar.
- at kaçmaz, et kaçaratasözüAtın iyi koşması için iyi beslenmiş olması gerek.
- at ile avrat yiğidin bahtınaatasözüKişinin satın aldığı atları ve evlendiği kadından memnun kalıp kalmayacağı öncedenkestirilemez. Her ikisi de talihine kalmıştır.
- at bulunur meydan bulunmaz, meydan bulunur at bulunmazatasözüBir işi başarabilmek için gerekli olan koşullar her zaman eksiksiz olarak ele geçmez. Biri bulunursa öteki bulunmaz; öteki bulunursa beriki bulunamaz.
- at beslenirken, kız istenirkenatasözüAt; besili, bakımlı olduğu zaman hem gösterişlidir hem de en çok işe yarayacak durumdadır.Satılacaksa o zaman satılmalıdır. Kız da körpeliği, güzelliği geçmeden, isteyenleri varken evlendirilmelidir.
- at at oluncaya kadar sahibi mat oluratasözüBir çocuk, bir işçi yetiştirebilmek için çok para, çok emek, çok zaman ister. Onlar yetişirama, yetiştiren de her bakımdan yorulur, yıpranır.
- at arıklıkta, yiğit gariplikteatasözüAt zayıf iken, kişi garip iken çetin sınavlarını verirler. Bu durumda kişiliklerini yitirmemiş ve görevlerini başarı ile yapmış iseler üstün niteliklerini belirtmiş olurlar.
- at ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalıratasözüYaşayan bir gün ölür. Ancak yaşayışına bağlı birtakım izler sürüp gider. At ölmekle birlikte onun koştuğu meydanın kalması, insan ölmekle birlikte adının anılması gibi: Onun için kişi yaşarken iyi işler yapmalı, iyi bir ad bırakmaya çalışmalıdır
- at ölür, itlere bayram oluratasözüYüksek kimselerden birinin ölümü ya da görevden ayrılması, kimi zaman, aşağılıkkimselerin işine yarar.
- atta karın, yiğitte burunatasözüİyi koşan atın karnı, yiğit erkeğin burnu büyük olur.
- atta, avratta uğur vardıratasözüİnanışa göre at ve kendisiyle evlenilen kadın eve uğur getirir.
- atlar tepişir, arada eşekler eziliratasözüGüçlü kimseler birbirlerine girerler. Bundan, aralarında bulunan güçsüzler zarar görür.
- atlar nallanırken kurbağa ayağını uzatmazatasözüHerkese durumuna, değerine göre davranışta bulunulur; iş verilir. Değersiz kişi, kendisine de değerli kişi gibi ilgi gösterilmesini beklememelidir.
- atlı kaçar, kaçar; yaya arkasına ne düşer?atasözüBüyük işlere, bunu başaracak gücü olanlar girişir. Olanakları bulunmayanlar böyle işlere niçin girişirler?
- atlıya saat olmazatasözüAtla yolculuk yapan kimse için bir yolun kaç saatlik olduğu söz konusu değildir. Atlı, istersebeş saatlik yolu bir saatte alır. Bunun gibi, bol olanakları bulunan kimse, uzun bir süre içindeyapılabilecek işi kısa zamanda yapıverir.
- ateş demekle ağız yanmazatasözüKişi, zararlı bir eylemin sözünü etmekle kendisini zarara sokmuş olmaz.
- ateş düştüğü yeri yakaratasözüFelaket kimlerin başına gelirse onları yakar, sürekli bir acı içinde bırakır
- ateşle barut bir yerde durmazatasözüİkisinin bir arada bulunması çok tehlikeli olan şeyler birbirinden uzak tutulmalıdır.
- ata malı mal olmaz, kendin kazanmak gerekatasözüBabadan kalan mal kalıcı değildir. Kazancı olmayan kişi bunu çabuk bitirir. Kişinin gerçekmalı, kendi çalışmalarıyla elde ettiği maldır. Kazancı olan kimsenin malı bitmez.
- ata eyer gerek, eyere er gerekatasözüBir işletmeyi önce donatmalısınız; sonra da iyi bir yöneticiye teslim etmelisiniz ki istediğiniz verimi alabilesiniz.
- ata dost gibi bakmalı, düşman gibi binmeliatasözüAta iyi baktıktan sonra, yora yora bininiz; korkmayınız, sarsılmaz. Çalıştırdığınız işçileringücü de iyi beslenmeleriyle artmaz mı?
- ata dostu oğla mirastıratasözüBabamızın dostları, babamızdan bize kalan miras gibidir. Bizi kollarlar. Sıkışıkdurumlarımıda bize her türlü yardımı yaparlar.
- ata da soy gerek, ite deatasözüBütün yaratıkların soylusu üstün niteliktedir.
- ata binersen Allah'ı, attan inersen atı unutmaatasözüAta bindiğin zaman insafsızlık etme, hayvanı çok hırpalama. Buna Tanrı razı olmaz. (Ya da ata bindiğin zaman böbürlenme; böbürleneni Tanrı sevmez), Attan indiğin zaman da onunyemini, suyunu, tımarını unutma.
- ata binen nalını, mıhını araratasözüKişi, kullanacağı şeyin ayrıntılarını da almalı, eksik bir durumu kalmamasına dikkatetmelidir.
- ata arpa, yiğide pilavatasözüYaratığın gücü, gelişmesine yarayan şeyle artar.
- atasını tanımayan Allah'ını tanımazatasözüBir kişinin, buğruklarına saygı göstereceği kimseler arasında babası başta gelir. Onutanımayan kişi, ana ve babaya itaat etmeyi emreden Tanrı'yı da tanımıyor demektir.
- atalar sözünü tutmayanı yabana atarlaratasözüAtaların yol gösterici öğütlerine ve geleneklere önem vermeyen, ahlak kuralları dışına çıkankimse ile herkes ilişkisini keser. Tek başına kalan bu kişi, toplum içinde itelenir; horlanır.