Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- ergene karı boşaması kolayatasözüAğır bir durumla karşı karşıya olmayan kimse için ben olsam şöyle yaparım, böyle yaparım demek kolaydır. Dediklerinin yapılabilip yapılamayacağını o durum içinde bulunanlardan sormalı.
- kış kışlığını, kuş kuşluğunu gösteriratasözüDoğa kanunları değişmez. Her olay, her varlık özelliğini belli eder.
- farz sünneti bastırıratasözüÇok önemli olan bir işin, daha az önemli olandan önce yapılması gerekir.
- arı, bal alacak çiçeği biliratasözüAçıkgöz kişi; çıkar sağlayabileceği yeri bilir.
- fısıltı ev yıkaratasözüBir toplantıda, kimi kişilerin fısıltı ile konuşmaları, güvensizlik havası yaratır; toplantının dağılmasına yol açar.
- eşek siken, osuruğuna katlanıratasözüKötü ya da hatalı bir iş yapan, ceremesine katlanır.
- eski diye atma kürkünü; gerek olur bürünürsün bir günüatasözüEski eşya, deneyimli, yaşlı insan, bir tarafa atılıp unutulmamalıdır. Günün birinde onlara dagerekseme duyulabilir.
- altın ateşte, insan mihnette belli oluratasözüAltına benzeyen maddenin altın olup olmadığı, nasıl ateşe dayanıklılık derecesi ile anlaşılırsa bir kişinin değeri de sıkıntılara katlanma, zorlukları yenme ve benliğini koruma gücü ile ölçülür.
- ahmak gelin yengeyi halayığı sanıratasözüAhmak kimse, kendisini korumakta olan kişiye, hizmetine verilmiş biri gözüyle bakar ve saygısızca davranışıyla onun gönlünü kırarak hizmetinden yoksun kalır.
- yumurtadan çıkan yine yumurta çıkarıratasözüHer canlı soyuna çeker; soyunun özelliklerini taşır.
- bir dönüm güzlük on dönüm yazlığa bedeldiratasözüSonbaharda ekilen bir dönümlük yerden, yazın ekilen on dönümlük yerin ürünü kadar ürünalınır.
- ana kızına taht kurmuş, baht kuramamışatasözüAna baba, kızlarını sultanlar gibi yaşatabilirler. Ama onun evlendikten sonra mutlu olmasını sağlamak, ellerinde değildir.
- ağaç ne kadar uzasa göğe ermezatasözüinsan ne denli yükselirse yükselsin, bir yerde durur.
- öküze boynuzu yük değilatasözü"Meşgul olduğu iş,kişiye yük olmaz. Onları yaşamının bir parçası olarak kabul eder" anlamında bir söz.
- şubatın sonundan, martın onundan korkatasözüUzun yılların gözlemi göstermiştir ki şubat sonunda ve martın onunda hava çok fırtınalı ve soğuk olur.-T-
- çobana verme kızı, ya koyun güttürür ya kuzuatasözüBazı işler, işi hakkıyla yapamayacak olana verilmez, ustasına verilir.
- yatan öküze yem yokatasözüÇalışmayanın gelir beklemeye hakkı yoktur.
- ağanın gözü, yiğidin sözüatasözüBir yerin büyüğü için önemli şey, işleri denetlemektir. Yiğit için önemli şey ise sözünün eri olmaktır.
- yorgun eşeğin çüş canına minnetatasözüVerilen dinlenme fırsatı, yorgun kişiyi çok sevindirir.
- yüz verme arsız olur, az verme hırsız oluratasözüYönetimin altında bulunan kimseye ikide birde şunu yap, bunu yapma demekle iyi sonuçalınır sanma; onu arsız edersin. Yiyecek, para bakımından sıkıntıya da düşürme. Çünkü hırsızlığa itmiş olursun.
- eşeğin kuyruğunu kalabalıkta kesme; kimi uzun der, kimi kısaatasözüKimseyi ilgilendirmeyen önemsiz bir işini, herkesin düşüncesini bildirmesine meydanverecek biçimde yapmaya kalkarsan her kafadan bir ses çıkar; hangisine uyacağını şaşırırsın.Böyle işleri kendi kendine karar verip yapmalısın.
- karı koca bir sözle yakın, bir sözle uzaktıratasözüBir kadınla bir erkek, birbirlerine bağlandıklarını bildiren bir sözle karı-koca olurlar. Böylebir bağın kalmadığını bildiren bir sözle de yabancı olurlar.
- arife günü yalan söyleyenin bayram günü yüzü kara çıkaratasözüBir sözün yalan olduğu çabuk anlaşılır ve söyleyen, topluluk içinde utanılacak bir duruma düşer.
- ekinler baş vermeden kör buzağı topallamazmışatasözüRecep İvedik filminde geçen bir repliktir ve "Her şeyin bir zamanı vardır." anlamına gelir.
- kız evi naz eviatasözüKız evi nazlı olur. isteklinin rica, minnet etmesini ister, kızını ağır satar.
- koyunun bulunmadığı yerde keçiye Abdurrahman Çelebi derleratasözüBir şeyin çok değerlisi ele geçmezse az değerlisi önem kazanır.
- yaz yalan, kış gerçekatasözüYazın yaşama koşulları hafiftir: Giyim işi özen istemez; nerede olsa barınılır. Kışın durum tersinedir: Giyim, özen ister. Barınacak yer, kapalı ve sıcak olmalıdır. Bu durum, karşılaştığımız çeşitli olaylarda da görülür: Kimi olaylar, önem vermeye değmez, ama kimisi olanca dikkatimizle ve gücümüzle üzerinde durmamızı gerektirir.
- kuş var eti yenir, kuş var et yediriliratasözüÖyle kişiler vardır ki acımadan en ağır işte kullanırız. Öyle kişiler de vardır ki, iş gördürmek şöyle dursun, biz ona hizmet ederiz.
- adam hacı mı olur ulaşmakla Mekke'ye, eşek derviş mi olur taş çekmekle tekkeye?atasözüBelli bir düzeye erişmek, o durumun gerektirdiği nitelikleri taşımakla ya da yerine getirmekle gerçekleşir. Görünüşü ona benzetmekle değil.
- baba oğluna bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzüm vermemişatasözüBabalar çocukları için büyük özveride bulunurlar. Ama çocuklar babaları için küçük bir özveride bulunmazlar. Başka koruyucular ve korunanlarda da durum budur.