Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- el eliyle yılan tutuluratasözüİnsan kendi işini kendisi görmelidir. Başkalarına yaptırılan iş istenildiği gibi olmaz.
- acıkan doymam sanır, susayan kanmam sanıratasözüacıkan doymam, susayan kanmam sanır kavramının farklı yazılışı
- ağası güçlü olanın kulu asi oluratasözüDişli birine dayanan, güvenen kişi herkese kafa tutar, kabadayıca davranır.
- aç kurt aslana saldırıratasözüAç kimse karnını doyurmak için gerekirse ölümü göze alır.
- aç aslandan tok domuz yeğdiratasözüSoysuz olup para kazanan, soylu olup da para kazanmayandan üstündür.
- meyhaneciden kefil istemişler, bozacıyı göstermişatasözü"Toplumda uygunsuz işleri yapanlar kendi haklılıklarını, benzer kişileri göstererek savunmaya çalışırlar." anlamında bir söz.
- az laf çok işatasözüTembelliği değil çalışkanlığı öğütleyen söz.
- su akar yolunu buluratasözüBir insan eğer hayatta bir şeyler yapmak istiyorsa elbette yapar.
- hesapsız kasap ya bıçak ya da masa kıraratasözüİşinin ehli olmayan, ne yapacağını önceden iyi düşünmeyen kişi, işin içinden bir türlü çıkamaz. Bu uğurda baş vurduğu araçları da heder eder.
- gün ola harman olaatasözüsabretmenin yararını anlatan bir atasözü
- cennetin kapısını cömertler açaratasözüCömert insan muhtaçları gözetir, yardımda bulunur. Allah da onların bu fedakarlıklarına fazlasıyla mükafat verip cennetine koyar. İhtiyaç sahiplerinin ihtiyacını gidermek en büyük sevaplardan biridir.
- ağır ol, ağa desinleratasözüAğırbaşlı olan kişiler toplumda daima sevilip sayılırlar ve ağalar, paşalar gibi hürmet görürler. Oysa hoppalık, züppelik ve hafifmeşreplik yapan kişilere hiç kimse saygı duymaz. Kendini bilen kişiler ağırbaşlılığı elden bırakmazlar.
- armut dalının dibine düşeratasözüBir kimse önce yakınlarına yararlı olur.
- yavru kuş yuvada gördüğünü yaparatasözüBir insan küçüklükten beri ailesinden gördüklerini yapar, kişiliği bu davranışlara göre şekillenir.
- laf olsun âdet yerini bulsunatasözüKonuşacak herhangi bir konu bulunmayıp rastgele söz sarf edildiğinde söylenen bir söz.
- keser döner, sap döner, gün gelir hesap döneratasözüZaman ve şartlar değişince hiçbir şey eskisi gibi kalmaz.
- adamak kolay, ödemek zorduratasözüSöz vermek kolaydır ancak o sözü yerine getirmek zordur.
- kardeş kardeşi atmış yar başında tutmuşatasözüKardeşler ne kadar birbirine düşman olsalar da sonunda gene sahip çıkarlar.
- karıncanın zevali gelince kanatlanıratasözüHer yükseliş, bir düşüşle sona erer. Her olgunluğun bir bozulması söz konusudur. Doruğun sona erdiği bir nokta mutlaka vardır. Her imparatorluk, sonunda parçalanır. Bütün bunlar yanında bir kişi eğer fazla layık olmadığı bir gelişme gösterir veya bulunduğu durumun ötesinde hareketlerle taşkınlıkta bulunursa artık düşüş yakın sayılır, son gelmiş demektir.Karıncaya da yürümek takdir edilmişken uçmaya kalkması sonunun pek yakın olduğunu gösterir.
- kibirliye kibir göstermek sadakadıratasözüKendini büyük gören ve öyle hareket eden kişilere karşı en uygun davranış biçimi onlara layık oldukları biçimde karşılık vermektir. Kibirli kişiler karşısında sessiz kalmak veya tevazu göstermek onları şımartır ve hadlerini bilmez yapar. Oysa böyle kişilere karşı kibirli davranmak, ileride doğabilecek aksaklıkları bertaraf etmek açısından bir iyilik sayılır.
- marifet iltifata tabidiratasözü"Başarılı bir kimse, desteklenir, takdir edilir, övülürse daha iyi işler yapar" anlamında kullanılan bir söz.
- şahin sinek avlamazatasözüYüce gayeler uğruna mücadele eden kişiler aşağılık istekler ve küçük hesaplar peşinde koşmazlar.
- lodosun gözü yaşlı oluratasözüLodostan esen rüzgâr yağmur habercisidir. Nitekim lodosun dinmesi de ancak yağmurun yağmasına bağlıdır. Halkın çoğu bunu bildiği için bu durumu böyle anlatır.
- aba zaman yaba, yaba zaman aba alınıratasözüaba vakti yaba, yaba vakti aba kavramının eş anlamlısı
- hanım kırarsa kaza, halayık kırarsa ceza.atasözüBuyurucu durumunda olanların yaptığı yanlışlık hoş görülür; buyruk altındakilerin yaptığı yanlışlık suç sayılır.
- eken biçer, konan göçeratasözü"Her davranış doğal sonucuna varır; emek verip ekin eken ürün alır, gezerken bir yerde konaklayan oradan kalkarak başka bir yere gider" anlamında kullanılan bir söz.
- açın karnı doyar, gözü doymazatasözüBir şeyin uzun süren yokluğu açlık ve doyumsuzluk duygusuna iter insanı; bu insan hiç doymamış, aç kalacakmış gibi davranır; gözü nesnelerde kalır, o nesneleri kaybedecek sanısına kapılır.
- yazın başı pişenin, kışın aşı pişeratasözüYazın güneş altında çalışan, ailesinin kışlık ihtiyacını kazanır.
- evceğizim evceğizim, saklar benim halceğizimatasözüHer ailenin başkalarınca bilinmesini istemediği durumları olur. Bunlar ev içinde kalır.
- selden gelen suya gideratasözüHaksız yere kazanılan her şey geldiği gibi kaybolur.