Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyimatasözü"kişi kendisine uygun kimselerle arkadaşlık kuracağı için arkadaşını tanıdığımızda o kişinin de kimliğini öğrenmiş oluruz" anlamında kullanılan bir söz
- arife günü yalan söyleyenin bayram günü yüzü kara çıkaratasözüBir sözün yalan olduğu çabuk anlaşılır ve söyleyen, topluluk içinde utanılacak bir duruma düşer.
- arife günü aşa ne, bayram günü tıraşa ne?atasözüHer olayın, her nesnenin çoğaldığı bir zaman vardır. Böyle zamanlarda o olay ve nesnelere eskisi denli önem verilmez.
- arayan Mevlasını da bulur, belasını daatasözüİyi erek yolunu tutanlar iyi ereğe, kötü erek yolunu tutanlar kötü ereğe ulaşırlar.
- araba ile tavşan avlanmazatasözüHer işte başarıya ulaşabilmek için kullanılması gereken özel bir yol vardır. Başka bir yöntem kullanılırsa başarıya erişilemez.
- arabanın ön tekerleği nereden geçerse art tekerleği de oradan geçeratasözüBüyükleri nasıl bir yaşayış yolu tutmuşlarsa çocuklar da aynı yolu izlerler.
- arşın malı kantar ile satılmazatasözüHer nesnenin değeri, niteliğine uygun bir ölçüye vurularak belli olur. Bir nesne için kullanılan ölçü, niteliği ayrı olan başka bir nesne için uygulanamaz.
- arı kızdıranı sokaratasözüKişi kendisini sinirlendirene saldırır; sonunda öleceğini bilse bile.
- arı gibi eri olanın dağ kadar yeri oluratasözüÇalışkan, kişileri olan aile ve toplumlar, her yerde bol kazanç bulurlar; bütün dünyayı kendi malları sayarlar.
- arık etten yağlı tirit olmazatasözüDeğersiz kişiden yararlı iş, verimsiz topraktan bol ürün beklenemez.
- arık ata kuyruğu yüktüratasözüGüçsüz kişi, kimseye yardım edecek durumda değildir. Bu yardım ne kadar az ve yardımedilecek kimse ne kadar yakını olursa olsun.
- arık arınır, ad arınmazatasözüMadde pisliğini temizlemek kolaydır. Ama kirlenen ad ve namus temizlenemez.
- arıca etek, kuruca yatakatasözüÖlümcül hastalar için Tanrı'dan dilenen şey, çamaşırını, yatağını kirletir duruma gelmeden ona Azraili göndermesidir.
- arı, bey olan kovana üşeratasözüHalk, kendisine önderlik edecek kişinin çevresinde toplanır.
- abdestsiz sofuya namaz mı dayanıratasözüGerekli koşullar yerine getirilmedikten sonra az zamanda pek çok iş yapılır.
- aptal ata binerse bey oldum sanır, şalgam aşa girerse yağ oldum sanıratasözüGörgüsüz kişi layık olmadığı bir iş başına geçerse, gerçekten değeri varmış gibi bir kuruntu gösterir.
- an beni bir kozla, o da çürük çıksınatasözüArkadaşlar, tanıdıklar arasında armağan, beklenen bir şeydir. Armağan, bir kişinin hatırlandığını belirtmesi bakımından önemlidir; değeri de buradadır. Ne kadar küçük bir şey olursa olsun; isterse işe yaramasın.
- anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna azatasözüAnlayışlı kimselere basit bir ima bile yeter, oysa anlayışsız kimselere ne söylense yararsızdır.
- ana yılan, sözü yalan, karı çiçek, sözü gerçekatasözüKarısını çok seven ve anasıyla karısı arasındaki geçimsizlikte anasını haksız bulan oğulun yargılarıdır bunlar.
- ana kızına taht kurmuş, baht kuramamışatasözüAna baba, kızlarını sultanlar gibi yaşatabilirler. Ama onun evlendikten sonra mutlu olmasını sağlamak, ellerinde değildir.
- ana ile kız, helva ile kozatasözüKoz helvasının içindeki cevizle helvayı ayırmak nasıl olanaksızsa, ana ile kızı da birbirinden ayırmak öylece olanaksızdır.
- ana hakkı Tanrı hakkıatasözüEvlatların analarına karşı olan yükümlülükleri, Tanrı'ya karşı olan yükümlülükleri kadar kutsaldır.
- ana gezer, kız gezer; bu çeyizi kim düzer?atasözüBir ailenin, bir kuruluşun yöneticileri ve yönetilenleri, yapılacak işlere boş verirlerse o işler kendiliğinden ortaya çıkar mı?
- ana besler hurmayla, eloğlu karşılar yarmaylaatasözüHer anne, çocuğunu büyük bir şefkat ve özenle nazlı olarak yetiştirir. Çocuk topluma karışınca yaşamın ve çevresinin insafsızlıklarıyla karşılaşır.
- anayı kızdan ayıran paraatasözüKişisel çıkar, ana-kız arasındaki bağın kopmasına bile yol açabilir. Sarsılmaz sanılan yakındostluklarda da...
- anasına bak kızını al, kenarına bak bezini alatasözüKız annesinin birçok huylarını doğuştan almış bulunur. Sonra da annesinin eğitimi ile yetişir. Bunun için bir kızın niteliklerini öğrenmek isteyenler, annesine benzeyeceğini düşünürlerse yanılmamış olurlar. Nitekim bir kumaşın kenarına bakanlar, her yerini görmüş gibi olurlar.
- anan güzel idi, hani yeri, baban zengin idi, hani eviatasözüHiçbir duruma güvenilmez. Bizim olan hiçbir şey, sürekli olarak elimizde kalmaz. Genç ikengüzel olanlar, yaşlandıkça güzelliklerini yitirirler. Önce zengin olanlar, gün gelir, evlerindenolurlar.
- ananın bastığı yavru incinmezatasözüAnnenin acı sözü, dayağı çocuğuna ağır gelmez. Çünkü anne bunları onun iyiliği için yapar.Anne çocuğunu öyle korur ki, üzerine basması gerektiği zaman bile incitmeyecek biçimde basar.İncitse de çocuk bunu bildiğinden incinmemiş gibi davranır.
- ananın bahtı kızınaatasözüBir anne, mutlu ya da mutsuz, nasıl bir evlilik yaşayışı geçirirse, kızı da öyle bir evlilikyaşayışı geçirir.
- ananın çıktığı dala kızı salıncak kuraratasözüBüyüklerinin tutumu çocuklara örnek olur. Çocuklar o yolu benimser; bununla yetinmeyerekdaha ileri giderler.