Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- sen işlersen mal işler, insan öyle genişleratasözüÇalışırsan malın verimli, kazancın bol olur. Böylece zengin olursun.
- eski kaçmış; iğne iplik geri getirmişatasözüBir giysi azıcık yırtıldı diye atılmamalı, dikişle yamayla kullanılabilir duruma getirilmelidir.Bu öğüt, onarılabilen her şey için geçerlidir.
- arpa unundan kadayıf olmazatasözüKötü gereçle iyi şey yapılamaz.
- pazar ilk pazardıratasözü"Pazara götürüp satmak istediğimiz mala verilen ilk fiyat en iyi fiyattır" anlamında bir söz.
- anahtar doğruyadıratasözüBir yerin kilitlenmesi, kötü niyetli olmayanlar için işe yarar. Ama hırsız için işe yaramaz.
- herkes zibilliğinin horozuatasözüBir çevreye egemen olan kişinin sözü o çevrede geçer.
- ayağını yorganına göre uzatatasözüGiderini mutlaka gelirine uydurmalısın.
- dostluk kantarla, hesap miskalleatasözüÇok yakın dostlar arasında alacak, verecek hesabı olursa, bu bir özveri konusu yapılmamalı; hesap santimi santimine görülmelidir.
- hatır alma bir elmaatasözüBir kimseye karşı sevgimizi göstermek için sunduğumuz armağanın değeri pahalı olmasındadeğil, duygumuzu taşımasındadır.
- gündüz yağar gece açar, yıl bozgunluğu; kadın söyler erkek susar, ev bozgunluğuatasözüGündüz yağmur yağar, gece hava açık olursa o yıl bereketsiz olur. Kadın dırdır eder de erkek susarsa o evde dirlik düzenlik yok demektir.
- suyu havana koy, döv döv yine suatasözüÇarpıcı bir özelliği bulunan kişi ya da nesnenin, ne denli uğraşılırsa uğraşılsın, niteliği değiştirilemez.
- çok söz yalansız, çok para haramsız olmazatasözüÇok konuşanın sözleri arasında yalan, çok malda da haram bulunur.
- et ne kadar arık olsa ekmek üstünde yaraşıratasözüBilgili, görgülü kişiye, iş başında ve zengin olmasa bile bilgisiz, görgüsüz kişilerin üstünde bir yer yakışır.
- külhancının beyliği hamamcılık demişleratasözüBayağı bir işle uğraşan kimse, yükselse bile ancak bu işin başı olur.
- deve, deve yerine çökeratasözüYitirilen değerli kimsenin, elden çıkan değerli şeyin yeri boş kalmaz, yenisi gelir.
- sıçan deliği bin akçeatasözü"herkesin kaçıp saklanacak bir yer aradığı durumlarda, saklanılacak bir yer bulmak çok güçtür ve o yer çok değerlidir” anlamında kullanılan bir söz.
- vakitsiz öten horozun başını keserleratasözüHer söz vaktinde ve yerinde söylenmelidir. Bir sözün, zamanı gelmeden söylenmesi, büyük zararlara yol açabilir. Bunun için, uygun olmayan zamanda aklına geleni söyleyen kişi cezalandırılır. Nasıl ki vakitsiz öten horoz, uğursuz sayılarak kesilir. Her şeyin bir vakti zamanı vardır.
- martta sürmez, eylülde ekmezsen sabanı bırakatasözüÇiftçi, işlerini zamanında yapmazsa ürün alamaz. Bu gibi kimseler üstesinden gelemedikleriçiftçiliği bırakmalıdırlar.
- kiminin devesi, kiminin duasıatasözüVarlıklı olanların parası, yoksul olanların da duası alınarak işler yürütülür.
- kanı kanla yumazlar, kanı su ile yurlaratasözüKötü bir durum, kötülüğü sürdürecek davranışlarla düzelmez. Buna son verebilecekdavranışlarla düzelir.
- evvel can, sonra cananatasözüİnsan, önce kendini, kendi çıkarını düşünür; sonra sevdiğini ve onun çıkarını.
- dost için ölmeli, düşman için dirilmeliatasözüDost için her türlü özveride bulunmalı, ama düşmana bütün gücümüzle karşı koymalıyız.
- gülü seven dikenine katlanıratasözü"insan sevdiği kimse veya sevdiği iş yüzünden gelecek sıkıntılara katlanır" anlamında kullanılan bir söz.
- iş amana binince kavga uzamazatasözüKavga edenlerden biri aman dilerse artık çekişme kalmaz.
- böyle baş böyle tıraşatasözüKişilere de durumlara da yaraşan işlemler uygulanır.
- anamın öleceğini bilseydim kulağı dolu darıya satardımatasözüİnsan en değerli bir malının karşılıksız olarak elinden gideceğini bilse, onu yok denilecek kadar az para ile satar.
- dam üstünde saksağan, vur beline kazmayıatasözüyersiz ve saçma sözler karşısında söylenen bir söz.
- yanlış hesap Bağdat'tan döneratasözüYanlış bir yolda olduğunu anlayan kişi, bu uğurda ne denli emek ve para harcamış olursa olsun, geri dönüp doğru yola yönelmelidir.
- dene altını mihenk taşında, dene insanı bir başındaatasözüAltının ayarı mihenk taşında belli olduğu gibi insanın değeri de yaptığı işte gösterdiği başarıderecesi ile ölçülür.
- baş yarılır börk içinde, kol kırılır kürk içindeatasözüBir aile içindeki kişilerin kusurları, anlaşmazlıkları, kavgaları sır olarak aile içinde kalmalı, dışarıya duyurulmamalı, sızdırılmamalıdır.