Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- çocuk seversen beşikte, koca seversen döşekteatasözüÇocuğu kucağına almadan, beşikte yatarken sev. Kocana karşı olan sevgini de şurada, burada, başkalarının yanında değil, döşekte göster.
- aslan yatağından bellidiratasözüaslan yattığı yerden belli olur kavramının farklı yazılışı
- soğuk; kırk kat keçe, ben ondan geçe; bir kat deri, ben ondan geri demişatasözüBir kat deri giysi, kat kat yün giysiden daha çok sıcak tutar.
- dost ağlatır, düşman güldürüratasözüDost olan kimsenin söylediği söz, acı da olsa, insanın iyiliği içindir.
- kimse bilmez, kim kazana kim yiyeatasözüBir kimse çalışıp çabalar; kendisinin ve çoluk çocuğunun geleceği için mal biriktirir. Ancak, kimi zaman olaylar öyle gelişir ki bu kazancı, düşündükleri değil hatır ve hayalde olmayan kişiler yer.
- herkes kaşık yapar ama sapını ortaya getiremezatasözüBir işi yapmadan yapmaya fark vardır. Kusursuz ve en güzel biçimde yapmayı herkes bilemez.
- od yok ocak yokatasözüElde avuçta bir şey olmadığı zamanlarda kullanılan söz.
- ölmek var, dönmek yokatasözüNeye mal olursa olsun bu iş yapılacak; yapılmasından kaçınılmayacak anlamında kullanılan bir söz.
- ateşle barut bir yerde durmazatasözüİkisinin bir arada bulunması çok tehlikeli olan şeyler birbirinden uzak tutulmalıdır.
- erkek sel, kadın gölatasözüEv ekonomisinde kadının görevi çok önemlidir. Erkek, parayı su gibi harcama eğiliminde de olsa kadın israfa meydan vermemeli, tutumlu olmalı, para biriktirmelidir.
- Allah verince kimin oğlu, kimin kızı demezatasözüÜne, zenginliğe, tanınmış ya da zengin bir ailenin çocuğu olmakla erişilmez. Tanrı dilersehiç tanınmayan, yoksul bir aile çocuğunu da üne, zenginliğe kavuşturur.
- arsız neden arlanır, çul da giyer sallanıratasözüArsız, hiçbir şeyden utanmaz. Giysi diye çul da giyip salına salına gezebilir.
- ananın bastığı yavru incinmezatasözüAnnenin acı sözü, dayağı çocuğuna ağır gelmez. Çünkü anne bunları onun iyiliği için yapar.Anne çocuğunu öyle korur ki, üzerine basması gerektiği zaman bile incitmeyecek biçimde basar.İncitse de çocuk bunu bildiğinden incinmemiş gibi davranır.
- ne oldum dememeli ne olacağım demeliatasözüKişi, bugün içinde bulunduğu parlak durumun sürüp gideceğini sanmamalı; çevre sine tepeden bakmamalı; yarın kötü bir duruma düşebileceğini aklından(hatırdan) çıkarmamalıdır.
- yabancı koyun kenara yataratasözüBir yere yeni gelen kimse, çevredekilere pek yanaşmaz. Zaten onlar da kendisini hemen aralarına almazlar.
- buğday ile koyun, geri yanı oyunatasözüÇiftçi için en gerçek değer, buğday ve koyundur. Başka ürünler bunlar kadar önemli değildir.
- akça akıl öğretir, don yürüyüşatasözüBol olanaklar, insanların iyi işlere girişmesini kolaylaştırır, yol yordam öğrenmesine yardım eder: Parası çok olan kişi, başkalarının aklından geçirmediği güzel işler yapar. Kılıksız olduğu için eskiden topluluk içinde kısıla büzüle yürüyen kimse de giyimli kuşamlı olduğu zaman dikkati çekecek kadar güzel yürür.
- kavgada kılıç ödünç verilmezatasözüKişi, savunma silahını başkasına verip kendisini savunamayacak ve yenilgiye uğrayacak duruma düşmemelidir.
- suyu getiren de bir, testiyi kıran daatasözüZamanımızda, görevini iyi yapanla kötüye kullanan arasında bir fark gözetilmemektedir.
- dazlayan daza düşer, kel başlı kıza düşeratasözüAlacağı şeyi seçmekte titizlik gösteren kimse, çok kez istemediği, beğenmediği bir şeye düşer.
- Allah fukarayı sevindirmek isterse önce eşeğini yitirtir, sonra buldururatasözüDar bir geçim içinde olan kişi, sevincin ne olduğunu bilmez. Ama bir süre bu dar geçimdende yoksun kalıp sonra yeniden eski geçime kavuşsa o zaman sevincin nasıl şey olduğunu anlar.
- hak yerini buluratasözüBir anlaşmazlığı ortadan kaldıran yol, doğru yoldur. Bu her zaman üstün gelir. Haklıyahakkının verilmesi, suçlunun cezalandırılması da bu demektir.
- eşeğe rakı içirmişler; çulunu bahşiş vermişatasözüRakı içen kişi hem kabadayı olur, hem de ahmaklaşır. Kendini beğendirmek için, nesi varsa şuna buna verir.
- koyunun melediğini kuzu melemezatasözüAna-babanın çocuğuna karşı gösterdiği aşırı ilgi ve sevecenliği, çocuk ana-babasına karşı o ölçüde göstermez.
- gökyüzünde düğün var deseler, kadınlar merdiven kurmaya kalkaratasözüKadınlar, düğüne, eğlenceye can atarlar. Bu uğurda katlanmayacakları sıkıntı yoktur.
- elifin hecesi var, gündüzün gecesi varatasözüKolay ve düzgün başlayan iş, hep öyle sürüp gitmez. Güçlükler ve aksaklıklarla birlikte yürür.
- herkesin aklı bir olsa koyuna çoban bulunmazatasözüÇeşitli işler, çeşit çeşit yetenekli kişilerle başarılabilir. Herkes aynı şeyi bilse ve yapabilseydi, geri kalan işleri yapacak kimse bulunmazdı.
- bir ocaktan okluk da çıkar, bokluk daatasözüBir aileden terbiyeli, temiz çocuk da yetişir; serseri, ahlaksız çocuk da.
- ağzın karnından büyük olmasınatasözüGücünün yetmeyeceği büyük işlere girişme.
- ağır yongayı yel kaldırmazatasözüAğırbaşlı kimseye şöyle böyle olaylar etki yapamaz, zarar veremez