Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- akıl adama sermayeatasözüİnsanın en değerli sermayesi aklıdır. Çünkü bütün işlerini en iyi biçimde onunla döndürür. Bu sermaye elden çıkarsa bir daha ele geçirilemez. Bu nedenle onu iyi kullanmak ve korumak gerekir.
- akılsız kasabın gerisine kaçar masadıatasözüKafası çalışmayan kimse, elindeki fırsatı kullanmak şöyle dursun, onun kendi zararına işlemesine yol açar.
- akılsız köpeği yol kocatıratasözüİyice düşünülmeden, programı çizilmeden yapılmaya çalışılan işin, bitecek gibi göründüğüsırada, eksikleri ortaya çıkar. Bu eksiklerin tamamlanması için geriye dönülmek gerekir. İkincikez bitecek sanıldığı zaman başka eksikler baş gösterir; bir daha geriye dönülür. Bu durum hembirçok yorgunluklara, hem de çok vakit kaybına mal olur.
- akılsız iti yol kocatıratasözüAkılsız it, nereye gideceğini bilmeyerek nasıl yollarda dolaşıp yorulursa belli bir amaç gözetmeyerek yorucu işlere girişen kişi de yaşamını, hiçbir başarı gösteremeden tüketir.
- akılları pazara çıkarmışlar, herkes yine kendi aklını almışatasözüİnsan kendi tutumunu, davranışını başkalarınınkinden daha üstün görür. Herhangi bir konuda onun düşündüğüne benzemeyen başka düşünceler ileri sürülse, kendi düşüncesini yeğler. Öyle ki bütün insanların akılları ortaya konulup da, her kişi bir akıl seçsin, kendisine akıl edinsin denilse herkes şimdiki aklını seçip alır.
- akıllı olsa her sakallı kişi, sakallılara danışırlardı her işiatasözüHer yaşlı, sakallı kişi akıllı sanılmamalıdır. Akıl yaşta değil baştadır.
- akıllı düşman, akılsız dosttan hayırlıdıratasözüAkılsız kimse, dostu için iyi niyet beslediği hâlde yaptığı işin ne gibi kötü sonuçlar doğuracağını düşünemez.
- akıllı düşününceye kadar deli oğlunu everiratasözüDaha az düşünen ama çabuk karar veren kimse, çok düşünüp de karar veremeyen kimseden daha iyi iş görür.
- akıllı, söylemeden düşünür, akılsız düşünmeden söyleratasözüSonra pişman olmamak için, söylenecek söz, yapılacak iş önce iyi düşünülmelidir.Düşünülmeden söylenen söz, yapılan iş, sakıncalı olabilir; zarar doğurabilir.
- akça akıl öğretir, don yürüyüşatasözüBol olanaklar, insanların iyi işlere girişmesini kolaylaştırır, yol yordam öğrenmesine yardım eder: Parası çok olan kişi, başkalarının aklından geçirmediği güzel işler yapar. Kılıksız olduğu için eskiden topluluk içinde kısıla büzüle yürüyen kimse de giyimli kuşamlı olduğu zaman dikkati çekecek kadar güzel yürür.
- akçanın iyisi kesede duran, bahçanın iyisi eve yakın olanatasözüPara, şuraya buraya dağıtılmayıp kesede bulunursa ivedi durumlarda gereken nesneler hemenalınabilir. Bahçe eve yakın olursa, bakımı, korunması ve hemen yararlanılması kolay olur.
- ah alan onmazatasözüZulmettiği, kötülük yaptığı için kendisine güvenen kimse onu umursamaz
- ahmak misafir ev sahibini ağırlaratasözüMisafiri ağırlamak ev sahibine düşer. Ama şaşkın misafir bunun tersini yapar. Başkasının görev ve yetkilerini üzerine alan böyle akılsızlar başka konularda da görülür.
- ahmak gelin yengeyi halayığı sanıratasözüAhmak kimse, kendisini korumakta olan kişiye, hizmetine verilmiş biri gözüyle bakar ve saygısızca davranışıyla onun gönlünü kırarak hizmetinden yoksun kalır.
- ahmağa yüz, abdala söz vermeye gelmezatasözüAhmağa yüz verirseniz, sizi durmadan meşgul eder, rahatsız eder.
- ahali isterse padişahı tahttan indiriratasözüToplumda halkın gücü, bütün güçlerin üstündedir.
- ağaç ne kadar uzasa göğe ermezatasözüinsan ne denli yükselirse yükselsin, bir yerde durur.
- ağaç düşse de yakınına yaslanıratasözüDurumu bozulan kimseyi yakınları destekler.
- ağaçtan maşa olmazatasözüYeteneksiz, beceriksiz kimse, önemli işlerde kulanılamaz.
- ada bana, adayım sanaatasözüSen bir kimse için fedakârlıkta bulunursan o da senin için fedakarlıkta bulunur.
- adam yanıla yanıla, pehlivan yenile yenileatasözüKişi, her girişiminde başarılı olmayabilir, yanılmış olur. Ama yeni girişimlerinde eskihatalara düşmeyecek deneyimler kazanmış olacağından başarma şansı artar.
- adam olana bir söz yeteratasözüKendisine bir şey yaptırmak istediğimiz, ya da bir öğüt verdiğimiz kimse anlayışlı bir kişi ise bir kez söylemekle o işi yapar, öğüdü dinler. İstediğimizi yapmayıp bizi döne döne söylemek zorunda bırakan kimsenin insanlık niteliği eksiktir.
- adam olacak çocuk bokundan belli oluratasözüBir kişinin yeni başladığı işte ilerleyebilip, ilerleyemeyeceği daha ilk davranışlarından anlaşılır.
- adam iş başında belli oluratasözüBir insanın gerçek değeri,iş başında gösterdiği yeterlik ve başarı ile, çevresindekilere karşı davranışıyla ölçülür.
- adam hacı mı olur ulaşmakla Mekke'ye, eşek derviş mi olur taş çekmekle tekkeye?atasözüBelli bir düzeye erişmek, o durumun gerektirdiği nitelikleri taşımakla ya da yerine getirmekle gerçekleşir. Görünüşü ona benzetmekle değil.
- adam adamdan korkmaz, utanıratasözüBir kimse başka bir kimseye hak ettiği sert karşılığı vermiyor ve bir kötülük yapmıyorsa korktuğundan değil, hatır saydığındandır.
- adam adamdır, olmasa da pulu; eşek eşektir, olmasa da çuluatasözüİnsanın değeri zengin olmakla artmaz. Yoksulluk da insanın değerini azaltmaz. Öte yandan değersiz insan kılık kıyafetle değer kazanmaz. Nasıl ki çulu olmayan eşek, eşek olmaktan çıkmaz.
- adam adama yük değil, can gövdeye mülk değilatasözüBir kimseye konuk olan ya da bir iş için gelen kişi o kimsenin yanında uzun süre durmaz. Canımız bile sürekli olarak gövdemizde kalmayacaktır. Onun için yanımıza gelen kimseleri yük olarak düşünmemeliyiz.kimsye yük olmamalıyız. Misafirler gibi hayat da gelip geçicidir.
- adam adama gerek oluratasözüİnsanlar her zaman birbirlerine gerek olurlar.
- adam adama gerek olmasa her biri bir dağ başında olurduatasözüİnsanlar bütün gereksemelerini tek başlarına sağlayamazlar. Bunun için toplu yaşamak ve birbirlerine yardım etmek zorundadırlar.