Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- ne idik, ne oldukatasözü"İçinde yaşadığımız toplum çok hızlı değişiyor. Biz bu toplumda bulunduğumuz ortamdan çok değişik ortamlara geldik. Bundan sonra da nerelere geleceğimiz, neler olacağı belli değil" anlamında bir söz.
- borcun iyisi vermek, derdin iyisi ölmekatasözüBorçlu ve dertli yaşamaya dayanılmaz. Borçtan kurtulmanın çıkar yolu vermek, onulmaz dertten kurtulmanın çıkar yolu ölmektir.
- az ateş çok odunu yakaratasözüAz sayıda kötü insan, çok sayıda iyi insanın başını belaya sokabilir" anlamında kullanılan bir söz.
- Allah isterse bir kulun işini, mermere geçirir dişini; istemezse işini, muhallebi yerken kırar dişiniatasözüTalihli kişi, hangi işe el atsa başarılı olur. Talihsiz olan da en umutlu işten zararlı çıkar.
- kader olmayınca kadir bilinmezatasözüKişi talihsiz ise, ne denli iyi bir insan olursa olsun, değeri bilinmez.
- insan yedisinde ne ise yetmişinde de oduratasözüKişinin çocukluğundaki huyları, özellikleri değişmez; ihtiyarlığında da sürer
- avrat malı, kapı mandalıatasözüBir erkek karısının malından yararlanmayı düşünmemelidir. Yoksa durum, eve-girerken,çıkarken, kapı mandalı gibi, başa kakılır.
- dost başa, düşman ayağa bakaratasözü"İnsan ölümünde ilk başta eller ve ayaklar soğuduğu için ölümden emin olmak amacıyla düşman ayağa , dost ise başa bakar.
- el öpmekle ağız aşınmazatasözüÇok önemli bir iş için bir kimseye ricada bulunmak, hatta yalvarmak gerekirse, yapınız. Bununla hiçbir şeyiniz eksilmez.
- eken biçer, konan göçeratasözü"Her davranış doğal sonucuna varır; emek verip ekin eken ürün alır, gezerken bir yerde konaklayan oradan kalkarak başka bir yere gider" anlamında kullanılan bir söz.
- düzlükte kurt ulusa evde itin bağrı sızlaratasözü"Geçmişte kötü olay yaşayanlar, en ilişkisiz şeylerle bu olayı hatırlarlar" anlamında bir söz.
- bir gözün gördüğü bir göze hayır etmezatasözüBir kişi bir nesneye göz koymuşsa, başka birinin o nesneyi elde etmesi kolay olmaz.
- çirkefe taş atma, üstüne sıçraratasözüKötülük yapmak için fırsat arayan kişilerle çatışma; zararlı çıkar, kirlenirsin.
- ayranım ekşidir diyen olmazatasözü"Kişiliği tam oturmamış ve ahlaken olgunlaşmamış kimse malını kötülemeye, kendini tenkit etmeye yanaşmaz.
- dağ başından duman eksik olmazatasözüToplumda yüksek ekonomik ve sosyal seviyeye sahip insanların, bu konumlarından kaynaklanan sorumlulukları ve bu sorumluluklarından kaynaklanan birtakım sorunları ve sıkıntıları vardır. Bu durum, zenginlik ve yüksek makam devam ettiği sürece hiç eksilmez.
- bey aşı borç, düğün aşı ödünçatasözüBeyin sofrası çok zengin olur. O sofrada ağırlanan kimsenin, karşılık olarak beye yemekvermesi kolay olmadığından bu bir borç olarak kalır. Düğün aşı yiyen ise günün birindekendisinin yapacağı düğüne, birinci düğün sahibini çağırır, böylece ödüncün altından kalkmışolur.
- aba altında er yataratasözüBir insanın değeri giyimiyle kuşamıyla ölçülemez.
- rakip ölsün de ne yüzden ölürse ölsünatasözüİstenen şey, engelin ortadan kalkmasıdır. Nasıl, ne yoldan kalkarsa kalksın, bunun önemi yoktur.
- otuz iki dişten çıkan, otuz iki mahalleye yayılıratasözüBir ağızdan çıkan söz, başkalarının ağzına geçer, her tarafa yayılır.
- gözlüye gizli yokturatasözüGörmesini bilen kişiden hiçbir şey gizlenemez.
- erim er olsun da yerim çalı gibi olsunatasözüKadının kocası, aile sorumluluğunu bilen kişi olsun da, isterse barınacak yeri bile olmayan bir yoksul olsun.
- bal ile kaymak isteyen akçesine kıymak gerekatasözüGüzel, pahalı nesne elde etmek isteyen, bunun gerektirdiği özveriye katlanmalıdır.
- iki baş bir kazanda kaynamazatasözüAyrı ayrı düşünceleri ve kişilikleri bulunan iki kimse, bir arada yaşayamaz, birlikte yapılacak iş üzerinde birleşemezler.
- para dediğin el kiriatasözüPara elde kalmaz; kullanılır, harcanır.
- atlı kaçar, kaçar; yaya arkasına ne düşer?atasözüBüyük işlere, bunu başaracak gücü olanlar girişir. Olanakları bulunmayanlar böyle işlere niçin girişirler?
- her kaşığın kısmeti bir olmazatasözüHerkesin talihi, kazancı bir değildir. Aynı çabayı göstermelerine karşın kimisi daha çok, kimisi daha az kazanır.
- dumansız baca olmaz, kahırsız koca olmazatasözüDumanı olmayan baca olmadığı gibi karısına sıkıntı vermeyen koca da olmaz.
- yavru kuş yuvada gördüğünü yaparatasözüBir insan küçüklükten beri ailesinden gördüklerini yapar, kişiliği bu davranışlara göre şekillenir.
- nisanda rahmet yağmaz buğday yağaratasözüNisan yağmuru ekinlere yarar
- zaman sana uymazsa sen zamana uyatasözüİçinde yaşanılan zamanın şartları, bizim düşünce ve davranışlarımıza uymayabilir. Kendi düşüncelerimizi kabul ettirmek için etrafımızdakiler ile sürtüşmek doğru değildir. Zamanın gidişine uymak, ona göre davranmak en çıkar yoldur denir