Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- alma alı, satma kırı, ille doru, ille doru; yağızın da binde biriatasözüAt donları içinde en beğenileni doru renktir. Kır fena sayılmaz. Ama al renk beğenilmez.
- akıl akıldan üstündüratasözüÖnemli sorunlarda güvendiğiniz akıllı kimselerin düşüncesini sorunuz. Sizin düşünemediğinizi başkası, onun da düşünemediğini bir başkası düşünüp sizi aydınlatabilir.
- yağmur olsa kimsenin tarlasına yağmazatasözü"Kimseye faydası ve yardımı yok" anlamında kullanılan bir söz.
- dağda gez; belde gez insafı elden bırakmaatasözüEşkıya dahi olsan insaflı ol.
- avcı ne kadar al bilse, ayı o kadar yol biliratasözüBir kişi, başkasını yenmek için çeşit çeşit ustalık kullanır. Ama karşısındaki de yenilmemekiçin çeşit çeşit önlem alır.
- bir yemem diyenden kork, bir oturmam diyendenatasözüOturmam diyen konuk, oturma şöyle dursun yatıya kalır. Yemem diyen de parçalarcasınasofraya saldırır.
- esirgenen göze çöp bataratasözüBir konu üzerine gereğinden fazla yoğunlasılırsa o şey zarar görebilir.
- horoz ne kadar öterse ötsün, civciv tavuğun dıkdıkına bakaratasözüBabalar çocuklarının kendilerine yakın olmaları için ne denli uğraşırlarsa uğraşsınlar,çocuklar annelerine daha çok bağlı olurlar.
- evdeki hesap çarşıya uymazatasözü"önceden tasarlanan bir iş umulduğu gibi sonuçlanmaz, düşünüldüğü gibi olmaz" anlamında kullanılan bir söz.
- iş olacağına varıratasözüBir iş, koşullar neyi gerektiriyorsa o yönde gelişir; ne olacaksa o olur. Sen onun yürüyüşünüdeğiştiremezsin. Bundan dolayı şu, ya da bu biçimde yürümemekte olmasına boş yere üzülme.
- buğday Hicaz'a giderken arpaya ince yufkaya karışma demişatasözüYetki, yetenek, kişiden kişiye değişir. Herkes neleri yapabileceğini, neleri yapamayacağını bilmeli, bunun dışında bir iş yapmaya kalkışmamalıdır.
- pekmezi küpten, kadını kökten alatasözüYiyeceğin şeyin temiz bir kapta bulunanını alman gerektiği gibi eşin olacak kadının da temiz ve soylu bir aileden olmasına dikkat etmelisin.
- ya bu deveyi gütmeli ya bu diyardan gitmeliatasözü"buranın şartlarına uymalı veya buradan ayrılmalı" anlamında kullanılan bir söz.
- şeytan adamı kandırır, ama suyunu ısıtıvermezatasözüUykuda kendisini şeytan azdıran kişinin gusül yapması gerekir. Ama şeytan, işini bitirip kaybolduğundan gusül suyunu ısıtmak zahmeti o kişiye düşer.Bunun gibi, bizi aldatıp güç duruma düşüren kimseler artık yanımıza uğramazlar. Başımızın çaresine kendimiz bakarız.
- komşu boncuğunu çalan gece takınıratasözüHırsızlık malı, sahibinin göremeyeceği yer ve zamanda kullanılır.
- al ile arslan tutulur, güç ile sıçan tutulmazatasözüZekanızı kullanarak sizden daha güçlü, ama daha az zeki olan yaratığı yenebilirsiniz.Gücünüzü kullanarak ise, sizden çok güçsüz, ama zeki olan yaratığı yenemezsiniz.
- getir bana hıdrellezi, göstereyim sana yazıatasözüHıdrellez gelince (yani 6 Mayısta) yazın kendini göstermesi gibi ancak uygun koşullar gerçekleşirse beklenen sonuca kavuşulur.
- sözü söyle alana, kulağında kalanaatasözüSözünü tutana öğüt ver.
- ikisini bir kazana koysan kaynamazlaratasözüBirbirine zıt insanları anlatmak için kullanılır.
- delikli taş yerde kalmazatasözüBilgili, becerikli kişi boşta bırakılmaz. Her halde bir iş başına getirilir.
- deliye bal tattırmışlar, çarşıda katran bırakmamışatasözüAklı kıt kişi, bir kez hoşuna gitmiş olan şeye benzettiği nesneyi, gerçekten ona benzemesede, elde etmeye can atar.
- Çivi çiviyi sökeratasözüGüç bir şey, güçlü bir şeyle yenilir.
- bu ne perhiz bu ne lahana turşusuatasözüKişinin söyledikleri ile yaptıklarının birbirine ters olması durumunda, kişinin şaşkınlığını yansıtan bir söz.
- alna yazılan başa geliratasözüKişi kaderi ne ise onu görür.
- iki arslan bir posta sığmazatasözüBir ülkede iki baş egemen olmaz. Böyle iki baş bulunursa geçinemezler, kavga ederler; biriötekini ortadan kaldırır.
- aç ile eceli gelen söyleşiratasözüAçın gözü hiçbir şeyi görmez. O, karnını doyurmak için, kendisine güçlük çıkaran kimseyi öldürebilir.
- uzak yerin salığını kervan getiriratasözüUzakta bulunanın en doyurucu haberini, yanlarından gelen kimseler getirir.
- sen ağa, ben ağa, bu ineği kim sağa?atasözüHerkes kendisini buyurucu durumda görür, iş yapmakla yükümlü saymazsa ortadaki işi kim yapar?
- at at oluncaya kadar sahibi mat oluratasözüBir çocuk, bir işçi yetiştirebilmek için çok para, çok emek, çok zaman ister. Onlar yetişirama, yetiştiren de her bakımdan yorulur, yıpranır.
- istemem diyenden korkmalıatasözüBir şeyi istemem diyen, fırsat bulunca, bakarsınız ki aşırı istekli olandan daha çok o şeyi istiyormuş.