Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- pek yaş olma, sıkılırsın; pek de kuru olma, kırılırsınatasözüÇok uysal olursan ezilirsin. Hep dik başlı olursan yalnız kalır, herkesi karşında bulursun. Hüner, gerektiğinde uysal, gerektiğinde sert olmayı bilmektir.
- kadı ekmeğini karınca yemezatasözü"Kadı,kanunların uygulayıcısı olduğu için kimse onun malına dokunamaz.Sonucunun kötü olacağını bilir.Kadılar hakkın,kanunun ve düzenin temsilcisi oldukları için kimse onların mallarına kötü gözle bakmaz,bakamaz" anlamında bir söz.
- yazın yanmayan kışın ısınmazatasözüYazın çalışmayan kışın ne odun, ne kömür, ne de yiyecek bulur. Gençliğinde kazanç sağlamamış olan da ihtiyarlığında perişan olur.
- anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna azatasözüAnlayışlı kimselere basit bir ima bile yeter, oysa anlayışsız kimselere ne söylense yararsızdır.
- iki testi tokuşunca biri elbet kırılıratasözüİki kişi kavgaya tutuşur, iki ordu çarpışırsa doğal olarak bir taraf yenilir, büyük zarara uğrar.
- ata eyer gerek, eyere er gerekatasözüBir işletmeyi önce donatmalısınız; sonra da iyi bir yöneticiye teslim etmelisiniz ki istediğiniz verimi alabilesiniz.
- delikli boncuk yerde kalmazatasözü"Az çok işe yarayan her şeyin isteklisi bulunur." anlamında kullanılan bir söz.
- yaprağa yapış, atlas olsun; toprağa yapış, altın olsunatasözüİpek böceği besleyenler ve çiftçilikle uğraşanlar, emeklerinin doyurucu karşılığını alırlar.
- gençlikte taş taşı, kocalıkta ye aşıatasözüİnsan gençliğinde çalışıp para biriktirmelidir. Çünkü ihtiyarlayıp gücünü yitirdiği çalışmadığı dönemde ona ihtiyaç duyacaktır. Elinde olduğu için de rahat yaşayacaktır.
- tencere tava, herkeste bir havaatasözü"herkes kendi bildiği gibi davranıyor, ortada düşünce birliği kalmamış" anlamında kullanılan bir söz.
- imece günü bulutlu, görmeyene ne mutluatasözüZamanın elverişli olup olmadığına bakmadan yardıma gelenleri bulunan iş sahibine ne mutlu.
- düşmanın karınca ise de hor bakmaatasözüDüşmanın senden ne denli güçsüz olursa olsun, önem vermemezlik etme, tetikte bulun.Böyle bir düşman, kayıtsızlığından yararlanır; zayıf yanını bulup seni alt edebilir.
- göte yakın yerden et yememeliatasözüBir sakınca doğurabilecek işe girişilmemelidir.
- sürüden ayrılanı kurt kaparatasözüArkadaşlarından ayrılıp tek başına iş yapma yolunu tutan kişi, koruyucusuz, desteksiz kalır; büyük zararlara uğrar.
- yenice eleğim, seni nerelere asayım?atasözüKişi, elde ettiği yeni ve güzel bir şeyi örselememek için büyük özen gösterir.
- pilav yiyen kaşığını yanında taşıratasözüBir şey yapmak, bir şeyden yararlanmak isteyen kişi, bunun için gereken aracı eli altında bulundurmalıdır.
- keçi nereye çıkarsa oğlağı da oraya çıkaratasözüBüyüklerin tuttuğu yol, küçüklere örnek olur. Onlar da aynı yolu izlerler.
- alışmış kudurmuştan beterdiratasözüAlıştığı işten vazgeçemeyen kişi, kudurmuştan daha azgındır. O işi saldırırcasına yapar.
- misafir on kısmetle gelir; birini yer, dokuzunu bırakıratasözüTürkler inanırlar ki konuk, ev sahibine fazla bir gider yüklemez. Allah, konuğun yediğinden kat ve kat daha fazlasını, konuk ağırlıyor diye,ev sahibine verir.
- beş kuruşun üstünde oturmaya beş batman göt gerekatasözüKişinin kazancından, az da olsa para artırması büyük azim ve irade ister.
- doğuran avrat Azrail'i yenmişatasözüYeni doğan çocuklarda ölüm çok olur. Kadın bir, iki üç çocuk doğurur. Bakarsınız ki bunları Azrail alıp götürüyor. Ama kadın yılmaz, doğurmaya devam ederse, Azrail'in alamayacaklarınıda dünyaya getirir. Böylece onu yenmiş olur.
- acıkan ne yemez, acıyan ne demezatasözüacıkan ne olsa yer, acıyan ne olsa söyler kavramının farklı yazılışı
- üşüntü köpekler mandayı paralaratasözü"Birlikten güç doğar" anlamında kullanılan bir söz
- adam adama gerek oluratasözüİnsanlar her zaman birbirlerine gerek olurlar.
- sıçana rakı içirmişler, kediye meydan okumuşatasözüRakının güçsüz kişiye geçici bir yiğitlik duygusu kazandırması gibi, kısa zamanda yükselmeler, bol para kazanmalar da kendisinden çok üstün kimseleri küçük görme gücü verir.
- herkesin yorulduğu yere han yapmazlaratasözüBir işi yapmakla yükümlü olan kimseye, bu işi dilediği zaman yapması, dilediği gibi yapması, istemediği zaman yapmaması hakkı tanınmaz.
- katrandan olmaz şeker, olsa da cinsine çekeratasözüKötü soylu şey ve kişi iyiye dönmez. Ona iyi niteliği kazandırmak için ne denli uğraşılırsa uğraşılsın yine aslından bir kötü iz kalır.
- yerinden oynayan yetmiş kazaya uğrar; en küçüğü ölümatasözüBir yere yerleşmiş ya da iyi bir düzen kurmuş olan kişi zorunlu bir neden yokken yerini ve işini değiştirirse ölümden beter güçlüklerle karşılaşır.
- körün istediği bir göz Allah verdi iki gözatasözü"Hayal ettiğinden daha fazlasına kavuşan kişiler için kullanılan bir söz.
- borç uzayınca kalır, dert uzayınca alıratasözüBorcun ödenmesi geciktikçe borçluluk duygusu gevşer. Zaman aşımı ile borç ödenmez olur. Dert uzayınca da hastayı güçsüz bırakır, alır götürür.