Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- yüzü güzel olanın huyu güzel oluratasözüİnsanın yüzü, içinin aynasıdır. Güler yüz her zaman güzeldir: Hoşgörülü, iyi niyetli, uyuşma eğilimli, temiz yürekli kişilerde bulunur.
- yüzü güzele kırk günde doyulur; huyu güzele kırk yılda doyulmazatasözüİlişki kurulacak bir kimsede aranması gereken en önemli nitelik, huy güzelliğidir.
- yürük ata paha olmazatasözüİşini ivedilik ve yeterlikle başaran kimsenin değeri çok büyüktür.
- yürük ata kamçı olmazatasözüİşini ivedilik ve yeterlikle yapan kişiyi sıkıştırmak gerekmez.
- yük altında eşek kalıratasözüİnsan olan, bir kimseden gördüğü iyiliğin altında kalmaz.
- yük altında eşek anırmazatasözüAğır bir iş altında bunalmış olan kişi, bu durumdan kurtulmadan birtakım istekler peşinde koşmamalı, örneğin borçlu borcunu ödemeden gücünü aşan giderlerden sakınmalı; bir karşılaşmada yenilen, yüksekten konuşmamalıdır.
- vurmak da yiğitlik, kaçmak daatasözüBir çatışmada üstünlük sağlamak için olanca gücünü kullanmak, övülecek bir şeydir. Yenilme tehlikesi belirince, telefat vermemek için uzaklaşmak da beğenilecek bir tutumdur.
- ver yiğidi yiğide, Mevla rızkını yetireatasözüİki gencin evlenmesini kolaylaştırınız. Tanrı rızklarını verir.
- ver elindeki sapı, git dolan kapı kapıatasözüElinde ne varsa şuna buna dağıtan kişi, bir süre sonra bunları başkalarından istemek zorundakalır.
- vermeyince Mabut, ne yapsın Mahmut?atasözüTanrı, geniş bir yaşama ya da yetenek kısmet etmemişse kulun elinden ne gelir?
- verirsen veresiye, batarsın karasuyaatasözüVeresiye bir şey verme. Çünkü alanların borçlarını ödememeleri yüzünden batabilirsin.
- verirsen doyur, vurursan duyuratasözüYaptığınız iş, amacın gerçekleşmesini sağlayacak nitelikte olmalıdır: Bir yardımda mıbulunacaksınız?Gerektiği ölçüde yapınız ki işe yarasın. Biriyle dövüşüyor musunuz? Etkili biçimde vurunuzki yenesiniz.
- verip pişman olmaktan, vermeyip düşman olmak yeğdiratasözüSizden bir şey isteyen kimseye istediğini verirseniz pişman olabilirsiniz. Ama vermezseniz düşman olur, ama bu daha iyidir.
- veresiye şarap içen, iki kez sarhoş oluratasözüVeresiye alışveriş eden, iki kez sarsılır: Aldığı zaman, bir süre sonra para ödemenin, üzüntüsünü çeker. Ödeme zamanı gelince de karşılıksız ödeme yapıyormuş gibi sıkıntı duyar.
- veren eli kimse kesmezatasözüYardımını esirgemeyen, eli açık olan kimsenin iyiliklerine engel olmayı, kendisine kötülükyapmayı kimse istemez.
- veren eli herkes öperatasözüYardımını esirgemeyen, eli açık olan kimseye herkes saygı gösterir.
- vasiyet ölüm getirmezatasözüÜzülecek bir durum ortaya çıkarsa ne yapılacağını şimdiden kararlaştırmaktan kimi kişiler ürkerler, kaçınırlar. Üzülecek durumu düşünmek istemezler. Oysa böyle şeyleri düşünmek, gereken önlemleri almak, üzücü durumun gelmesine yol açmaz.
- var varlatır, yok söyletiratasözüVarlık, kişiye yüksekten atma ve varlığını artırma gücü verir. Yokluk ise ancak sızlanmaya,yakınmaya yol açar.
- var evi kerem evi, yok evi verem eviatasözüVarlıklı ailenin durumu, konuk ağırlamaya, gereken yerlere yardım etmeye, armağanlar vermeye elverişlidir. Yoksul ailenin evinde, sıkıntı ve dertten başka bir şey bulunmaz.
- var eli titremezatasözüVarlıklı kimse, uzun boylu düşünmeden hayırlı işlere yardım eder.
- varsa pulun, herkes kulun; yoksa pulun, dardır yolunatasözüZengin olana, herkes kul kurban olur, hizmet eder. Yoksula, kimse yüz vermez. Dahası,bunların adı deliye çıkar.
- varsa hünerin, var her yerde yerin; yoksa hünerin, var her yerde yerinatasözüHünerli kişinin toplum içinde her zaman iyi bir yeri vardır. Hünersiz kişi de nereye gitse işe yaramadığından, niçin bir iş yapamadığına üzülür.
- vardı bağım malım, gelirdi kardeşlerim; tükendi yağım balım, gelmiyor kardeşlerimatasözüVarlıklı kişinin eşi, dostu çok olur. Züğürtleşenin yanına kimse uğramaz.
- vardığın yer körse gözünü kapaatasözüKişi, çevresindekilerle geçinebilmek için bir dereceye kadar onlara uymak zorundadır.
- varını veren utanmamışatasözüKendisinden bir şey istenen kimse, elinde ne varsa onu verir. Bunun, az olmasından ya dadüşük nitelikte bulunmasından utanç duymamalıdır.
- varışına gelişim, tarhana aşına bulgur aşımatasözüSiz başkasına ne kadar yakınlık gösterir, ne kadar değer verirseniz, o da size bu ölçüde yakınlık gösterir, değer verir.
- vakitsiz öten horozun başını keserleratasözüHer söz vaktinde ve yerinde söylenmelidir. Bir sözün, zamanı gelmeden söylenmesi, büyük zararlara yol açabilir. Bunun için, uygun olmayan zamanda aklına geleni söyleyen kişi cezalandırılır. Nasıl ki vakitsiz öten horoz, uğursuz sayılarak kesilir. Her şeyin bir vakti zamanı vardır.
- uzak yerin salığını kervan getiriratasözüUzakta bulunanın en doyurucu haberini, yanlarından gelen kimseler getirir.
- uyku, uykunun mayasıdıratasözüBedene gelen ilk uyku, daha uzun bir uykunun mayası olur. İnsanın uyudukça uyuyası gelir.
- utanma pazar, dostluğu bozaratasözüTanıdıklar arasındaki alışverişte, fiyatın ve ödeme koşullarının belirtilmesine utanılırsa sonunda dostluk bozulurabilir.