Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- sen kazan da düşmana kalsınatasözüKazanacağım malı benden sonra kime bırakacağım diye çalışmaktan vazgeçme. Düşmana kalacağını da bilsen kazanç yolunu bırakma.
- büyük lokma ye büyük söylemeatasözüHiçbir kimse başkalarını kınayıp ben böyle bir kötü duruma düşmem, Ben öyle bir şeyemeydan vermem gibi sözler söylememelidir. Dünya bu, bir gün aynı olaylar kınayanın da başınagelebilir.-C-
- karpuz kabuğunu görmeden denize girmeatasözüBir işin en uygun zamanı gelmeden yapma; denize girmek için karpuzun olgunlaşma zamanını beklediğin gibi bekle.
- kuşu kuşla avlarlaratasözüElde edilmek istenen kimse, daha önce elde edilmiş kimse aracılığıyla tuzağa düşürülür.
- bayramda borç ödeyene Ramazan kısa geliratasözüOruç tutan kimse için Ramazan günleri ağır ağır geçer. Süresi bayramda dolacak bir borcu ödemek zorunda olan kimseye o günler çabuk geçiyor gibi gelir. Çünkü insan, güç işlerin yapılmasını ertelemek ve uzak zamanlara atmak ister.
- olan dört bağlar, olmayan dert bağlaratasözüZengin giyinir, kuşanır, istediği gibi yaşar. Fakir ise yoksulluğun acısını çeker.
- güzellerin talihi çirkin oluratasözüGüzeller, güzelliklerine yaraşan bir yaşayış ararlar. Bunu bulmak da pek kolay olmadığından,-ya da kendilerini bulduklarına layık görmediklerinden mutlu olmazlar.
- malını yemesini bilmeyen zengin her gün züğürttüratasözü"Züğürt kimse parası olmadığı için zorluk içindedir. Parasını yiyemeyen kimseler ise paraları olduğu halde bu yokluğu çekenlerdir" anlamında bir söz.
- bir adamın adı çıkacağına canı çıksınatasözüAdı kötüye çıkan kişi, kötü olmasa bile, bu kamu yargısını kolay kolay düzeltemez. Nerede adı anılsa, hiçbir araştırma yapılmadan, hemen kötülüğü ortaya atılır. Bu durumdaki kimse ölmeyi yeğler mi yeğler.
- yiğidin sözü, demirin kertiğiatasözüMert adam sözünden dönmez. Bu söz, demirin kertiği gibi besbelli ve ortadadır; değişmez.
- orospu tövbe tutmazatasözüKötü bir şeye alışmış olan kimse bundan vazgeçmeye söz verse de sözünde durmaz.
- sevenin kuluyum , sevmeyenin sultanıatasözüSizi sevenlere kul gibi hizmet ediniz. Sevmeyenlere yüz vermeyiniz, yüksekten bakınız.
- yiğit ekmeğiyle yiğit besleniratasözüYiğitler, yiğit kimseleri korurlar. Yiğit kimseler de ancak yiğitlerin yanında barınırlar.
- vardığın yer körse sen de gözünü kapaatasözü"İnsanlar,çevresindekiler ile iyi ilişkiler kurmak isterlerse onlara uymak zorundadırlar" anlamında kullanılan bir söz.
- devletli yanını kaşısa yoksul para verecek sanıratasözüBir isteğinin yerine getirilmesini ilgililerden bekleyen kimse, onların bu işle ilişkisi olmayan davranışlarını, isteğini karşılamak için yapılıyor diye yorumlar.
- boğaz dokuz boğumduratasözüBir söz iyice düşünmeden söylenmemelidir.
- insan sözünden , hayvan yularından tutuluratasözüSöylediği söz, kişiyi bağlar. Buna uymayan bir davranışta bulunmak istese kendisine hemenbu söz anımsatılır. Onun için söylediğinin dışına çıkamaz. Şu durum, yularından tutulduğu içinbaşka yöne sapamayan hayvanın durumuna benzer.
- sabahtan karnını doyuran, küçükken evlenen aldanmamışatasözüSabahleyin karın doyurulmalıdır ki yapılacak iş için gereken güç elde edilsin. Yemek,yenmezse iş araya girer, insan aç kalır, güçsüz kalır, iyi iş yapamaz. Evlenmeyi de geciktirmemelidir ki çocuklar anne, baba ihtiyarlamadan yetişsinler. Bundan başka, zaman geçince insan kolay kolay evlenemez.
- el el ile, değirmen yel ileatasözüİnsanlar birbirlerine yardım etmeden başarıya ulaşamazlar. Bu durum, cansızlarda bile görülür: Değirmenin dönebilmesi ve buğday öğütebilmesi için rüzgar ister.
- yük altında eşek anırmazatasözüAğır bir iş altında bunalmış olan kişi, bu durumdan kurtulmadan birtakım istekler peşinde koşmamalı, örneğin borçlu borcunu ödemeden gücünü aşan giderlerden sakınmalı; bir karşılaşmada yenilen, yüksekten konuşmamalıdır.
- kısmet gökten zembille inmezatasözüKısmet, durup dururken kişinin ayağına gelmez, çalışmakla elde edilir. Çalışmayanın kısmeti olmaz.
- tarlayı düz al, kadını kız alatasözüTarla alacak kimse, düz yerden almalı, bayırdan, engebeli yerden almamalıdır. Evlenecek erkek de dul kadını değil, kızı yeğlemelidir.
- serçeden korkan darı ekmezatasözüYapmayı düşündüğü işin tehlikelerini göze alamayan kimse o işe girişmemelidir.
- adam olana bir söz yeteratasözüKendisine bir şey yaptırmak istediğimiz, ya da bir öğüt verdiğimiz kimse anlayışlı bir kişi ise bir kez söylemekle o işi yapar, öğüdü dinler. İstediğimizi yapmayıp bizi döne döne söylemek zorunda bırakan kimsenin insanlık niteliği eksiktir.
- ananın bahtı kızınaatasözüBir anne, mutlu ya da mutsuz, nasıl bir evlilik yaşayışı geçirirse, kızı da öyle bir evlilikyaşayışı geçirir.
- gözü tanede olan kuşun ayağı tuzaktan kurtulmazatasözüHep çıkar peşinde koşan kişi, tehlikeden uzak kalamaz.
- yağmur yağsa kış oluratasözü"Kişi halini bilse hoş olur insanların etraflarına karşı davranışları,kendi sosyal durumları ile orantılı olmalıdır" anlamında bir söz.
- adamak kolay, ödemek güçtüratasözüSöz vermek kolaydır, ancak bu sözü yerine getirmek güçtür. Çünkü bu, ya para ödemeyi ya da
- yalnız taş, duvar olmazatasözüNasıl, bir tek taş ile duvar örülemezse, insan da tek başına bir şey yapamaz.
- kuru gayret, çarık eskitiratasözüBir işi başarmak için rastgele çabalamak yetmez. Amaca doğru planla yürümek ve işin çıkar yollarını bulmak gerekir. Böyle yapılmazsa bütün çabalar boşa gider; zarardan başka bir sonuca varılmaz.