Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- söz verme, verdinse dönmeatasözüSenden beklenen bir işi yapabilip yapamayacağını iyi düşün. Kendine güvenemezsen sözverme. Ama söz verdinse ne yap yap sözünü yerine getir.
- söz var, dağa çıkarır; söz var, dağdan indiriratasözüİlişkilerimizde dikkatli ve ölçülü konuşmalıyız. Karşımızdakini sinirlendirip baş kaldırtan da,yatıştırıp yola getiren de çılgınca ya da akıllıca söylenen sözlerdir.
- söz dediğin yaş deridir, nereye çekersen oraya gideratasözüBirçok sözler, çeşitli anlamlara gelebilir. Kimi zaman dinleyenler, bir sözü, söyleyenin aklından geçmemiş olan bir anlama çekerler.
- söz biliyorsan söyle, inansınlar; bilmiyorsan söyleme, seni bir adam sansınlaratasözüİnsan, bildiği konu üzerinde konuşmalı; bilmediği konuda ağız açmamalıdır.
- söz ağızdan çıkaratasözüMert olan kişi, sözünde durur; verdiği sözü yerine getirir.
- sözü söyle alana, kulağında kalanaatasözüSözünü tutana öğüt ver.
- sözünü bil, pişir; ağzını der, devşiratasözüAğzına gelen her sözü söyleme. Bir sözün nereye varacağını iyi düşün, ondan sonra söyle der.
- söyleyene bakma, söyletene bakatasözüİçinden geleni söyleyen bir kişinin sözleri, doğru çıkmasını istediğimiz şeylerse, bunları onaTanrı söyletiyor der, söylediklerine inanmak isteriz.
- söyleyenden dinleyen arif gerekatasözüÖyle konular olur ki anlatan biraz kapalı konuşur.
- şubatın sonundan, martın onundan korkatasözüUzun yılların gözlemi göstermiştir ki şubat sonunda ve martın onunda hava çok fırtınalı ve soğuk olur.-T-
- şeytan adamı kandırır, ama suyunu ısıtıvermezatasözüUykuda kendisini şeytan azdıran kişinin gusül yapması gerekir. Ama şeytan, işini bitirip kaybolduğundan gusül suyunu ısıtmak zahmeti o kişiye düşer.Bunun gibi, bizi aldatıp güç duruma düşüren kimseler artık yanımıza uğramazlar. Başımızın çaresine kendimiz bakarız.
- şeytanla kabak ekenin kabak başına patlaratasözüKurnaz ve hileci bir kimse ile ortaklık eden kişi, hilenin kurbanı olur.
- şeytanın dostluğu darağacına kadardıratasözüKötü arkadaş, kişiyi yoldan çıkarıp ölüme kadar sürükleyebilir. Ama ölümün eşiğinde onu kaderiyle baş başa bırakır.
- şeyh uçmaz, müridi uçururatasözüBir kişiye inananlar, onu olduğundan çok üstün görürler. Onda olağanüstü değerler bulunduğuna herkesi inandırmak isterler.
- şer işi uzat hayra dönsün, hayır işi uzatma şerre dönmesinatasözüKötü gitmekte olan bir işin kötülüğüne boyun eğmemek, zaman kazanıp onu iyileştirmeyeçalışmak gerekir. İyi olduğu belli olan işi de hemen sonuçlandırmak uygundur; çünkü uzatılaniyi işin zamanla kötü bir biçim alması tehlikesi vardır.
- şaraptan bozma sirke keskin oluratasözüSonradan azan kişi, eskiden beri yolunu şaşırmış kimseden daha azgın olur.
- şap ile şeker bir değilatasözüGörünümüyle birbirine benzeyen öyle şeyler vardır ki nitelikleri birbirinden çok ayrıdır.
- şahin küçüktür ama koca turnayı havadan indiriratasözüKüçük olmak, güçsüz olmak demek değildir. Öyle küçükler vardır ki kendilerinden büyük olandan daha güçlüdürler.
- şahin küçük, et yer; deve büyük, ot yeratasözüKişi, görünüşüne göre değil, yaradılış özelliğine ve yeteneğine göre iş yapar.
- şahin gözünü ette açmış; karga gözünü bokta açmışatasözüKişi ana baba ocağında ne görmüşse öyle yetişir. Yaşamı boyunca da o durumu sürdürür.
- şaşkın ördek başını bırakır, kıçından dalaratasözüNe yaptığını bilmeyen kişi, işi tersinden yürütmeye kalkar.
- şık şık eden nalçadır, iş bitiren akçadıratasözüDeğerli nesneye bir yönüyle benzeyen şey, onun yerini tutmaz. Örneğin nalça da maden paragibi şık şık diye ses çıkarır, ama onun gibi iş bitirmez.
- şöhret afettiratasözüKişinin kazandığı ün, her zaman hoşa giden bir durum sağlamaz. Kendisini sıkan, rahatsızeden durumlara da yol açar: Ünlü bir doktor, ünlü bir şarkıcı, ünlü bir usta... özgürlüğünün tadınıgereği gibi çıkaramaz. Gücünü aşan istekler, zorlamalar karşısında bunalır. Kıskanılarak üzücüdurumlara da düşebilir.
- üveye etme, özünde bulursun; geline etme, kızında bulursunatasözüKendi çocuğu bir gün öksüz kalırsa, başkalarının ona kötü davranmasını istemeyen, bugünüvey çocuğuna kötü davranmamalıdır. Kızına, ileride gelin olarak gittiği yerde kötüdavranılmasını istemeyen, şimdi gelinine kötü davranmamalıdır.
- çok söz yalansız, çok para haramsız olmazatasözüÇok konuşanın sözleri arasında yalan, çok malda da haram bulunur.
- çok söyleme arsız edersin, aç bırakma hırsız edersinatasözüYönetimin altında bulunan kimseye ikide birde şunu yap, bunu yapma demekle iyi sonuç alınır sanma; onu arsız edersin. Yiyecek, para bakımından sıkıntıya da düşürme. Çünkü hırsızlığa itmiş olursun.
- çok konuşan çok yanılıratasözüÇok konuşan, sözlerini denetlemeden, iyi düşünmeden ortaya atacağından yanlış şeyler söyleyebilir.
- çok koşan çabuk yoruluratasözüNe türlü çalışmada olursa olsun, aşırı çaba gösteren çabuk yorulacağı için sonucu elde etmekte gecikir. Sürekli çalışabilmek ve sonuca kavuşabilmek için harcanan çabanın yormayacak ölçüde olması gerekir.
- çok incelme, koparsınatasözüBir iş yapılırken gereğinden çok titizlik gösterilirse başarılı sonuca ulaşmak tehlikeye düşer.
- çok gezen ayağa bok bulaşıratasözüSakıncalı olup olmadığını düşünmeyerek nereye olsa giden ya da her alana burnunu sokan kişi, günün birinde pişmanlık duyacağı bir duruma düşer.