Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- altın ateşte, insan mihnette belli oluratasözüAltına benzeyen maddenin altın olup olmadığı, nasıl ateşe dayanıklılık derecesi ile anlaşılırsa bir kişinin değeri de sıkıntılara katlanma, zorlukları yenme ve benliğini koruma gücü ile ölçülür.
- altın kepeğe muhtaçatasözüYüksek düzeyde olan her şey, önemsiz görünen nesnelerle değer kazanır. Kepekle ovulmasa altın parlamaz. Bunun gibi, zengin yoksula, usta çırağa... gereksinim duyar.
- altın leğenin kan kusana ne faydası var?atasözüAğır hasta, ya da dertli olan kimse, zengin olmuş neye yarar?
- altın pas tutmazatasözüŞerefli, temiz insana hiç kimse leke süremez.
- altın yerde paslanmaz, taş yağmurdan ıslanmazatasözüNe türlü uygunsuz koşullar içinde bulunursa
- altının kıymetini sarraf biliratasözüBir kimsenin, bir şeyin değerini, ancak bu konularda uzmanlığı bulunanlar bilir.
- alçacık eşeğe herkes bineratasözüGüçsüz ve koruyucusuz kişiyi buyruk altına almak ve hırpalamak kolaydır.
- alçak at binmeye kolay, öksüz çocuk dövmeye kolayatasözü"Alçak ata binmek, güçsüz, korunmasız kimseyi dövmek marifet değildir." anlamında bir söz.
- alçak uçan yüce konar, yüce uçan alçak konaratasözüAlçakgönüllü olan ve büyüklük taslamayan, saygı görür; toplum içinde yükselir. Kendini herkesten üstün gören sevilmez; toplum içinde iyi bir yer alamaz.
- alçak yer yiğidi hor gösteriratasözüBasit bir çevrede yaşayan, önemsiz bir görevde çalışan değerli kişi, kendisini gösteremez;layık olduğu ünü kazanamaz; sıradan bir kimse sanılır.
- alçak yerde tepecik kendisini dağ sanıratasözüBilgili kimselerin bulunmadığı bir toplulukta az bilgili kişi dahilik taslar.
- alçak yerde yatma sel alır, yüksek yere yatma yel alıratasözüİnsan kendi durumuna uygun bir yaşayış sürmeli, arkadaşlarını ona göre seçmelidir. Çok aşağı yaşayış koşulları da, çok yüksek yaşayış koşulları da kendisine zarar verir.
- alın yazısı değişmezatasözüKişi ne yapsa kaderini değiştiremez. Başına ne gelecekse gelir.
- alışmadık götte don durmazatasözüBir kimse alışmadığı, sıkıcı duruma kendini kolay kolay uyduramaz. Ondan kurtulmaya çalışır.
- alışmış kudurmuştan beterdiratasözüAlıştığı işten vazgeçemeyen kişi, kudurmuştan daha azgındır. O işi saldırırcasına yapar.
- alışmış kursak, bulamacını isteratasözüKişi, yararlanmaya alıştığı şeyden yoksun kalmak istemez.
- aman dayı ölüyorum, valla yeğen sen bilirsinatasözüBazı durumlarda yakın akrabalar dahi kişiye yardım etmez veya edemez.
- aman diyene kılıç kalkmazatasözüKişi, mertliğine sığınıp teslim olan düşmanın canına kıymamalıdır.
- amca baba yarısıatasözüAmca, kardeşinin çocuğuna kendi çocuğu gibi ilgi gösterir. Çocuk da amcasına, babasına karşı beslediği duygularla bağlı olur.
- amcam dayım herkesten aldım payımatasözüKimseden yardım beklememeli. Kişiye en yakın akrabalarının bile yardım etmediğidenemelerle anlaşılmıştır.
- amcamla dayım, hepsinden aldım payımatasözüYakınlarından beklediği ilgi ve yardımı görmeyen bir kimse artık onlardan yeni bir istekte bulunamaz.
- an beni bir kozla, o da çürük çıksınatasözüArkadaşlar, tanıdıklar arasında armağan, beklenen bir şeydir. Armağan, bir kişinin hatırlandığını belirtmesi bakımından önemlidir; değeri de buradadır. Ne kadar küçük bir şey olursa olsun; isterse işe yaramasın.
- ana besler hurmayla, eloğlu karşılar yarmaylaatasözüHer anne, çocuğunu büyük bir şefkat ve özenle nazlı olarak yetiştirir. Çocuk topluma karışınca yaşamın ve çevresinin insafsızlıklarıyla karşılaşır.
- ana gezer, kız gezer; bu çeyizi kim düzer?atasözüBir ailenin, bir kuruluşun yöneticileri ve yönetilenleri, yapılacak işlere boş verirlerse o işler kendiliğinden ortaya çıkar mı?
- ana hakkı Tanrı hakkıatasözüEvlatların analarına karşı olan yükümlülükleri, Tanrı'ya karşı olan yükümlülükleri kadar kutsaldır.
- ana ile kız, helva ile kozatasözüKoz helvasının içindeki cevizle helvayı ayırmak nasıl olanaksızsa, ana ile kızı da birbirinden ayırmak öylece olanaksızdır.
- ana kızına taht kurar, kız bahtı kocadan araratasözü"Kocası iyi olmayan bir kadın, kendi ne kadar zengin olursa olsun mutlu olamaz" anlamında kullanılan bir söz.
- ana kızına taht kurmuş, baht kuramamışatasözüAna baba, kızlarını sultanlar gibi yaşatabilirler. Ama onun evlendikten sonra mutlu olmasını sağlamak, ellerinde değildir.
- ana yüreğini ite atmışlar da it yememişatasözüAnnenin şefkati, merhameti herkesçe görünür, bilinir
- ana yılan, sözü yalan, karı çiçek, sözü gerçekatasözüKarısını çok seven ve anasıyla karısı arasındaki geçimsizlikte anasını haksız bulan oğulun yargılarıdır bunlar.