Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- köprünün altından çok su geçtiatasözü“Zamanla çok şey değişti. Eski durumlar kalmadı.” anlamında bir söz.
- sinek pekmezciyi tanıratasözüİşini bilen kişi, yararlanacağı kimseyi bilir.
- çingene çingeneye çatmadıkça kasnak boynuna geçmezatasözüBayağı kişilerin iyice kepaze olabilmeleri için birbirlerine girmeleri gerekir.
- dert Deli Ahmet'in başındaatasözüHerkes bir yolunu bulup sorumluluktan kurtulur. Sorumluluk kimsesizin üstünde olur.
- ağaç, meyvesi olunca başını aşağı salaratasözü"yararlı eserler veren, bilgi ve erdemle donanmış kimse alçak gönüllü olur" anlamında kullanılan bir söz.
- baş sağ olursa börk çok bulunuratasözüKişinin en önemli işi, sağlığını korumaktır. Sağlığı yerinde olan kişi işsiz kalmaz.
- deve Kâbe'ye gitmekle hacı olmazatasözüGerekli niteliklerden yoksun olan kişi, biçimsel eylemlerle kişiliğine değer kazandıramaz. Nesneler ve olaylar da böyledir.
- ecel geldi cihane, baş ağrısı bahaneatasözüKişi nasıl olsa ölür. Ama her ölüm bir nedene dayanır. Kimi ölümlerin nedeni olarakgösterilen şeyler ölüm sonucunu doğuracak şeyler olmaktan uzaktır. Bunlar bahanedir; asılneden, kişinin yaşama süresinin sona ermiş olmasıdır.
- misafir umduğunu değil bulduğunu yeratasözüKonuk, ev sahibinin kendisini çok şeylerle ağırlamasını bekleyebilir. Fakat ev sahibi ona ancak evinde bulunanı ikram eder.
- ağaca balta vurmuşlar "sapı bedenimden" demişatasözüBir kimseye en büyük kötülük, nankör olan yakınlarından ve kendi yetiştirdiklerinden gelir.
- miyancının kesesi bol oluratasözüİki kişi arasında uzlaştırıcılık yapan kimse, anlaşmalarını kolay sağlasın diye, birinin zararına bol keseden öneride bulunur.
- armut dibine düşeratasözüKişi, ebeveyni ile aynı huya sahip olur
- söz ağızdan çıkaratasözüMert olan kişi, sözünde durur; verdiği sözü yerine getirir.
- kedi uzanamadığı ciğere, pis deratasözüKişi, elde edemediği şeyi istemiyormuş, beğenmiyormuş gibi görünür.
- insan söyleşe söyleşe hayvan koklaşa koklaşaatasözüHayvanlar koklaşarak tanıştıkları gibi insanlar da konuşarak tanışırlar ve konuştukça birbirlerini daha iyi anlarlar.
- martta yağmasın, nisanda dinmesinatasözüEkin için, martta yağmur yağması zararlı, nisanda çok yağması yararlıdır.
- araba ile tavşan avlanmazatasözüHer işte başarıya ulaşabilmek için kullanılması gereken özel bir yol vardır. Başka bir yöntem kullanılırsa başarıya erişilemez.
- insan göre göre, hayvan süre süreatasözüİnsanlar bir şeyi göre göre öğrenirler. Hayvanların öğrenmesi ise insanların onlara istedikleriişi sürekli olarak yaptırması ile sağlanır.
- akı karası geçitte belli oluratasözüSözle hiçbir şeyin kanıtlanamayacağını, bir savdaki doğruluğun ancak iş sırasında belli olacağını anlatmak için söylenir.
- zurnayı biz çaldık parsayı o topladıatasözüHaksızlık edip hazıra konanlar için söylenir.
- züğürt olup düşünmektense uyuz olup kaşınmak yeğdiratasözüUyuz olup kaşınmak, insanı çok rahatsız eder. Ama züğürtlük dolayısıyla ne yapacağım diyedüşünmek, daha çok rahatsız eder.
- orospuya surat gerekatasözüBeğenilmesi söz konusu olan şey, güzel görünüşlü olmalıdır.
- taş taşa söykeniratasözüİnsanlar önemli, büyük işleri, birbirlerine dayanarak başarırlar.
- kanaat gibi devlet olmazatasözü"Elindekiler ile yetinmesini bilen kimse sıkıntı çekmez" anlamında bir söz.
- şaraptan bozma sirke keskin oluratasözüSonradan azan kişi, eskiden beri yolunu şaşırmış kimseden daha azgın olur.
- alp yağıda, alçak çoğudaatasözüAlp ve yiğit kişiler duruşlarını düşman karşısında bozmazlar ama alçak kişiler savaş yüzü gördüğünde davranışları hemen değişir.
- kan kus, kızılcık şerbeti içtim deatasözüKişisel dertlerimizi içimizde saklamalı, başkalarının öğrenmesine meydan vermemeliyiz. Dahası, kötü olan durumumuzu iyi gibi göstermeye çalışmalıyız.
- gül dikensiz sefa cefasız olmazatasözüSıkıntılara katlanma
- şeyh uçmaz, müridi uçururatasözüBir kişiye inananlar, onu olduğundan çok üstün görürler. Onda olağanüstü değerler bulunduğuna herkesi inandırmak isterler.
- bin nasihatten bir musibet yeğdiratasözü"Yanlış bir yol tutmuş kimi insanlar vardır ki, onlara ne kadar çok öğüt verirsen ver, tuttukları yanlış yoldan çevirmekte olan bu öğütler bir fayda temin etmez. Ama takip ettiği yanlış yolda başına gelen bir felaket, onu doğru yola getirmekte daha etkili olur. Çünkü kötü tecrübelerin öğretme gücü oldukça büyüktür" anlamında bir söz.