Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- çabalama ile çarık yırtılıratasözüOlmayacak işi zorla yapmaya çalışan zarara uğrar.
- çağrılan yere erinme, çağrılmayan yere görünmeatasözüKişi, çağrıldığı yere gitmelidir.Çağrılmadığı yere gitmemelidir.
- çıngıraklı deve kaybolmazatasözüNerede olsa varlığını gösteren kişi unutulmaz.
- çıkacak kan damarda durmazatasözüBir şeyi yitirmek kaderde varsa buna engel olunamaz.
- çömçe tutan elim olsun, ocaklıkta yerim olsunatasözüHerkes iş başında bulunarak söz sahibi olmak ister.
- ürüyen köpek, ısırmazatasözüBağırıp çağırmakla başkalarını korkutmak isteyen kimseden, saldırı beklenmemelidir.
- ürmesini bilmeyen köpek, sürüye kurt getiriratasözüÖlçülü, hesaplı konuşmasını bilmeyen kişi, durup dururken başına dert açar ve çevresindekiler için tehlikeli bir durum yaratır.
- üşenenin oğlu, kızı olmamışatasözüBir şey elde etmek isteyen, tembel tembel oturmamalı, onun yolunu tutmalıdır. Nitekim evlenmeye üşenen, ya da utanan kişi, çoluk çocuk sahibi olamaz.
- üç kuruşluk eşeğin beş paralık sıpası oluratasözüDeğersiz kişinin ya da nesnenin verimi de daha değersiz olur.
- üç göç, bir yangın yerini tutaratasözüBir yerden başka bir yere taşınırken kimi eşya kırılır, dökülür, kaybolur. Öyle ki üç kez taşınma sonunda bu eşya, yangın artığına döner.
- üçlenmemiş eken, olmamış biçeratasözüGerekli koşullarını yerine getirmeden bir işe başlayan kişi, olumlu sonuç alamaz.
- üç elli, yaz belliatasözüÜç kez elli gün, kasım ayının 8'inde başlar, 150 gün sonra (yani nisan ayının 6- günü -artık yıllarda 5- günü-) biter. Böylece üç kez elli gün geçer. O zaman havanın belirli olarak ısındığı görülür.
- besle kargayı, oysun gözünüatasözüNankörlüğü vurgulayan bir atasözü.
- bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardıratasözüİyilik küçük de olsa unutulmaz.
- bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkaratasözüKimi durumlarda yardımlaşarak işlerin kolay kurtulacağını anlatır.[2](Doğru Olmaya Bilir 1. Anlamı Yazın)Yardımlaşma Bazı Durumlarda Gerekli Olabilir.
- bir dirhem et bin ayıp örteratasözüBiraz kilo almak kimi zaman insanı güzelleştirir.
- bir deli kuyuya bir taş atar, kırk akıllı çıkaramazatasözüKimi vakit bir kimsenin yaptığı yersiz bir iş, birçok kimse tarafından düzeltilemez.
- bir baba dokuz evladı besler, dokuz evlat bir babayı beslemezatasözüÇok çocuğu olan baba, her çocuk babasına bakılmasını ötekinden beklediği için sıkıntıda kalır.
- tavuk gelen yerden yumurta esirgenmezatasözü"Kendisinden büyük yararlar umulan birine karşı ufak özverilerden kaçınılmaz." anlamında bir söz.
- borç ödemekle, yol yürümekle tükeniratasözüBirden ödenemeyen bir borç azar azar verilerek ödenebilir.
- ağzına bir zeytin verir, altına tulum tutaratasözüBazı insanlar, yaptığı küçük iyiliklere karşılık büyük çıkar bekler.
- tenceresi kaynarken, maymunu oynarkenatasözügeçimi yolunda, keyfi yerindeyken.
- tencerede pişirip kapağında yemekatasözügeçinme konusunda var olanla yetinmekb
- tencere yuvarlanmış, kapağını bulmuşatasözüGenellikle olumsuz özellikleri birbirine uyan kişilerin birbirine uyumunu vurgulamak için kullanılan, kinaye ihtiva eden bir atasözü
- tencere tava, herkeste bir havaatasözü"herkes kendi bildiği gibi davranıyor, ortada düşünce birliği kalmamış" anlamında kullanılan bir söz.
- tencere dibin kara, seninki benden karaatasözükötülük, kusur yönünden sen, benden daha betersin.
- tembele iş buyur, sana akıl öğretsinatasözükendisinden bir konuda yardımcı olması istendiğinde yardım edeceği yerde çözüm yolları gösteren kimseler için kullanılan bir söz.
- tekerlek kırıldıktan sonra yol gösteren çok oluratasözü"sonucu kötü çıktıktan sonra bir davranış üzerine akıl öğreten çok bulunur" anlamında kullanılan bir söz.
- deli dostun olacağına akıllı düşmanın olsunatasözüDüşüncesiz ve yersiz davranın, gerçeği görmeyen, anlayışı kıt kimseler yaptıkları işlerin, söyledikleri sözlerin ne gibi sonuclar doğuracağını hesap edemezler. Bu yanlarıyla, iyi niyetlide olsalar dostlarına bilmeyerek zarar verebilirler. Bunun aksine, akıllı düşmanın neler yapabileceği, hangi yollara başvuracağı önceden tahmin edilip sezilebilir; dolayısıyla kişi tedbirini alır, kendisine gelebilecek zararları önlemeye çalışır.
- üşüntü köpek mandayı paralaratasözü"Birlikten güç doğar." anlamında kullanılan bir söz.