Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- eceli gelen sıçan kedinin taşaklarını kaşıratasözübaşına kötü bir şey gelecek kimse, bu sonucu kendisi oluşturur anlamında bir söz.
- yiğit yiğide at bağışlaratasözüYiğit, arkadaşı için her sıkıntıya katlanır. Onun işine yarar diye en değerli varlığını bile bağışlar.
- köylü birbirine düşmezse Osmanlı mıkla yiyemezatasözüEski dönemden kalma bir söz: Halkın birbirine düşmesi güvenlik görevlisinin işine gelir. Çünkü her grup güvenlik görevlisini yanına çekmek için ona çıkar sağlar.
- ana yılan, sözü yalan, karı çiçek, sözü gerçekatasözüKarısını çok seven ve anasıyla karısı arasındaki geçimsizlikte anasını haksız bulan oğulun yargılarıdır bunlar.
- düşenin dostu olmazatasözüZenginle, iş başında olanla herkes dostluk kurar. Çünkü ondan çıkarları vardır. Zengin kişi yoksul düşünce, iş başındaki işten ayrılınca, çevresinde o dostlardan kimse kalmaz. Hepsi, eskidostlarını kötü durumuyla baş başa bırakırlar.
- yarım hekim candan eder, yarım hoca dinden ederatasözüBir iş, uzmanına yaptırılmaz da taklitçilere yaptırılırsa, istenilen gibi değil, ters bir sonuç verir. Nitekim hekim dururken, hekimlik taslayan birinin tedavisine başvurulması, insanın hayatına mal olabilir. Bilgisiz din adamı da dine aykırı olur.
- sen bilirsin deyince kavga olmazatasözüBir konu üzerindeki görüşme sırasında uysallık gösterir, karşınızdakinin dediğini kabul ederseniz, anlaşmazlık çıkmaz.
- kılıç kınını kesmezatasözüSert ve aşırı davranışlı kişinin yakınlarına zararı dokunmaz.
- alçak yerde yatma sel alır, yüksek yere yatma yel alıratasözüİnsan kendi durumuna uygun bir yaşayış sürmeli, arkadaşlarını ona göre seçmelidir. Çok aşağı yaşayış koşulları da, çok yüksek yaşayış koşulları da kendisine zarar verir.
- itin duası kabul olsa gökten kemik yağaratasözüAşağılık kişinin istediği olsaydı dünya, yalnız kendisinin işine yarayan, başkalarını rahatsızeden şeylerle dolardı.
- osuranın burnuna sıçmalı ki koku alaatasözüEylemleriyle çevresini rahatsız etmekte olan kişiyi daha ağır eylemlerle rahatsız etmeli ki davranışının ne denli kötü olduğunu anlasın.
- kibirliye kibir göstermek sadakadıratasözüKendini büyük gören ve öyle hareket eden kişilere karşı en uygun davranış biçimi onlara layık oldukları biçimde karşılık vermektir. Kibirli kişiler karşısında sessiz kalmak veya tevazu göstermek onları şımartır ve hadlerini bilmez yapar. Oysa böyle kişilere karşı kibirli davranmak, ileride doğabilecek aksaklıkları bertaraf etmek açısından bir iyilik sayılır.
- ısıramadığın eli öp başına koyatasözüDüşmanını yenemiyorsan ona hoş görünmeye çalışarak kötülüğünden kendini koru!
- kadın kocasının çarığı, anasının sarığıdıratasözüKadın, kocasının çıkarıp attığı çarık gibi terk edilebilir bir durumdadır. Ama annesi onu her zaman baştacı eder.
- Allah dokuzda verdiğini sekizde almazatasözüAllah, her kulunun ne kadar yaşayacağını önceden kararlaştırmıştır. Süresi dolmadan hiç kimsenin yaşamasına son vermez.
- elmayı soy da ye, armudu say da yeatasözüElma kabuğu soyularak, armut da aşırı gidilmeyerek, sayı ile yenilmelidir.
- ölüm yüz aklığıatasözüYüz kızartıcı bir yaşantı içinde bulunanların ayıbını ancak ölümleri temizler.
- ustanın çekici bin altınatasözü"Sanatkar kişi bir çok kişinin yapamadığı bir işi çok kısa bir sürede küçük bir hareketle yapar." anlamında bir söz.
- deniz bal olmuş, fukara kaşık bulamamışatasözüHer yanda bol kazanç ve nimet dolu olsa, yararlanma olanağı bulunmayanlar için neye yarar!
- olgaç oğlak bokundan betli oluratasözüÇocuğun gelişmişliği genel tutumundan, işin gelişmişliği vermekte olduğu üründen anlaşılır.
- ziyan olan koyunun kuyruğu yağlı oluratasözü"Elden kaçırılan fırsatlar küçük olsa da çok büyük görünür. Kişinin dilinden hiç düşmez, hep büyüterek ondan bahseder." anlamında kullanılan bir söz.
- akıl para ile satılmazatasözüDelice iş yapan zengin bulunduğu gibi akıllıca iş yapan yoksullar da akıl para ile satılsaydı birincilerle ikincilerin tutumları bunun tersi olurdu
- emanete hıyanet olmazatasözüEmanet olarak bize bırakılan şeyi iyi korumamak, kendi yararımıza kullanıp yıpratmak,törelerimize ve doğruluk kurallarına aykırıdır.
- can ciğerden tatlıatasözüAna babanın evlatlarına düşkünlükleri söz götürmez. Ancak kendi canlarını çocuklarının canlarından daha önce düşünürler.
- az tamah çok ziyan getiriratasözü"Hırslı ve pinti insan her zaman zararlı çıkar." anlamında bir söz.
- fincancı katırını ürküten sayısız dayak yeratasözüEylemiyle bir düzene zarar veren kişi ağır biçimde cezalandırılır.
- kel kız teyzesinin saçıyla övünüratasözüDeğersiz kişi, yakınlarının değerlerinden kendisine bir pay çıkarmaya çalışır.
- el kesesinden sultanım, develer olsun kurbanımatasözüBir varlıklı adına iş gören kişi, bol bol harcamada bulunur.
- yok büyümez, arık büyüratasözüHiç yoktan bir şey üremez. Ama az olan nesneler çoğalır; küçük varlıklar, gelişir, büyür.
- arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyimatasözü"kişi kendisine uygun kimselerle arkadaşlık kuracağı için arkadaşını tanıdığımızda o kişinin de kimliğini öğrenmiş oluruz" anlamında kullanılan bir söz