Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- aba zaman yaba, yaba zaman aba alınıratasözüaba vakti yaba, yaba vakti aba kavramının eş anlamlısı
- ite vurmazlar sahibinin hatırı var diyeatasözüBir kimsenin buyruğu altındaki kişiyi incitecek eylem, dolaylı olarak o kimseyi de incitir. Bunedenle bir kimse adına iş gören buyruk altındaki kişilere karşı dikkatli bulunmak gerekir.
- aza demişler, nereyeatasözüAz, her zaman çoğa uyar, ya da onun emrine girer: Büyük sermaye, küçük sermayeye işbırakmaz, -azınlık, çoğunluğa boyun eğer.
- kiraz dut yetişmese beni yiyenin boynunu sapıma döndürürüm demişatasözüKiraz, yiyene yumuşaklık verir; kişiyi zayıflatır. Hemen ardından yetişen dut ise besleyicidir.
- kar yılı var yılıatasözüKar yağdığı yıl ürün bol olur, çiftçinin eline bol para geçer.
- cambaz ipte, balık dipte gerekatasözüKişi, uzmanlığının gereği ne ise onu yapmalıdır.
- asıl azmaz, bal kokmazatasözüBir kişi ya da nesne, ne denli biçim değiştirirse değiştirsin, aslını yitirmez; soyluluğunukavrar.
- yoğun canı alınmazatasözüİstenen şey, vermesi beklenen kişide yoksa istemekte direnmenin anlamı yoktur. Size neversin, canını mı?
- yağmurda düşmanın koyunu, dostun atı satılsınatasözüYağmur altında yünleri ıslanan koyun, pek gösterişsiz duruma düşer. Oysa at, daha çok çevikleşir.Böylece, koyun daha değersiz, at daha değerli görünür.
- önceki çarığı, sonraki sarığıatasözüİki karılı erkek birincisini hor görür, ikincisini el üstünde tutar.
- halıda nakış bir gerekatasözüBir toplulukta, bir uğraşı alanında ayrık niteliği bulunan bir öğe hoş karşılanır. Buna benzerbaşka bir öğe iyi karşılanmaz.
- gönül ummadığı yere küseratasözüİnsan, kendisini sevmeyenlerin çiğ davranışlarını doğal karşılar. Ama seviştiği kimsenin bu gibi davranışlarından dolayı ona kırılır.
- ölüm dirim bizim içinatasözüİnsan nasıl olsa öleceğini düşünmeli ona göre düzene koymalıdır.
- sağlık varlıktan yeğdiratasözüSağlıktan büyük zenginlik olmaz. Sağlık olmazsa varlık neye yarar?
- yoldan kal, yoldaştan kalmaatasözüYolculukta arkadaş çok önemlidir. İnsan, iyi bir arkadaşla yolculuk yapmak için, gerekirseyolculuğunu geri bırakmalıdır.
- deniz dalgasız olmaz, kapı halkasızatasözüHer nesnenin kendisine özgü nitelikleri, kendisinden ayrılmayan özellikleri vardır.
- hırsıza kilit olmazatasözüBir evin içini bilen hırsız, her şekilde evi soyar.
- siyah inekten beyaz süt sağılıratasözüGörünüşe değil özdeki cevhere bakılmalıdır. Görünüşü beğenilecek gibi olmayan öyle kişiler vardır ki değerlerine paha biçilemez.
- gavurun tembeli keşiş, Müslümanın tembeli derviş oluratasözüHristiyanlar arasında keşişler, Müslümanlar arasında dervişler tembel kişilerdir. Çünkü bir köşeye çekilip otururlar; şunun bunun verdikleriyle geçinirler.
- deveyi yük değil zelber yıkaratasözüÖnemli bir görev yapmakta olan kimseden ufak tefek birçok iş yapması da istenirse, önemli işin yapılması tehlikeye düşer. (Zelber: Yük üstüne atılan öteberi).
- hamı tatlı, yetkini acıatasözüÇocuk küçükken sevilir; sorun çıkarmaz. Ama büyüyünce anne babayı büyük sorunlar karşısında bırakır; üzer de.
- ana gezer, kız gezer; bu çeyizi kim düzer?atasözüBir ailenin, bir kuruluşun yöneticileri ve yönetilenleri, yapılacak işlere boş verirlerse o işler kendiliğinden ortaya çıkar mı?
- meyve veren ağaç taşlanıratasözüToplumda bir konum edinmiş, bilgili, becerikli ve başarılı kişiler kıskanılır, eleştiri ve saldırılara maruz kalır.
- gönül karımazatasözüİnsanlar yaşlansalar da gönülleri genç kalır. Sevgi ve istekler eski; gücünü, tazeliginiyitirmez.
- insanın canı acıyan yerindediratasözüBir yerimiz acıdı mı bütün vücudumuz rahatsız olur; sanırız ki canımız oradadır.
- şahin ile deve avlanmazatasözü"Her işi yapmanın bir yöntemi vardır" anlamında bir söz.
- hasta ol benim için, öleyim senin içinatasözüKişi, kendisi için bir özveride bulunan kimseye karşı, sırası gelince daha büyük özveridebulunur.
- bıçak yarası onulur, dil yarası onulmazatasözüHakaret, ağır söz gibi gönül kırıcı davranışların hiçbir zaman unutulmaz
- çiğnemeden yutulmazatasözü"En kolay bir iş dahi emek gerektirir" anlamında kullanılan bir söz.
- hazıra dağlar dayanmazatasözüHazırdan tüketmeye dağ kadar para olsa da yetmez. İnsan var olan dünyalığa fazla güvenmemeli, bir yandan yerden bir yandan da çalışmaya, kazanmaya devam etmelidir.