Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- hazıra dağlar dayanmazatasözüHazırdan tüketmeye dağ kadar para olsa da yetmez. İnsan var olan dünyalığa fazla güvenmemeli, bir yandan yerden bir yandan da çalışmaya, kazanmaya devam etmelidir.
- mal malamatı örteratasözüZenginlik, bir kişinin ayıplarını, kusurlarını kapatır.
- abdestsiz sofuya namaz mı dayanıratasözüGerekli koşullar yerine getirilmedikten sonra az zamanda pek çok iş yapılır.
- kaçanı kovmazlar , yıkılanı vurmazlaratasözüDüşman kaçarsa yenilgiyi kabul etmiş demektir. Onu kovalayıp ezmeye çalışmak mertliğe yakışmaz. Yıkılanı, güçsüz olduğunu göstereni vurmak da böyle.
- ekmeğin büyüğü, hamurun çoğundan oluratasözüVerimin bol olması, gerecin bol olmasına bağlıdır.
- kedinin gideceği samanlığa kadaratasözüUygunsuz bir iş yapan kişi, ne kadar kaçarsa kaçsın, gideceği yerler bellidir. Az sonra yakayı ele verir.
- dede koruk yer, torununun dişi kamaşıratasözü"Eskilerin yaptığı yanlış işlerden daha sonrakiler de zarar görür." anlamında bir söz.
- yiğidin malı meydandadıratasözüCömert kimsenin malı herkesin yararlanmasına açıktır.
- kalın incelene kadar ince üzülüratasözüGüçlü ile zayıfın, zengin ile fakirin, bir hastalığa, bir sıkıntıya, bir zarara dayanmayetenekleri aynı değildir. Güçlü gücünden bir parçasını yitirerek zayıflar; ama zayıf o kadar gücüyitirince ölecek duruma düşer.
- kuş, kuşun yamacında öteratasözüHerkes dengi ile iletişim, dostluk kurar anlamında kullanılan bir söz.
- deveci ile görüşen kapısını yüksek açmalıatasözü"Yüksek orunlu kimselerle ilgisi olan durumlarının gerektirdiği özveriyi göze almalıdır." anlamında bir söz.
- bir söz yola getirir, bir söz yoldan çıkarıratasözüDoğru yola götüren inandırıcı sözler de yanlış yola sürükleyen etkili sözler de vardır.
- saç safadan, tırnak cefadan uzaratasözüHalk arasında şöyle bir kanı vardır: İnsan keyifli olursa saçı, dertli olursa tırnağı uzar.
- et kokarsa tuzlanır; ya tuz kokarsa ne yapılır?atasözüBozulan şeyi düzeltecek etken vardır. Ama bu etken bozulmuşsa artık düzeltmeden umudu kesmek gerekir.
- evden bir ölü çıkacak demişler, herkes hizmetçinin yüzüne bakmışatasözüTopluluk içinde birinin tehlikeli bir iş yapması gerektiğinde herkes bunu koruyucusu bulunmayan ve kendisine söz geçirilebilen kişiden bekler.
- Bin ölçüp bir biçmeliatasözüYapılacak bir işin tüm yönleri önceden iyi düşünülmeli, sonuç iyi hesaplanmalı, daha sonra işe girişilmelidir. İyi düşünülmeden yapılan işten dolayı duyulacak pişmanlık, işi düzeltmeye yaramaz.
- yerdiğin oğlan yer tutaratasözüBugün beğenmediğiniz, kendisinde yetenek bulmadığınız çocuğun, zamanla bilgisi, görgüsü artar; toplumda önemli bir yeri olur.
- akarsuya inanma, eloğluna dayanmaatasözüAkışı ne kadar yavaş olursa olsun, akar suya girmek tehlikelidir. İnsan sürüklenip, burgaca rastlayıp boğulabilir. Bunun gibi birkaç beğenilir durumuna bakıp el oğluna güvenmek doğrudeğildir. Anlaşamayacağınız, sizin için zarara yol açan tutumları bulunabilir.
- aktan kara kalktı mıatasözüYasa, adalet yok mu? Elbette var. (Ak kağıttaki siyah yazıdır geçerli olan).
- keser döner, sap döner, gün gelir hesap döneratasözüZaman ve şartlar değişince hiçbir şey eskisi gibi kalmaz.
- kusursuz dost arayan dostsuz kalıratasözüKusursuz kişi bulunmaz. Bundan dolayıdır ki dost olmak için kusursuz birini arayan kimse, aradığını bulamaz ve dostsuz kalır.
- eşeğe kaç gün yol gidersin demişler; onu bizlengiç bilir demişatasözüTembel kişinin üretebileceği iş, kendisini çalıştıranın tutumuna bağlıdır.
- peynir ekmek, hazır yemekatasözüYemek pişirmek sıkıntısına katlanmak istemeyenler için peynir ekmek, pişirilip kotarılmış yemektir.
- Allah dağına göre kar veriratasözüAllah herkese dayanabileceği ölçüde yük, sıkıntı verir.
- ulularla havuç ekenin yoğunu götüne gideratasözüKendisinden büyük kimselerle ortak işe girişen, sonunda yanıldığını anlar. Bu tutumundan büyük zarar görür.
- körler memleketinde şaşılar padişah oluratasözüHepsi bilgisiz olan bir çevrede azıcık bilgisi bulunan başa geçer.
- erine göre bağla başını, tencerene göre kaynat aşınıatasözüDavranışlarını içinde bulunduğun koşullara uydur. Kocan nasıl istiyorsa öyle giyin, kuşan. Gelirin nasıl yaşamanı gerektiriyorsa harcaman da o sınırı aşmasın.
- el için yanma nare araatasözüHiç kimse için üzülüp kendini tehlikeye atma. Keyfine bak, rahatını bozma.
- tekkeyi bekleyen çorbayı içeratasözüİyi bir sonuç elde etmek için bir yerde uzun süre çalışan kişi, katlandığı sıkıntıların karşılığını görür.
- canı acıyan eşek, atı geçeratasözü"Karşılaştığı bir konuda ziyan gören,canı yanan kimse aynı zarara uğramamak için var gücüyle çalışır" anlamında bir söz.