Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- laf olsun âdet yerini bulsunatasözüKonuşacak herhangi bir konu bulunmayıp rastgele söz sarf edildiğinde söylenen bir söz.
- iki kere iki dört ederatasözüGerçek çok açık ve kesin olarak ortada. Tersini savunmak olanaksız.
- kimse kimsenin çukurunu doldurmazatasözüYaşlı bir kişi, çok sevdiği bir genç ölünce keşke onun yerine ben öleydim der. Kimi zamanda biz o değerli adam öleceğine şu işe yaramaz adam ölmeliydi deriz. Kimse kimsenin yerine ölemez.
- iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batıratasözüKendisi küçük bir kötülüğe katlanamayan, başkasına büyük kötülükler yapmaktan kaçınmalıdır.
- yüzü güzele kırk günde doyulur; huyu güzele kırk yılda doyulmazatasözüİlişki kurulacak bir kimsede aranması gereken en önemli nitelik, huy güzelliğidir.
- iki emini bir yemin aralaratasözüBirbirinin doğruluğuna güvenerek birlikte iş yapmakta olan iki kişiden biri, hile yapmadığınaarkadaşını inandırmak için yemin ediyorsa güven bozulmuş demektir. Artık ayrılmaları gerekir.
- öpülecek el ısırılmazatasözüSaygı göstermeyi hak eden kişilere iyi davranmalı,hatırları hoş tutulmalıdır.anlamında bir söz.
- hekimden sorma, çekenden soratasözüBazen; belli bir konuyu yaşayan kişi, yaşamayan kişiden daha iyi o konuyu bilip anlayabilir.
- ata da soy gerek, ite deatasözüBütün yaratıkların soylusu üstün niteliktedir.
- akılsız kasabın gerisine kaçar masadıatasözüKafası çalışmayan kimse, elindeki fırsatı kullanmak şöyle dursun, onun kendi zararına işlemesine yol açar.
- borçtan korkan kapısını büyük açmazatasözüBorç etmek istemeyen fazla açılmaz; şuna buna ziyafet çekmez. Giderlerini kısar; kendi durumuna uygun bir yaşama yolu tutar.
- borç yiğidin kamçısıdıratasözüBorç, kişiyi -borcunu ödeyebilmesi için- daha çok çalışmaya zorlar.
- kazanırsan dost kazan, düşmanı anan da doğururatasözüSen dost kazanmanın yoluna bak, düşman kolay kazanılır. Anan bile sana düşman olacak bir kardeş doğurur.
- kuş kanadına kira istemezatasözüKişi, kendi işi için zaten harcayacağı çabadan dolayı başkasından karşılık beklemez.
- elvergisi, gönülatasözüBize bir şey verene, armağan edene karşı gönlümüzde sevgi uyanır.
- beterin beteri varatasözüÇok kötü bir duruma düşen kimse, bundan daha kötü bir durumun da bulunduğunu düşünerek avunmalıdır.
- bir dirhem et bin ayıp örteratasözüBiraz kilo almak kimi zaman insanı güzelleştirir.
- taşıma su ile değirmen dönmezatasözüİşi yapacak oranda yeteri kadar güç ve yetenek bulunmadıkça, başkalarının küçük yardımlarıyla sürekli ve büyük bir iş yürütülemez.
- baş başa vermeyince taş yerinden kalkmazatasözüBir insanın gücü sınırlıdır, tek başına her işi yapamaz. Kimi zor işleri yapması için de başka insanların gücüne, işbirliğine ihtiyaç duyar. Güçler birleştirilince zor işlerin yapılması da kolaylaşır. Çünkü birlikten kuvvet doğar.
- halka verir talkını, kendi yutar salkımıatasözüVerdiği öğüde kendi uymayan kimseler için kullanılan iki söz.
- faydasız baş mezara yaraşıratasözüYaşayan kimse bir işe yaramalıdır. Bir işe yaramayan kişi, ölü kişi gibidir.
- buğday ekmeğin yoksa buğday dilin de mi yok?atasözüGörüştüğün kimseyi ağırlayacak ya da onun istediğini verecek durumda olmayabilirsin. Ama tatlı dille gönlünü hoş etmek varlıklı olmaya bağlı değildir. Bunu yapmalısın.
- deliye taş atma, başını yararatasözüDavranışlarında denge bulunmayan kimseye dokunma. Sonra sana öyle çılgınca saldırır ki yaptığına pişman olursun.
- herkes kendi ayıbını bilmezatasözüİnsan kendi kusurunu göremez, bilemez. Bilse zaten onu yapmaz.
- her şeyin yenisi, dostun eskisiatasözüEski, yıpranmış, bozulmuş şeyi kullanmak, insana sıkıntı verir. Yeni şey zevkle kullanılır.Eskilik ancak dostlukta değer taşır. Çünkü eski dostluk, birçok sınav geçirmiş, pekişmiştir;unutulmaz anılarla iki tarafı birbirine bağlamıştır.
- satılık ziftin olsun, Selanik'ten kel geliratasözüİşe yaramaz sandığın bir malı satılığa çıkarırsan görürsün ki hatıra gelmeyen yerlerden onu arayıp soranlar vardır.
- evladın var mı, derdin varatasözüAna baba, çocuklarını yetiştirmek için birçok özverilere, sıkıntılara katlanırlar. Onlarınbitmeyen hastalıkları, başka üzüntüleri ana baba için sürekli derttir.
- osmanlının ayağı üzengide gerekatasözüJandarma görevlileri baş kaldıranları, askerler düşmanı ezmek için atlarından inmemek ve bunların peşini bırakmamak zorundadırlar.
- herkes bildiğini okuratasözüBaşkaları ne söylerse söylesin, herkes kendi düşünüşüne göre iş yapar.
- ata malı mal olmaz, kendin kazanmak gerekatasözüBabadan kalan mal kalıcı değildir. Kazancı olmayan kişi bunu çabuk bitirir. Kişinin gerçekmalı, kendi çalışmalarıyla elde ettiği maldır. Kazancı olan kimsenin malı bitmez.