Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- tembele kapını ört demişler, yel eser örter demişatasözüTembel, kapısının örtülmesini bile rüzgardan bekler.
- para isteme benden, buz gibi soğurum sendenatasözüKişi, kendisinden para isteyen kimseden artık uzak durmak ister.
- eşeğin yorulduğu yere han yapılmazatasözüDinlenme yeri ve zamanı, tembel kişinin isteğine göre değil, işin gereğine göre ayarlanır.
- ergen gözüyle kız alma, gece gözüyle bez almaatasözüEvlenmemiş kişi bir kız gördü mü hemen gönlünü kaptırıverir; soruşturma yapmadanevlenmek ister. Bu tutum yanlıştır. Gece karanlığında, kusuru var mı, yok mu, görmeden kumaşalmaya benzer. İnsan hiçbir şeyi incelemeden, gözü kapalı almamalıdır.
- osuranın burnuna sıçmalı ki koku alaatasözüEylemleriyle çevresini rahatsız etmekte olan kişiyi daha ağır eylemlerle rahatsız etmeli ki davranışının ne denli kötü olduğunu anlasın.
- harmanda dirgen yiyen sıpa, yılına kadar acısını unutmazatasözüBir haylazlığından dolayı cezalandırılan çocuk, uzun süre bunu hatırlar da haylazlık yapmaktan çekinir. Uygunsuz bir davranışından dolayı cezalandırılan kimseler de bu geçerlidir.
- sorma kişinin aslını, sohbetinden bellidiratasözüBir kimsenin kimliğini öğrenmek için soyunu sopunu sormanın gereği yoktur. Konuşup görüşmesinden nasıl bir insan olduğu anlaşılır.
- kurtla koyun, kılıçla oyun olmazatasözüSaldırgan ile güçsüzün, zarar veren ile zarar görenin yan yana bulunduğu yerde tehlike vardır. Zira kurtla oyun, kanla biter.
- baş yarılır börk içinde, kol kırılır kürk içindeatasözüBir aile içindeki kişilerin kusurları, anlaşmazlıkları, kavgaları sır olarak aile içinde kalmalı, dışarıya duyurulmamalı, sızdırılmamalıdır.
- eldeki bir kuş, daldaki iki kuştan iyidiratasözüElinde olan azla yetin, ona razı ol. Dalda olup eline geleceği belirsiz o iki kuşa elinde hâlihazırda bulunan kuşa değişme.
- kedinin gideceği samanlığa kadaratasözüUygunsuz bir iş yapan kişi, ne kadar kaçarsa kaçsın, gideceği yerler bellidir. Az sonra yakayı ele verir.
- değme sarhoşa, yıkılana kadar gitsinatasözüKendi aklını beğenip başkasını dinlemeyen kimseyi gittiği yanlış yoldan döndürmeye kalkmayın. Bırakın cezasını çeksin.
- vardığın yer körse gözünü kapaatasözüKişi, çevresindekilerle geçinebilmek için bir dereceye kadar onlara uymak zorundadır.
- dervişin fikri ne ise zikri de oduratasözüİnsanın, kafasının içindeki düşünce ne ise konuşmasında da onu dile getirir.
- anan güzel idi, hani yeri, baban zengin idi, hani eviatasözüHiçbir duruma güvenilmez. Bizim olan hiçbir şey, sürekli olarak elimizde kalmaz. Genç ikengüzel olanlar, yaşlandıkça güzelliklerini yitirirler. Önce zengin olanlar, gün gelir, evlerindenolurlar.
- helal kazanç ile pilav yenmezatasözüDoğrulukla ve ahlâkla elde edilen kazanç, insanı kısa yoldan zengin etmeye yetmez.
- kazanırsan dost kazan, düşmanı anan da doğururatasözüSen dost kazanmanın yoluna bak, düşman kolay kazanılır. Anan bile sana düşman olacak bir kardeş doğurur.
- rüzgâr esmeyince yaprak oynamazatasözü"Meydana gelmiş hiçbir olay sebepsiz değildir" anlamında bir söz.
- erkek arslan arslan da dişi arslan arslan değil mi?atasözüGüçlülük ve yüreklilik yalnız erkeklere vergi değildir. Kadın da güçlü ve yürekli olabilir.
- dilenci dilenciyi istemez; ev sahibi ikisini deatasözüBir kimseden yardım isteyen kişi -kendisine yapılacak yardım aksar diye- başka birinin de aynı kişiden yardım istemesinden hoşlanmaz. Yardım yapması beklenen kişi ise ikisinden de hoşlanmaz.
- verip pişman olmaktan, vermeyip düşman olmak yeğdiratasözüSizden bir şey isteyen kimseye istediğini verirseniz pişman olabilirsiniz. Ama vermezseniz düşman olur, ama bu daha iyidir.
- bakacağın yüze sıçma, sıçacağın yüze bakmaatasözüİlişki kurabileceğin kişi ile arayı büsbütün bozma. Aşağılığı, kötülüğü herkesçe bilinenkişiyle de ilişki kurma.
- önce iğneyi kendine batır, sonra çuvaldızı eleatasözüÖnce küçük incitici bir işlemin bize yapacağı etkiyi düşünmeli, ondan sonra bunun daha ağırını başkasına uygulamanın doğru olup olmadığına karar vermeliyiz.
- ağası güçlü olanın kulu asi oluratasözüDişli birine dayanan, güvenen kişi herkese kafa tutar, kabadayıca davranır.
- gökten ne yağdı da yer kabul etmediatasözüBüyüklerden gelen şeyleri küçükler geri çeviremezler.
- yavru kuş yuvada gördüğünü yaparatasözüBir insan küçüklükten beri ailesinden gördüklerini yapar, kişiliği bu davranışlara göre şekillenir.
- kırlangıç bir zararsız kuş; git Yemen iline danışatasözüKimi çevrelerde kimseye zararı dokunmayan kişi, kimi çevreler için tehlikeli olabilir.
- it kışı geçirir ama gel derisinden soratasözüBir desteği bulunmayan kişi, (özellikle paraca) çektiği sıkıntıları zamanla atlatır ama buarada çektiklerini ancak kendisi bilir.
- yırtıcı kuşun ömrü az oluratasözüBaşkalarına saldırmayı huy edinen kişilerin düşmanları çok olur. Çok geçmeden bu düşmanlar da onun canına kıyarlar.
- horozu çok olan köyün sabahı geç oluratasözüBir konu üzerinde söz söyleyen çok olursa karara varmak gecikir.