Sözlük dizini
Atasözleri
2.437 madde
- kar ne kadar çok yağsa yaza kalmazatasözüUygun bir ortamda bol bol bulunan şey, ortamın uygunluğunu yitirmesiyle yok olur.
- akılsız kasabın gerisine kaçar masadıatasözüKafası çalışmayan kimse, elindeki fırsatı kullanmak şöyle dursun, onun kendi zararına işlemesine yol açar.
- al malın iyisini, çekme kaygısınıatasözüMalın iyisini alan, onu tasasız kullanır
- gün geçer, kin geçmezatasözüAradan uzun zaman geçse bile bir kimsenin başkasına karşı beslediği kin sönmez.
- deh! denmiş dünyayı, Çüş! diye sen mi durduracaksın?atasözüYürüyüşünü kendi düzenine göre sürdürmekte olan dünyanın kötülüklerine kimse engel olamaz.
- aç esner, âşık geriniratasözüİçinde bulundukları koşullara göre herkesin ayrı bir durumu, ayrı bir davranışı vardır.
- aç elini kora sokaratasözüAç insan, yiyeceğini sağlamak için kendisini tehlikeye atmaktan çekinmez.
- akan çay her zaman kütük getirmezatasözüKimileyin emek harcanmadan para kazanılsa da bu her zaman gerçekleşmez.
- dost evinde başını bağla, düşman evinde tırnağını kesatasözüBaş bağlamak, süslenmek, dost evinde yapılmaya yakışır temiz, neşe artıran bir iştir. Oda içinde tırnak kesmek ise kirli ve dirlik bozan bir iştir. (Halk inanışına göre, kesilen tırnak ev içine sıçrarsa, ev halkı ile tırnak kesen arasında düşmanlık başlar.)
- işkilli büzük dingilderatasözüHerhangi bir konuda tedirginliği olan ya da yaptığı işe inanmayan kimsenin kendisini belli edeceğini belirtmek üzere kullanılır.
- buğday yanında acı at da sulanıratasözüToplum yararına gerçekleştirilen düzenlemeler, kötü niyetlilerin daha kolay fenalık yapmalarına yol açabilir.
- var evi kerem evi, yok evi verem eviatasözüVarlıklı ailenin durumu, konuk ağırlamaya, gereken yerlere yardım etmeye, armağanlar vermeye elverişlidir. Yoksul ailenin evinde, sıkıntı ve dertten başka bir şey bulunmaz.
- at ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalıratasözüYaşayan bir gün ölür. Ancak yaşayışına bağlı birtakım izler sürüp gider. At ölmekle birlikte onun koştuğu meydanın kalması, insan ölmekle birlikte adının anılması gibi: Onun için kişi yaşarken iyi işler yapmalı, iyi bir ad bırakmaya çalışmalıdır
- ağustosun 15'inden sonra ere kaftan, ata çulatasözüÇünkü artık soğuklar başlayabilir.
- kefen alacak adam gözünün yaşından belli oluratasözüBir kimsenin herhangi bir eyleme girişeceği, o eyleme girişmesini zorunlu kılan durumundan anlaşılır.
- güzel bürünür, çirkin görünüratasözüGüzeller kendilerini nazlı satarlar; kolay kolay kimseye görünmek istemezler. Çirkinler ise kendilerini herkese göstermeye, beğendirmeye çalışırlar.
- ata da soy gerek, ite deatasözüBütün yaratıkların soylusu üstün niteliktedir.
- hıyar akçesiyle alınan eşeğin ölümü sudan oluratasözüÇok ucuza alınan mal, çürük, işe yaramaz olur.
- yarına kalan davadan korkmaatasözüBir anlaşmazlık başladığında iki taraf çok sinirli olur. Çatışmayı sürdürmek tehlikelere yolaçabilir.Görüşme ertelenirse sinirler yatışır. Konu daha serinkanla ele alınır.
- iven kız ere varmaz, varsa da baht bulmazatasözüİvmekle koca bulunmaz. İven kız eşini iyi seçemeyeceği, rasgele bir kocaya varacağı içinmutlu olmaz.
- hekimden sorma, çekenden soratasözüBazen; belli bir konuyu yaşayan kişi, yaşamayan kişiden daha iyi o konuyu bilip anlayabilir.
- gören gözün hakkı vardıratasözüYiyecek, ya da imrenilecek bir şeyi görene o şeyden vermek gerekir.
- kul kullanan, bir gözünü kör, bir kulağını sağır etmeliatasözüİşçi çalıştıran kimse, işçinin yaptığı her yanlışı görmemeli, söylediği her uygunsuz sözü işitmemeli ki onu darıltmasın, iş aksamasın.
- öpülecek el ısırılmazatasözüSaygı göstermeyi hak eden kişilere iyi davranmalı,hatırları hoş tutulmalıdır.anlamında bir söz.
- ak göt geçit başında belli oluratasözüAynı sınavı geçirecek olanlardan kimin iyi, kimin kötü durumda olduğu sınav sonunda belli olur.
- akarsuya inanma, eloğluna dayanmaatasözüAkışı ne kadar yavaş olursa olsun, akar suya girmek tehlikelidir. İnsan sürüklenip, burgaca rastlayıp boğulabilir. Bunun gibi birkaç beğenilir durumuna bakıp el oğluna güvenmek doğrudeğildir. Anlaşamayacağınız, sizin için zarara yol açan tutumları bulunabilir.
- ayağının altında yumurta olmakatasözüÇok yavaş gitmek
- hafıza-i beşer nisyan ile malüldüratasözü"İnsan hafızasının eksikliği unutkanlığıdır" veya bir başka söyleyiş ile "Unutkanlık insanlık halidir" anlamında kullanılan bir özdeyiş.
- at ölür, itlere bayram oluratasözüYüksek kimselerden birinin ölümü ya da görevden ayrılması, kimi zaman, aşağılıkkimselerin işine yarar.
- dilenciye hıyar vermişler de eğri diye beğenmemişatasözü"Kendisine çok gereksindiği bir şey verildiğinde küçümseyerek kusur bulanlar için kullanılır." anlamında kullanılan bir söz.