Sözlük dizini
Standart Türkçe
38.315 madde
- demezcelikisimBir şeyden bahsetmek istemezmiş gibi davranma suretiyle ondan bahsetme.
- tanrısamakisimbir kahramanı tanrı gibi saymak; bir kimseyi veya bir fikri olağanüstü ululamak (tanrısama, apothéose).
- önörgüisimsanatçının, gereken şekil ve süslerle doldurarak eseri meydana getirmek üzere saptadığı çatı.
- güdüklemeisimBir dizenin veya bir dönünün sonundan yarım adım kaldırma.
- ortaksamaisimKarşımızdakine söz söylerken, yalnız onu ilgilendiren bir işe kendimizi de ortak gösterecek şekilde hitabetmemiz. Bir öğretmenin öğrencilere: "Çalışmıyoruz, tembellik ediyoruz, sonra güçlük çekeriz" demesi gibi.
- dinlemeceisim: çoğu doğa üstü olaylara dayanan, kısa ve eğlenceli hikâye.
- sunulamakisim: Birine karşı saygı, sevgi gibi bir duyguyu anlatmak veya onu ululamak için bir eseri manevî olarak ona bağışladığını söylemek
- ülkülükisimTutulan bir yola, benimsenen bir dâvaya,arkasından koşulan bir maksada işaret olan bir iki kelimelik söz. ölmek var dönmek yok gibi.
- sanlıkisimKelimeyi tanıtma veya belirtme gibi bir rol oynamak için değil de sırf ona güzellik, kuvvet, parlaklık gibi bir renk vermek için kullanılan sıfat. (Yüzü görklü Muhammed buna örnek olabilir.*)
- dışaverimcilikisimyirminci yüzyılın başında izlenimciliğe karşı olarak kurulan ve onun gibi dış âlemden gelen izlenimleri tekrar etmek yerine iç âlemde doğan duyguları anlatmağa çalışan sanat çığırı
- konuşmalıkisimKonuşma dilinde kullanılan ve yazılarda raslanılmayan (kelime, deyim).
- taşkınımsıisimGörünürde fazla bir hecesi bulunan, gerçekte ise bu hece arkadan gelen dizenin baş hecesiyle birleşerek söylendiği için fazlalığı kalmayan dize.
- içtencilikisim: Ruhun gizli heyecanlarını anlatma yolunda olan edebiyat çığırı.
- okuncakisimBir resmin, bir karikatürün altına yazılan yazı.
- uzsözisimhayatta yol gösterecek bir değerde bulunan kısa ve özlü söz, bugünkü işi yarına bırakma gibi.
- kemleyiciisimKötü anlam verici veya kötü anlamda kullanılan.
- artımlamaisimsöze kuvvet vermek için, bir fikri gereksiz gibi görünen kelimelerle tekrar etme
- artlıkisimbir eserin sonuna konulan bildiri.
- yanılmacaisimBirini başkası veya bir şeyi başka bir şey sanmaktan doğan yanlışlık, ki birtakım eserlerin konularına girer.
- sağsözisimİfade sanatlarına bürünmüş uzsöz. Kişi noksanını bilmek gibi irfan olmaz gibi (sağsözlü, hikmetli, sentencieux).
- zamandaşçılıkisimSahnede aynı zamanda iki olayın gösterilmesi veya kişilerin açık konuşmalarından başka, gizli düşüncelerini de ayrı bir tarzda anlatmaları temeline dayanan yeni tekniğe göre eser yazma çığırı.
- kuruluşçulukisimYirminci yüzyıl başlarında çıkan ve sanatta bir şeyin parçalarından ziyade bütününün kuruluşuna önem veren öncü hareket.
- aşırılıkçılıkisimağızlıkçının yaptığı iş
- tekruhçulukisim20. yüzyılın başında Jules Romains tarafından kurulan ve bireylere değer vermiyerek topluluğu meydana getirentek ruhu konu olarak alan edebiyat çığırı.
- ardışımisimBir yerleşim yerindeki nüfusun, düşün, uygulayım ve yaşam biçimleriyle ilgili niteliklerinin yerini, yenilerinin alması.
- ferfecirisimferfecir göneş doğmadan önceki ışık ilk ışık hayatın başlaması anlamınada gelir
- karşıcinsellikisimKarşı cinsi arzulama durumu.
- epikrizisimHastanın rahatsızlığı ile ilgili geçmişi
- sakrumisimkuyruk sokumu kemiği
- ejderhaisimateş üfleyen, genelde kanatları ve yılan pullarıyla betimlenen korkunç bir masal canavarı, dragon, ejder