ateş
isima·teş/ɑ.ˈtɛʃ/
Kelimeyi anlamak için
ateş, Türkçede bir isimdir. Temel anlamı: “Yanıcı cisimlerin tutuşmasıyla beliren ısı ve ışık; od, nâr”. Bunun dışında 9 anlamı daha vardır. Mecaz anlamda ve gündelik konuşmada da kullanılır. 37 deyim ya da atasözünde geçer.
Bu özet, maddedeki tanımlardan otomatik derlenmiştir.
Anlamları
- 1.
kimya
Yanıcı cisimlerin tutuşmasıyla beliren ısı ve ışık; od, nâr.
- Bu eller, vücuda getireceği tesirle duman ve ateş içinde, bütün bir memleketin son feryadını uyandırarak soğuyup donabilirdi.— Hamdullah Suphi Tanrıöver
- 2.
Tutuşmuş olan cisim.
- 3.
Isıtmak, pişirmek için kullanılan yer veya araç
- Yemeği ateşten indirdim.
- 4.
Patlayıcı silahların atılması.
- Top ateşi geceye kadar sürdü.
- 5.
Genellikle hastalık etkisiyle artan vücut sıcaklığı.
- Yaşamak güzel şey, dedi ateşi otuz dokuz olmasına rağmen umut dolu bir hasta.— Salim NİZAM, Kırlangıç Kahvesi, Türk Dili, 890, 2026, 19
- 6.
mecaz
Öfkeden dolayı oluşan kızgınlık.
- Fırlayıp ayağa kalkmış, bir duvara yaslanarak ateş fışkıran gözlerle onu seyre başlamıştı.— Tarık Buğra
- 7.
mecaz
Şiddetli arzu.
- Nejat Efendi'nin çalışında Peregrini'nin ihtirası, ateşi yoktu.— Halide Edip Adıvar
- 8.
mecaz
Büyük üzüntü, acı.
- İçimin ateşi hiç küllenmedi. Seneler geçtikçe daha alevleniyor. Evlat acısı bu.— Hüseyin Rahmi Gürpınar
- Kendinizi ateşe atıyorsunuz.
- 9.
özel ad
Bir erkek adı.
- 10.
gündelikgündelik
Çakmak veya kibrit.
Sigara içenler arasında çakmak veya kibrit anlamında kullanılır; "ateşin var mı?" kalıbı yaygındır.
- Ateşin var mı?
Dil bilgisi notu
- ateş, iki heceli (a·teş) bir isimdir.
- Son hecesindeki ünlü ince olduğu için ince ünlülü ekler alır: ateşler.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 10 anlam, 32 deyim, 5 atasözü ve 29 birleşik ya da türemiş sözcük bulunur.
Köken
Osmanlı Türkçesi آتش, Farsça آتش
Hâl ve iyelik çekimi
Göster
| Hâl | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| Yalın | ateş | ateşler |
| Belirtme | ateşi | ateşleri |
| Yönelme | ateşe | ateşlere |
| Bulunma | ateşte | ateşlerde |
| Ayrılma | ateşten | ateşlerden |
| İlgi | ateşin | ateşlerin |
| Kişi | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| benim | ateşim | ateşlerim |
| senin | ateşin | ateşlerin |
| onun | ateşi | ateşleri |
| bizim | ateşimiz | ateşlerimiz |
| sizin | ateşiniz | ateşleriniz |
| onların | ateşi | ateşleri |
Deyimler (32)
- ateşe atmak
- ateş!
- ateş açmak
- ateş almak
- ateş almaya mı geldin?
- ateş bacayı sarmak
- ateş saçağı sarmak
- ateş basmak
- ateş çıkmak
- ateş etmek
- ateşe tutmak
- ateşe vermek
- ateşe vurmak
- ateşe vursa duman vermez
- ateş gibi
- ateş gibi kesilmek
Tümünü göster (32)Daha az göster
- ateş gibi yanmak
- ateşi başına vurmak
- ateşi çıkmak
- ateşi yükselmek
- ateşi düşmek
- ateşine yanmak
- ateşini almak
- ateşi uyandırmak
- ateş kesilmek
- ateş kesmek
- ateşle oynamak
- ateşler içinde yanmak
- ateş püskürmek
- ateş saçmak
- ateş vermek
- ateş yağdırmak
Atasözleri (5)
- Ateş alev ile söndürülmez
- Ateş demekle ağız yanmaz
- Ateş düştüğü yeri yakar
- Ateş olmayan yerden duman çıkmaz
- Az ateş çok odunu yakar
Birleşik ve türemiş sözcükler (29)
ateş balığı, ateş böceği, ateş burçları, ateş çemberi, ateş çiçeği, ateş düşürücü, ateş gecesi, ateş gemisi, ateş hattı, ateş kayığı, ateşkes, ateş kırmızısı, ateş küre, ateşölçer, ateş pahası, ateş parçası, ateş tuğlası, ateşten gömlek, alabanda ateş, çapraz ateş, aşk ateşi, bar ateşi, baraj ateşi, batarya ateşi, fındık ateşi, imha ateşi, Rum ateşi, taciz ateşi, yaylım ateşi
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…