ayak
isima·yak
Kelimeyi anlamak için
ayak, Türkçede bir isimdir. Temel anlamı: “Bacakların bilekten aşağıda bulunan ve yere basan bölümü”. Bunun dışında 18 anlamı daha vardır; anatomi, müzik ve şiir alanlarında da kullanılır. Mecaz anlamda ve argoda da kullanılır. 98 deyim ya da atasözünde geçer.
Bu özet, maddedeki tanımlardan otomatik derlenmiştir.
Anlamları
- 1.
anatomi
Bacakların bilekten aşağıda bulunan ve yere basan bölümü.
- 2.
Birtakım şeylerin yerden yüksekçe durmasını sağlayan dayak, destek veya bunlardan her biri.
- Yoksa şimdi üzerinden yıllar geçmişken, oturmuşken her şey, hatta senelerce evde yerinden oynatılmamış mobilyalar gibi, ayakları zeminin üzerinde iz yapmış da bilinmemiş ki.— Nalân KİRAZ, Gölgeli Konak, 2014, Alakarga Sanat Yayınları
- 3.
anatomi
Vücudun belden aşağı bölümü.
- Ayağına bir pantolon çekti.
- 4.
yürüyüşün ağırlık veya çabukluk derecesi.
- Senin ayağınla köye akşama kadar varamayız.
- 5.
basamak.
- İki yandan beş ayak merdivenle kapısına çıkılıyordu.— Ahmet Hamdi TANPINAR, Huzur, 2022, 23, Dergâh Yayınları
- Yani çeviri bürosu Sabahattin Eyuboğlu'nun bir parçası olduğu Anadolu Rönesansı'nın en önemli ayaklarından biri.— Cevat Çapan, Sabahattin Eyuboğlu, Sözcükler, 118, 2025, 26
- 6.
ayakkabı.
- Nasıl da tertemiz. Yerlerde halılar. Ayağını çıkar da öyle gir.— Pınar KÜR, Asılacak Kadın, 1983, 10, Yazarlar ve Çevirmenler Yayın Üretim Kooperatifi
- 7.
müzik
Mayalardan önce, makama uygun olarak çalınan veya söylenen beste.
- 8.
Yarım arşın veya 30,5 santimetre uzunluğundaki ölçü birimi.
- 9.
göl ayağı.
- 10.
şiir
halk edebiyatında koşuklarda kısa yedekli dizeler .
- 11.
şiir
Halk edebiyatında uyak
- Çabuk, demiş, hiç durmadan şunu ayak yap (kafiye yap), bir mani söyle, yoksa denizde alırsın soluğu.— Osman Cemal KAYGILI, İstanbul'da Semai Kahveleri ve Meydan Şairleri, 2007, 49, Merkez Kitapçılık
- 12.
geometri
bir doğrunun başka bir doğruyu veya bir düzlemi kestiği nokta
- Dikme ayağını kırmıza tebeşirle çizdi.
- 13.
spor
karakucak ve yağlı güreşte pehlivanların ayrıldıkları beş dereceden biri
- 14.
spor
altılı ganyanda yer alan her bir koşu
- 15.
kömür ocaklarında kömürün çıkarıldığı galeri.
- 16.
mecaz
Bir düşüncenin, bir yapının olmazsa olmazı sayılan, temelini oluşturduğu düşünülen şeylerin her biri.
- 17.
argo
hile.
- 18.
argo
rol yapmak.
- 19.
argo
ilişki.
Dil bilgisi notu
- ayak, iki heceli (a·yak) bir isimdir.
- Ünlüyle başlayan bir ek aldığında sondaki “k” ünsüzü “ğ” olur: ayağı, ayağa.
- Son hecesindeki ünlü kalın olduğu için kalın ünlülü ekler alır: ayaklar.
- Sözlükte bu maddeye bağlı 19 anlam, 88 deyim, 10 atasözü ve 75 birleşik ya da türemiş sözcük bulunur.
Köken
Eski Türkçe [alfabe isteniyor] (adak, “ayak”) sözcüğünden.
Hâl ve iyelik çekimi
Göster
| Hâl | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| Yalın | ayak | ayaklar |
| Belirtme | ayağı | ayakları |
| Yönelme | ayağa | ayaklara |
| Bulunma | ayakta | ayaklarda |
| Ayrılma | ayaktan | ayaklardan |
| İlgi | ayağın | ayakların |
| Kişi | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| benim | ayağım | ayaklarım |
| senin | ayağın | ayakların |
| onun | ayağı | ayakları |
| bizim | ayağımız | ayaklarımız |
| sizin | ayağınız | ayaklarınız |
| onların | ayağı | ayakları |
Deyimler (88)
- ayağa düşmek
- ayağa fırlamak
- ayağa kaldırmak
- ayağa kalkmak
- ayağı dolaşmak
- ayakları dolaşmak
- ayağı suya ermek
- ayakları suya ermek
- ayağı alışmak
- ayağı almak
- ayağı düşmek
- ayağı düze basmak
- ayağı gitmemek
- ayağı ile gelmek
- ayağına dolanmak
- ayaklarına dolanmak
Tümünü göster (88)Daha az göster
- ayağına dolaşmak
- ayaklarına dolaşmak
- ayağına kapanmak
- ayaklarına kapanmak
- ayağına bağ olmak
- ayağına bağ vurmak
- ayağına çağırmak
- ayağına çelme takmak
- ayağına düşmek
- ayağına geçirmek
- ayağına gelmek
- ayağına getirmek
- ayağına gitmek
- ayağına ip takmak
- ayağına kira istemek
- ayağına sıkmak
- ayağına üşenmemek
- ayağını altına almak
- ayaklarını altına almak
- ayağını öpeyim
- ayaklarını öpeyim
- ayağını sürümek
- ayaklarını sürümek
- ayağını alamamak
- ayağını bağlamak
- ayağını çekmek
- ayağını denk almak
- ayağını denk basmak
- ayağını giymek
- ayağını kaydırmak
- ayağını kesmek
- ayağının altında
- ayaklar altında
- ayağının altına almak
- ayağının altına karpuz kabuğu koymak
- ayağının bağını çözmek
- ayağının pabucunu başına giymek
- ayağının pabucu olamamak
- ayağının tozu ile
- ayağının tozunu silmeden
- ayağının türabı olmak
- ayağını tek almak
- ayağını vurmak
- ayağı yerden kesilmek
- ayak açmak
- ayak vermek
- ayak almak
- ayak atmak
- ayak atmamak
- ayak ayak üstüne atmak
- ayak basmak
- ayak basmamak
- ayak çekmek
- ayak değiştirmek
- ayak diremek
- ayaklar altına almak
- ayaklar baş, başlar ayak olmak
- ayakları geri geri gitmek
- ayaklarına kara su inmek
- ayağına kara su inmek
- ayaklarına kara sular inmek
- ayağına kara sular inmek
- ayaklarının ucuna basmak
- ayağının ucuna basmak
- ayakları üstünde durmak
- ayakları yerden kesilmek
- ayakları yere değmemek
- ayak sürümek
- ayak tutmak
- ayak uydurmak
- ayak üstünde olmak
- ayak yapmak
Atasözleri (10)
- ayağında donu yok, fesleğen ister başına
- ayağında donu yok, fesleğen takar başına
- ayağını yorganına göre uzat
- ayak almadık taş olmaz, başa gelmedik iş olmaz
- ayaklar baş, başlar ayak oldu
- ayda bir gel dostuna, kalksın ayak üstüne; günde bir gel dostuna, yatsın sırtı üstüne
- baş nereye giderse, ayak da oraya gider
- gezen ayağa taş değer
- merdiven ayak ayak çıkılır
- seyrek git sen dostuna, kalksın ayak üstüne
Birleşik ve türemiş sözcükler (75)
ayakaltı, ayak atışı, ayak ayası, ayak bağı, ayak banyosu, ayakbastı, ayak bileği, ayak divanı, ayak hatası, ayak havlusu, ayak işi, ayak izi, ayakkabı, ayak keseri, ayak kirası, ayak oyunu, ayak perde, ayak satıcısı, ayak tabanı, ayaktakımı, ayak tarağı, ayak tenisi, ayak teri, ayak topu, ayakucu, ayak ucu, ayaküstü, ayaküzeri, ayakyolu, ayağı bağlı, ayağı karıncalı, ayağı uğurlu, ayağı üzengide, ayağına çabuk, ayaktan hasta, ağırayak, altıncı ayak, arka ayak, beşinci ayak, bir ayak evvel, birinci ayak, çatal ayak, dördüncü ayak, dört ayak, düzayak, giderayak, gömme ayak, ikinci ayak, kırkayak, önayak, ön ayak, sacayak, takma ayak, üçayak, üçüncü ayak, yalancı ayak, yalın ayak, yarım ayak, tepeden ayağa, danaayağı, domuzayağı, duvar ayağı, eli ayağı düzgün, göl ayağı, horozayağı, itayağı, kazayağı, kediayağı, kurtayağı, sacayağı, tavşanayağı, tavukayağı, turnaayağı, eline ayağına çabuk, kanı ayaklı
Topluluk yorumları
Yorum yazmak için giriş yapın ya da kayıt olun.
Yorumlar yükleniyor…