Eyri Ahmet

İskilip’in üzerinde bir kara bulut, Aman anam ben gidiyom sen beni unut. Gitme Eyri Ahmet gitme, yollarda it var. Çok sallanma Eyri Ahmet, senden yiğit var. Eyri Ahmet’in karısı, altın sarısı Eyri Ahmet’i vurdular gece yarısı. Eyri Ahmet’in kuşağı, Tosya kuşağı Eyri Ahmet’i vuranlar Hacı uşağı. Bu türkü, bazı ilk ağızlarda, ilk dörtlüğünü aşağıda verdiğimiz gibi derlenmiştir. Bu ikinci şekil, söyleyişe daha yatkındır. “İskilip’in üzerinde Bir kara bulut. Aman anam ben gidiyom, Sen beni unut.” Eyri Ahmet, Tosya taraflarında eskiden yaşayan ünlü çete reislerinden birisidir. Köy köy dolaşarak birçok can yakmış, soygunculukla büyük bir ün kazanmıştır. Gündüzleri kendisine dağları mesken edinen Eyri Ahmet, geceleri de köylere inermiş. Peşinden takibe çıkan zaptiyeler, Eyri Ahmet’in devamlı olarak köyde bir eve girdiğini görmüşler. Eyri Ahmet’in gündüzleri dağa çıktığı zamanlarda zaptiyeler, köydeki ev sahibi ile anlaşmışlar. Gecelerden bir gece yarısı, ansızın Eyri Ahmet’in kaldığı evi kuşatmışlar, onu, çepeçevre her tarafından sarmışlar. İçeriye ne bir sinek, ne bir böcek bırakmışlar. Uçan kuşları bile oradan geçirmemişler. Köylüler de, kendilerine daima zulüm eden Eyri Ahmet’ten bıktıklarından, ona arka çıkmamışlardır. Zaptiyelerden biri, aralarından “Hacı’nın Uşağı” diye bilineni, tetiğine atik, gözü en kara olanı, Eyri Ahmet’in yattığı evin altındaki dama girmiş. Damdan yukarıya, Eyri Ahmet’in bulunduğu yere basmış kurşunu. Eyri Ahmet yaralanmış. Yaralı haline aldırmadan, silâhını kapmış, bir umutla dışarı fırlamış. Fakat avludaki askerler, topluca ateş açarak Eyri Ahmet’i öldürmüşler. Öldürmüşler ya, bu defa da köylüler, belki yiğitliğinden, gözü karalığından, korkusuzluğundan veya zaptiyelere duydukları öfkenin bin bir çeşidinden olacak, Eyri Ahmet türküsünü yakıp çığırmaya başlamışlar. Yukarıdaki türkü ile aşağıda verilen türkü arasındaki görülen benzerlik dikkatinizden kaçmayacaktır umarım. Bu olay, halk edebiyatımızın gücünü gösteren bir özellikten başka ne olabilir ki?.. İSKİLİP ÜSTÜNDE BİR KARA BULUT İskilip üstünde bir kara bulut Ana ben gidiyom sen beni unut Ufacık yavrumu yerime böyüt Efendim efendim Şakir Efendim İfadeyi doğru söyle efendim Şakir Efendi derler yüzüme baktı Olanca tüylerim ayağa kalktı Yağladı urganı boynuma taktı Efendim efendim Şakir Efendim İfadeyi doğru söyle efendim İskilip üstünde bir ufak tepe Yarime yaptırdım elmastan küpe Ufacık yavrumu bıraktım körpe Efendim efendim Şakir Efendim İfadeyi doğru söyle efendim Şakir efendi dedim, yüzüme baktı Olanca tüylerim ayağa kalktı Asmadan fermanı boynuma taktı Efendim efendim Şakir Efendim İfadeyi doğru söyle efendim Darağacı donuk donuk duruyor Söğüdün yaprağı sönük duruyor Annem göz yaşımı silip duruyor Efendim efendim Şakir Efendim İfadeyi doğru söyle efendim Odalar yaptırdım dururum diye Mavzeri çektim vururum diye Hiç aklıma gelmedi ölürüm diye Efendim efendim Şakir Efendim İfadeyi doğru söyle efendim Bileydim İskilip’e gelmezdim Gafil olup martinimi vermezdim Olur olmaz kaymakam’a teslim olmazdım Doğurmaz olaydın anam başım belalı Ellerim kelepçeli boynum yareli Efendim efendim Şakir Efendim İfadeyi doğru söyle efendim İskilip yolları dola dolayım Şakir efendi kurban olayım Aç kapıyı nazlı yarim göreyim Efendim efendim Şakir Efendim İfadeyi doğru söyle efendim Atımı bağladım nar ağacına Kollarım ulaşmaz dar ağacına Kınalı kekliğim gel yamacıma Efendim efendim Şakir Efendim İfadeyi doğru söyle efendim Bende bir aslanım kıymayın bana Katillik uyarmı senin şanına Beni asıyorsun bir hiç uğruna Efendim efendim Şakir Efendim İfadeyi doğru söyle efendim İskilip üstünde bir kara bulut Asılmaya gidiyor bir baba yiğit Ana ben gidiyom sen beni unut Efendim efendim Şakir Efendim İfadeyi doğru söyle efendim Derleyen: MUSTAFA YOLCU İSKİLİP Bu Bozlak türkü TRT repertuarındadır. Fatma Türkan Yamacı uzun süre okumuştur.