Hırrenâme

“Hırrenâme”, anlatıcının sevdiği kediyi anlattığı, hem güldüren hem de kaybın ardından duyulan üzüntüyü taşıyan bir şiirdir. Kedi; bıyığını oynatıp mırlayan, kızınca hırlayan, fareleri kovalayan ve yiyecek görünce ilgisini belli eden canlı bir karakter olarak çizilir. Sepet, fareler, tırnak izleri ve kuyruğu gibi ayrıntılar bu hareketli portreyi kurar.

İlk bölümlerde kedinin çevresindeki hayvanlara ve insanlara karşı üstün, atak ve oyunbaz tavırları abartılı örneklerle anlatılır. “Sofrada her kedinin def’ini hazırlar iken” dizesindeki “def”, sözlükte “savma” anlamındadır; yani kedi, sofradaki diğer kedileri uzaklaştırmaya hazırdır. “Gaflet” ise sözlükte “aymazlık” demektir. “Kedimi gaflet ile fare-i idbâr yedi” dizesi, kedinin kaybını fare imgesiyle dile getirir; şiir bu ifadenin anlamını ayrıca açıklamaz.

Son bölümde kedinin yatağa sokulması, kovulunca gitmemesi ve yiyecek görünce mırlaması hatırlanır. Böylece anlatıcı, kedinin yalnızca avcı ve haşarı yanını değil, ev içindeki alışkanlıklarını da anımsatır. Her bölümde yinelenen “Buna yandı yüreğim âh kedi vâh kedi” dizesi, şiirin neşeli betimlemelerinin altında bir yas bulunduğunu gösterir. Genel olarak eser, sevilen bir hayvanın kendine özgü davranışlarını mizahi bir dille anlatırken onun yokluğuna duyulan özlemi de öne çıkarır.