Sözlük dizini
“A” harfi
611 madde · Atasözleri
- ananın çıktığı dala kızı salıncak kuraratasözüBüyüklerinin tutumu çocuklara örnek olur. Çocuklar o yolu benimser; bununla yetinmeyerekdaha ileri giderler.
- anası ölen hanım olur, babası ölen bey oluratasözüAnnesini ya da babasını kaybeden çocuğun erken yaşta büyüyüp sorumluluk üstlenmek zorunda kaldığını anlatır.
- anasına bak kızını al, astarına bak bezini alatasözüBir kızın huyu ve yetişme biçimi hakkında annesine bakarak; bir kumaşın niteliği hakkında da astarına bakarak fikir edinilir.
- anasına bak kızını al, kenarına bak bezini alatasözüKız annesinin birçok huylarını doğuştan almış bulunur. Sonra da annesinin eğitimi ile yetişir. Bunun için bir kızın niteliklerini öğrenmek isteyenler, annesine benzeyeceğini düşünürlerse yanılmamış olurlar. Nitekim bir kumaşın kenarına bakanlar, her yerini görmüş gibi olurlar.
- anayı kızdan ayıran paraatasözüKişisel çıkar, ana-kız arasındaki bağın kopmasına bile yol açabilir. Sarsılmaz sanılan yakındostluklarda da...
- anaç tavuğun bastığı cücük ölmezmişatasözüAna koruması altında olan yavru, çocuk ya da kişi kolay kolay zarar görmez.
- anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna azatasözüAnlayışlı kimselere basit bir ima bile yeter, oysa anlayışsız kimselere ne söylense yararsızdır.
- aptal ata binerse bey oldum sanır, şalgam aşa girerse yağ oldum sanıratasözüGörgüsüz kişi layık olmadığı bir iş başına geçerse, gerçekten değeri varmış gibi bir kuruntu gösterir.
- ar dünyası değil, kar dünyasıatasözüKişi, namusuna dokunmadıktan sonra, şu ya da bu işi yapmaktan utanmamalı, para kazanmalıdır.
- ar yılı değil, kâr yılıatasözüÇağımız; utanma çağı değil, para kazanma çağıdır. Kişi; namusu ile, her ne iş olursa olsun, yapmalıdır bu zamanda.
- araba devrilince yol gösteren çok oluratasözü"iş işten geçtikten sonra verilen öğüdün değeri yoktur" anlamında kullanılan bir söz.
- araba ile tavşan avlanmazatasözüHer işte başarıya ulaşabilmek için kullanılması gereken özel bir yol vardır. Başka bir yöntem kullanılırsa başarıya erişilemez.
- arabanın ön tekerleği nereden geçerse art tekerleği de oradan geçeratasözüBüyükleri nasıl bir yaşayış yolu tutmuşlarsa çocuklar da aynı yolu izlerler.
- arap eli öpmekle ağız kararmazatasözüBirinden yarar sağlamak için ona saygı göstermek, kişinin onurunu zedelemez. Bir işi görülecek kişiye yakınlık göstermenin sakıncası olmadığını anlatır.
- arayan Mevlasını da bulur, belasını daatasözüİyi erek yolunu tutanlar iyi ereğe, kötü erek yolunu tutanlar kötü ereğe ulaşırlar.
- arayan belasını da devasını da buluratasözüBir şeyi arayan kişi aradığını bulabileceği gibi, arama sırasında başına dert açacak şeylerle de karşılaşabilir. Aramanın hem yarar hem zarar getirebileceğini anlatır.
- arayan bulur, inleyen ölüratasözüÇare aramak için uğraşan kişi çözüm bulabilir; yalnızca yakınan kişi ise derdinden kurtulamaz. Sorun karşısında çaba göstermeyi öğütler.
- ardıcın közü olmaz, yalancının sözü olmazatasözüArdıç ağacının ateşi çabuk geçer, kül olur; yalancının sözü de böyledir, ona da güvenilmez.
- ardında yüz köpek havlamayan kurt, kurt sayılmazatasözü"Önemli kimseleri çekemeyip onlara dil uzatanların çok olduğunu anlatır." anlamında bir söz.
- arife günü aşa ne, bayram günü tıraşa ne?atasözüHer olayın, her nesnenin çoğaldığı bir zaman vardır. Böyle zamanlarda o olay ve nesnelere eskisi denli önem verilmez.
- arife günü yalan söyleyenin bayram günü yüzü kara çıkaratasözüBir sözün yalan olduğu çabuk anlaşılır ve söyleyen, topluluk içinde utanılacak bir duruma düşer.
- arife tarif gerekmezatasözüAnlayışlı ve bilgili kişiye bir şeyi açıklamak gerekmez; o, söyleneni kolayca kavrar.
- arka gerektir arka, ya utana ya korkaatasözüBir kimsenin işini istediği biçimde yürütebilmesi için, sözü geçen ya da kendisinden korkulan birisine dayanması gerekir.
- arkadaşını söyle ki sana kim olduğunu söyleyeyimatasözüBir kişinin nasıl biri olduğu, arkadaşlık ettiği kimselere bakılarak anlaşılabilir. İnsanın çevresinin karakteri hakkında fikir verdiğini anlatır.
- arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyimatasözü"kişi kendisine uygun kimselerle arkadaşlık kuracağı için arkadaşını tanıdığımızda o kişinin de kimliğini öğrenmiş oluruz" anlamında kullanılan bir söz
- arkalı it kurdu boğaratasözüArkasında güçlü bir destek bulunan kişi, kendisinden daha güçlü birine bile üstün gelebilir.
- armudu sapıyla, üzümü çöpüyle, pekmezi küpüyleatasözüBir şey, bazı kusurları ve ayrılmaz parçalarıyla birlikte kabul edilmelidir; her şeyi kusursuz biçimde seçip ayıklamak mümkün değildir.
- armudu soy ye, elmayı say yeatasözüArmut, kabuğu soyularak, elma da aşırı gidilmeyerek, sayı ile yenilmelidir.
- armudun iyisini ayılar yeratasözüKendilerine yakışmayan güzel bir şeyi eline geçirenler için söylenir.
- armudun iyisini ayılar yermişatasözüGüzel ve değerli şeylerin bazen onların kıymetini bilmeyenlerin eline geçtiği anlatılır.