Sözlük dizini
“A” harfi
611 madde · Atasözleri
- at ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalıratasözüYaşayan bir gün ölür. Ancak yaşayışına bağlı birtakım izler sürüp gider. At ölmekle birlikte onun koştuğu meydanın kalması, insan ölmekle birlikte adının anılması gibi: Onun için kişi yaşarken iyi işler yapmalı, iyi bir ad bırakmaya çalışmalıdır
- at ölür, itlere bayram oluratasözüYüksek kimselerden birinin ölümü ya da görevden ayrılması, kimi zaman, aşağılıkkimselerin işine yarar.
- at, adımına göre değil, adamına göre yürüratasözüAtın yürüyüşü binicisinin yönetimine bağlı olduğu gibi, bir işin yürüyüşü de iş başındakinin bilgisine, çabasına, tutumuna göre değişir.
- ata arpa, yiğide pilavatasözüYaratığın gücü, gelişmesine yarayan şeyle artar.
- ata bindin aman verme, indin saman vermeatasözüAt binerken atı yor, aman verme
- ata binen nalını, mıhını araratasözüKişi, kullanacağı şeyin ayrıntılarını da almalı, eksik bir durumu kalmamasına dikkatetmelidir.
- ata binersen Allah'ı, attan inersen atı unutmaatasözüAta bindiğin zaman insafsızlık etme, hayvanı çok hırpalama. Buna Tanrı razı olmaz. (Ya da ata bindiğin zaman böbürlenme; böbürleneni Tanrı sevmez), Attan indiğin zaman da onunyemini, suyunu, tımarını unutma.
- ata binmek bir ayıp, inmek iki ayıpatasözüBir işe girişmektense, başladıktan sonra yarım bırakmak daha büyük bir kusur sayılır.
- ata da soy gerek, ite deatasözüBütün yaratıkların soylusu üstün niteliktedir.
- ata dost gibi bakmalı, düşman gibi binmeliatasözüAta iyi baktıktan sonra, yora yora bininiz; korkmayınız, sarsılmaz. Çalıştırdığınız işçileringücü de iyi beslenmeleriyle artmaz mı?
- ata dostu oğla mirastıratasözüBabamızın dostları, babamızdan bize kalan miras gibidir. Bizi kollarlar. Sıkışıkdurumlarımıda bize her türlü yardımı yaparlar.
- ata eyer gerek, eyere er gerekatasözüBir işletmeyi önce donatmalısınız; sonra da iyi bir yöneticiye teslim etmelisiniz ki istediğiniz verimi alabilesiniz.
- ata malı mal olmaz, kendin kazanmak gerekatasözüBabadan kalan mal kalıcı değildir. Kazancı olmayan kişi bunu çabuk bitirir. Kişinin gerçekmalı, kendi çalışmalarıyla elde ettiği maldır. Kazancı olan kimsenin malı bitmez.
- ata nal çakıldığını görmüş, kurbağa ayaklarını uzatmışatasözüBir başkasına uygun olanı düşünmeden taklit etmenin gülünç ve yersiz olabileceğini anlatır.
- atalar sözünü tutmayanı yabana atarlaratasözüAtaların yol gösterici öğütlerine ve geleneklere önem vermeyen, ahlak kuralları dışına çıkankimse ile herkes ilişkisini keser. Tek başına kalan bu kişi, toplum içinde itelenir; horlanır.
- atalar çıkarayım der tahta, döner dolanır gelir bahtaatasözüAna baba, çocuğuna mutlu bir yaşayış sağlamaya çalışır. Ama kaderde nasıl bir yaşayış varsaancak o gerçekleşir.
- ataların sözü Kuran'a girmez; ama yanınca yürüratasözüAtasözleri, Tanrı sözleri değildir ama onun gibi kutsal sayılır; gereklerine uyulur.
- atasözü tutmayan, uluya uluya kalıratasözüBüyüklerin deneyiminden süzülen öğütleri dinlemeyen kişi sonunda pişman olur.
- atasını tanımayan Allah'ını tanımazatasözüBir kişinin, buğruklarına saygı göstereceği kimseler arasında babası başta gelir. Onutanımayan kişi, ana ve babaya itaat etmeyi emreden Tanrı'yı da tanımıyor demektir.
- ateş alev ile söndürülmezatasözü"Kişiler arasında meydana gelen düşmanlık ancak barışçı yöntemlerle dindirilir" anlamında bir söz.
- ateş demekle ağız yanmazatasözüKişi, zararlı bir eylemin sözünü etmekle kendisini zarara sokmuş olmaz.
- ateş düzene girdi, hamur bitti; işler düzene girdi, ömür bittiatasözüBir iş yoluna girene kadar çok zaman geçebileceğini, işler düzeldiğinde kişinin ömrünün tükenmiş olabileceğini anlatır.
- ateş düştüğü yeri yakaratasözüFelaket kimlerin başına gelirse onları yakar, sürekli bir acı içinde bırakır
- ateş ile barut bir arada olmazatasözüBir arada bulunmaları tehlike ya da çatışma doğuracak kişi veya şeyleri yan yana getirmemek gerekir.
- ateş olmayan yerden duman çıkmazatasözüBir söylentinin ya da belirtinin genellikle bir nedeni bulunduğunu anlatır.
- ateşe yakın olan ısınıratasözüYararlı ya da güçlü bir şeye yakın olanın, onun sağladığı imkânlardan faydalanacağını anlatır.
- ateşle barut bir yerde durmazatasözüİkisinin bir arada bulunması çok tehlikeli olan şeyler birbirinden uzak tutulmalıdır.
- atlar nallanırken kurbağa ayağını uzatmazatasözüHerkese durumuna, değerine göre davranışta bulunulur; iş verilir. Değersiz kişi, kendisine de değerli kişi gibi ilgi gösterilmesini beklememelidir.
- atlar nallanırken kurbağalar ayak uzatmazatasözüküçükler büyüklerin yanında hadlerini bilmelidir.
- atlar tepişir, arada eşekler eziliratasözüGüçlü kimseler birbirlerine girerler. Bundan, aralarında bulunan güçsüzler zarar görür.