Sözlük dizini
“A” harfi
611 madde · Atasözleri
- atlı kaçar, kaçar; yaya arkasına ne düşer?atasözüBüyük işlere, bunu başaracak gücü olanlar girişir. Olanakları bulunmayanlar böyle işlere niçin girişirler?
- atlıya saat olmazatasözüAtla yolculuk yapan kimse için bir yolun kaç saatlik olduğu söz konusu değildir. Atlı, istersebeş saatlik yolu bir saatte alır. Bunun gibi, bol olanakları bulunan kimse, uzun bir süre içindeyapılabilecek işi kısa zamanda yapıverir.
- atta karın, yiğitte burunatasözüİyi koşan atın karnı, yiğit erkeğin burnu büyük olur.
- atta, avratta uğur vardıratasözüİnanışa göre at ve kendisiyle evlenilen kadın eve uğur getirir.
- attığın taş ürküttüğün kurbağaya değse bariatasözüBir çaba ya da harcamanın, en azından göze alınan zahmete değecek bir sonuç vermesi gerektiğini anlatır.
- attığın taş ürküttüğün kuşa değmezatasözüBir işi yapmak için kullanılacak kaynağın, işin sonucunda elde edeceğin faydadan daha büyük olacağı durumlarda kullanılan bir söz.
- atı alan Üsküdar’ı geçtiatasözüBir eyleme girişmek için artık çok geç kalındığını anlatan bir söz.
- atı zorla çeşmeye götürürsün ama zorla su içiremezsinatasözüBirini bir imkânın bulunduğu yere götürebilirsin ama o imkândan yararlanmasını zorla sağlayamazsın.
- atılan ok geri dönmezatasözüSöylenen sözün ya da yapılan işin geri alınamayacağını anlatır.
- atım tepmez, itim kapmaz demeatasözüHerkesin yaradılıştan birtakım sert huyları da vardır. Bunlar eğitimle bir dereceye kadaryumuşatılabilir. Size çok bağlı bulunan kişiler bile, bir zaman gelir, kendilerini tutamaz, siziincitirler.
- atın bahtsızı arabaya düşeratasözüDeğerli, ama yazgısı kötü kimseler, kişiliklerine yakışmayan ağır ve aşağılık işlerdekullanılırlar.
- atın dorusu, yiğidin delisiatasözüAtın doru renkli olanı, kişinin gözünü budaktan sakınmayanı beğenilir...
- atın iyisine doru, yiğidin iyisine deli derleratasözüİyi atın doru renkli, gözü pek yiğidin ise gözü kara olduğu için deli diye anılabileceğini anlatır.
- atın varken yol tanı ağan varken el tanıatasözüElde bulunan olanaklardan zamanında yararlanarak gezip dolaşırsak, eş dost edinmek gerek.
- atın ölümü arpadan olsunatasözüKimi kişilerin felsefesi şudur: Sevdiğim yiyecekleri tıka basa yiyeyim de hasta olursam olayım. Daha doğrusu, ölürsem öleyim.
- atın ürkeği, yiğidin korkağıatasözüAt da kişi de hep tehlike karşısında imişler gibi uyanık olmalı, tetikte bulunmalıdırlar.
- atına bakan ardına bakmazatasözüGörevini eksiksiz yapan, aracını iyi kullanan kişi, kendini kötü duruma düşmekten kurtarmış olur. Nitekim iyi bakılmış ata binen, düşman bana yetişecek mi, diye ardına bakmaya gerek duymaz.
- av avlanmış, tav tavlanmışatasözü"Olan olmuş, iş işten geçmiş, artık yapacak bir şey yok." anlamında bir söz.
- av avlayanın, kemer bağlayanınatasözüBir şey, onu elde etmek yolunu bilenin, bir şeyden yararlanma, onu kullanmasını becerebilenin hakkıdır.
- av köpeği avdan kalmazatasözüHazıra konarak iş yapmayı adet edinmiş olan kişi, her zaman bu yolu izler.
- av vuranın değil alanınatasözüBir şeyin sahibi ondan yararlanamıyor da başkası yararlanıyorsa asıl sahip yararlanan kişi demektir.
- ava gelmez kuş olmaz, başa gelmez iş olmazatasözüKuşlar, geniş bir özgürlük dünyasında, insanlardan uzak yaşamalarına karşın avlanmaktan kurtulamazlar. İnsanlar da böyledir: Hatıra, hayale gelmeyen çeşit çeşit felakete uğrarlar. Hiçbir kimse kendisini kazadan, tehlikeden, dertten kurtarmanın yolunu bulamaz.
- ava giden avlanıratasözüÇıkarını başkasına zarar vermekte arayan kimse,zarara kendisi uğrar.
- avcı ne kadar al bilse, ayı o kadar yol biliratasözüBir kişi, başkasını yenmek için çeşit çeşit ustalık kullanır. Ama karşısındaki de yenilmemekiçin çeşit çeşit önlem alır.
- avcı ne kadar hile bilse, ayı o kadar yol biliratasözü"Rakiplerimizi hafife almamamız gerekir" anlamında bir söz.
- avradı boşayan topuğuna bakmazatasözüÖnemli bir varlığından kendi isteğiyle vazgeçen kimse artık onu aramamayı göze almalıdır.
- avradı eri saklar, peyniri deriatasözüHer şey, durumuna uygun yöntemlerle korunur.
- avrat malı, kapı mandalıatasözüBir erkek karısının malından yararlanmayı düşünmemelidir. Yoksa durum, eve-girerken,çıkarken, kapı mandalı gibi, başa kakılır.
- avrat var ev yapar, avrat var ev yıkaratasözüAilede kadının rolü çok önemlidir. Öyle kadınlar vardır ki bir aileye düzen verir, mutluluk getirirler. Öyle kadınlar vardır ki ailenin düzenini, mutluluğunu bozarlar.
- avrat var, arpa unundan aş yapar; avrat var, buğday unundan keş yaparatasözüİş bilen kadın, elverişsiz gereçle güzel şeyler meydana getirir. İş bilmeyen kadın ise en iyi gereci kullansa bile bir şey yapamaz.