Sözlük dizini
“A” harfi
611 madde · Atasözleri
- açma sırrını dostuna, o da söyler dostunaatasözüBir sır, dosta bile açılmamalıdır. Açılırsa o da kendi dostuna anlatır. Bundan üçüncü kişi duyar. Böylece sır yayılır, sır olmaktan çıkar.
- açtı ağzını yumdu gözünüatasözüöfkelenerek veya kızarak ağır sözler söyledi.
- açtırma kutuyu, söyletme kötüyüatasözüKarşındakini kızdırarak seninle ilgili kötü şeyleri ortaya dökmesine, senin için kötü sözlersöylemesine yol açma.
- açık ağız aç kalmazatasözüisteklerini uygun bir biçimde söylemesini bilen kişi onları eninde sonunda elde anlamında kullanılan bir söz
- açık göte herkes tükürüratasözüUtanç verici, iğrendirici davranışları herkes ayıplar, tiksinti ile karşılar.
- açık kaba it değeratasözüGizli kalması gereken şeyler herkese açılırsa bundan büyük zararlar doğar.
- açık yaraya tuz ekilmezatasözüAcısı taze olan kimsenin üzüntüsü, bir takım söz ve davranışlarla artırılmamalıdır.
- açık yerde tepecik kendini dağ sanıratasözüKendisinden üstün kimse bulunmayan yerde, küçük ya da önemsiz biri kendini büyük ve önemli sanabilir.
- açılan solar, ağlayan güleratasözüHiçbir durum olduğu gibi kalmaz, tersine döner: Güzel çirkinleşir, üzüntülü olan mutluluğa kavuşur.
- açın gözü ekmek teknesinde oluratasözüKişinin bütün düşündüğü şey, yaşaması için büyük değer taşıyan şeyi elde etmektir.
- açın imanı olmazatasözüAç olan kimse, karnını doyurabilmek için her şeyi yapar: İnsafsızdır, ahlak ve din kuralları da tanımaz.
- açın karnı doyar, gözü doymazatasözüBir şeyin uzun süren yokluğu açlık ve doyumsuzluk duygusuna iter insanı; bu insan hiç doymamış, aç kalacakmış gibi davranır; gözü nesnelerde kalır, o nesneleri kaybedecek sanısına kapılır.
- açın koynunda ekmek durmazatasözüKazancı kendisine yetmeyen kişi, eline geçeni hemen harcar; yarına bir şey saklayamaz.
- açın kursağına çörek dayanmazatasözüYoksulluk içinde bulunan kimse kolay kolay genişliğe kavuşamaz. Bir eksiği giderilirsebaşka bir eksiği kendini gösterir.
- ağa borç eder, uşak harçatasözüEfendisi birşey aldığında parası uşağa düşmez.
- ağaca balta vurmuşlar "sapı bedenimden" demişatasözüBir kimseye en büyük kötülük, nankör olan yakınlarından ve kendi yetiştirdiklerinden gelir.
- ağaca balta vurmuşlar "sapı bendendir" demişatasözüağaca balta vurmuşlar "sapı bedenimden" demiş kavramının farklı yazılışı
- ağaca beşikten mezara kadar muhtacızatasözüAğaç, insanın yaşamının başlangıcından sonuna kadar pek çok ihtiyacını karşılar.
- ağaca da çıksa pabucu yerde kalmazatasözüÇok kurnaz ve tedbirli kişi, en zor durumda bile hazırlıksız yakalanmaz.
- ağaca dayanma kurur, adama dayanma ölüratasözüAğaç da insan da kalıcı ve güvenilir değildir. Bu yüzden bütün dayanağını geçici varlıklara bağlamamak gerekir.
- ağaca dayanma kurur, insana dayanma ölüratasözüHiçbir destek sürekli olmaz. Bunun için insan yapacağı işte başkalarının desteklemesine güvenmemeli, yalnız kendi gücüne dayanmalıdır.
- ağaca çıkan keçinin dala bakan oğlağı oluratasözüÇocuklar anne ve babalarından, küçükler büyüklerinden gördüklerini yapmaya özenirler.
- ağaca çıksa pabucu yerde kalmazatasözüdavranışlarına engel olacak hiçbir takıntısı yok.
- ağacı kurt, insanı dert yeratasözü"İnsanlar çok fazla üzüldüklerinde sağlıklarını yitirirler" anlamında kullanılan bir söz.
- ağacın iyisi özünden, yiğidin iyisi sözünden oluratasözüBir ağacın niteliği özünden, kişinin niteliği ise sözünden ve konuşmasından anlaşılır.
- ağacın kurdu içinde oluratasözü"Toplumlarda kötü veya erdemsiz kişiler ortalarda gözükmez, saklanırlar" anlamında kullanılan bir söz.
- ağacın ucuna yel değer, güzel kişiye söz değeratasözüDikkat çeken, güzel ya da başarılı kişiler hakkında söz ve dedikodu eksik olmaz.
- ağalık vermekle, yiğitlik vurmaklaatasözüÇevrede hatırı sayılır, sözü geçer bir adam olmak istersen, gereken yerlere bol parayardımında bulunacaksın; eş, dost uğruna bol para harcayacaksın. Yigit diye tanınmak istersen,savaşta da barışta da vurucu, kırıcı olacaksın.
- ağanın alnı terlemezse ırgatın burnu kanamazatasözüİşveren, birlikte çalışıp yorulmazsa, işçi var gücüyle işe sarılmaz.
- ağanın eli tutulmazatasözüKendisinden yardım ya da desteklenen kişiye ne yapılacağı, ne vereceği söylenmez. O, kişinin takdiridir.