Sözlük dizini
Tüm kelimeler
114.509 madde
- devletliye dokun geç, fukaradan sakın geçatasözüZenginle, az da olsa bir ilişkin bulunsun; belki yararlanırsın. Ama yoksula yaklaşma; o senden yararlanmak ister.
- devletlinin karnı gen gerekatasözüKamu işlerini ya da bir topluluğu yöneten kişi, geniş yürekli, hoşgörülü olmalıdır.
- devletin malı deniz, yemeyen domuzatasözüDevlete hıyanet etmeyi alışkanlık durumuna getirenlere göre devletin bitmez tükenmez malı vardır. Yolunu bulup ondan aşırmayan budaladır.
- deve yerine deve çökeratasözüDeğerli bir kimseden boşalan yeri ancak o değerde başka bir kimse doldurabilir.
- deve Kâbe'ye gitmekle hacı olmazatasözüGerekli niteliklerden yoksun olan kişi, biçimsel eylemlerle kişiliğine değer kazandıramaz. Nesneler ve olaylar da böyledir.
- deve, deve yerine çökeratasözüYitirilen değerli kimsenin, elden çıkan değerli şeyin yeri boş kalmaz, yenisi gelir.
- deve boynuz ararken kulaktan olmuşatasözüElindeki ile yetinmeyip daha çoğunu isteyen, elindekini de yitirir.
- deve büyüktür amma beşini bir eşek yederatasözüSözde büyük olmakla akıl büyük olmaz. Büyük görünüşlülerin bir araya gelmesi de aklıçoğaltmaz.Bir akıllı, birçok kıt akıllıyı arkasından sürükler.
- deveyi yük değil zelber yıkaratasözüÖnemli bir görev yapmakta olan kimseden ufak tefek birçok iş yapması da istenirse, önemli işin yapılması tehlikeye düşer. (Zelber: Yük üstüne atılan öteberi).
- deveye burç gerek olursa boynunu uzatıratasözüKişi kendisine gerek olan şeyi elde etmek için yorgunluğa katlanmalıdır.
- deveye bindikten sonra çalı ardına gizlenilmezatasözüHerkesin gözü önündeki büyük bir olayı şöyle böyle yorumlarla gizlemeye çalışmak boştur.
- deveden büyük fil varatasözüHiçbir kimse görevinin büyüklüğü ve yetkisinin genişliği ile övünmemelidir. Çünkü ondan üstünü de vardır.
- deveci ile konuşan kapısını büyük açaratasözüBüyük ve zengin kimselerle düşüp kalkan kişi, kendi yaşayışını onlarınkine uydurmak ve onları konuklayabilecek bir düzen kurmak zorundadır.
- destursuz bağa girilmezatasözüİzin alınarak yapılması gereken bir işi izin almadan yapan, bunun cezasını görür.
- derviş tekkede, hacı Mekke'de bulunuratasözüHerkes kendisine yakışan ve uğraştığı işle ilgili yerde bulunur.
- dervişlik olaydı taç ile hırka, ben de alırdım otuza kırkaatasözüÖnemli bir düzeye ulaşmak görünüşte benzemekle gerçekleşebilseydi, herkes kolayca bu düzeye ulaşırdı.
- dervişin fikri ne ise zikri de oduratasözüİnsanın, kafasının içindeki düşünce ne ise konuşmasında da onu dile getirir.
- dert gider amma yeri boş kalmazatasözüİnsan her zaman dert içindedir. Bir dertten kurtulsa başka bir derde düşer.
- dert gezmiş, derman beraber gezmişatasözüHerkesin derdi, sıkıntısı vardır. Ama bunların çareleri de vardır. İnsan derdi çekip durmamalı; çareye başvurmayı ihmal etmemelidir.
- dert Deli Ahmet'in başındaatasözüHerkes bir yolunu bulup sorumluluktan kurtulur. Sorumluluk kimsesizin üstünde olur.
- dert bir olaydı ağlamak kolaydıatasözüBir tek derdi olan kişi ağlar. Ama derdi birden çok olana ağlamak da yetmez.
- dert ağlatır, aşk söyletiratasözüDerdi olan acı çeker, ağlar; çaresizliğine üzülür, ağlar. Aşka düşen kimsenin ise içindeduygular, tutkular kaynaşmaktadır. Bunları dışa vurup ferahlamak isteği onu durmadan söyletir.
- dertsiz bir kabak varmış, onun da başını kesip içini oymuşlaratasözüKesin olarak bilinmelidir ki dertsiz sanılan kişilerin de dertleri vardır.
- dertsiz baş terkide gerekatasözüYaşayıp da dertsiz olan kimse yoktur. Bir başın dertten kurtulabilmesi için, kesilen düşmankellesi gibi, terki heybesine konulmuş olması gerekir. Yani bir baş, ancak öldükten sonra derttenkurtulabilir.
- dertsiz baş olmazatasözüHerkesin az, çok derdi vardır. Derdi olmayan kimse yoktur.
- dertsiz baş, mezara taşatasözüİnsan başı, ancak mezara girdiği zaman dertten kurtulur. Mezar taşıyla temsil edilen baş da dertsizdir.
- dertsiz baş, bostan korkuluğundaatasözüHer insanın bir derdi vardır. Derdi olmayanlar ancak cansız varlıklardır.
- dert, çekene görediratasözüHerkesin derdi vardır. Bir derdin ağırlığı, hafifliği de ona uğrayan kişinin etkilenme derecesiyle ölçülür. Bir kimse için büyük olan bir dert, başka bir kimse için küçüktür, belki de hiç sorun değildir.
- derin su yavaş akaratasözüBilgili, dengeli kişi, bir konuda karar vermek ve eyleme geçmek için acele etmez; uzun uzun düşünür.
- dereyi, tepeyi sel bilir; iyiyi kötüyü el biliratasözüDoğa yasasına göre sel nasıl dereden atar, tepeye çıkamazsa kamu da insanların iyisini,kötüsünü öylece ayırt eder.