Türkü
Zâhid Bize Ta'n Eyleme
Muhyiddin Abdal · Muhyiddin Abdal kimdir?
Türkü açıklaması
Bu türküde söyleyen kişi, kendilerini kınayan zâhide seslenerek inançlarını savunur. “Sakın efsâne söyleme” sözüyle, eski çağlardan beri anlatılan olağanüstü olayları konu alan hayalî hikâyelere başvurmamasını ister; kendi yollarının “Hazret” diye saygıyla anılan bir makama vardığını söyler. Allah’ı anmak ve inanç yolunda yürümek, türkünün temel düşüncesidir.
Söyleyen, Halvetî yolunu güttüklerini belirtir; Hazret-i Ali’yi uluları, Seyyid Yahyâ’yı pirleri olarak anar ve Hasan-ı Basrî’yi de bu manevi yolun içinde gösterir. “Ko desünler bize deli” dizesi, bağlılıklarının başkalarınca delilik sayılmasına aldırmadıklarını anlatır. Tevhid, sözlükte Allah’ı ve yaratılışla ilgili unsurları bir arada yorumlayan manzumeler olarak açıklanır; burada Allah’ı anma ve ona yönelme vurgusu öne çıkar.
Seherde okunan sözler ve bahara erişen gül imgeleri, inancın sürekliliğini ve umut duygusunu düşündürür. “Sayılmayız parmağ ile” ve “Kimse bilmez ahvâlimiz” dizeleri, bu topluluğun bağlılığının sayıyla ölçülemeyeceğini ve dışarıdan bakarak bütünüyle anlaşılamayacağını söyler. Son dizelerde Allah ve Muhammed adlarının anılması, inancın kimliklerinin bir parçası olduğunu belirtir.
Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Metindeki kelimelerin anlamları
- efsane
- eski çağlardan beri söylenegelen, olağanüstü varlıkları, olayları konu edinen hayalî hikâye, söylence
- ekber
- en büyük, daha büyük
- düyek
- Türk müziğinde bir usul.
- ilahi
- tasavvuf görüş ve anlayışını anlatan bunun inceliklerini, ilahi hikmetleri ve sırları dile getiren manzumeler olup herhangi tarikatın izini taşımaksızın Tanrı'yı öven, Tanrı'nın büyüklüğü ve gücünü telkin eden, dini töre
- beli
- evet
- âşık
- Bir kimseye veya bir şeye karşı aşırı sevgi ve bağlılık duyan, vurgun, tutkun kimse.
- her
- önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
- minnet
- gönül borcu
- bayati
- Türk müziğinde uşşak dörtlüsüne buselik beşlisi katılmasıyla yapılmış eski bir makam.
- hazret
- Yüce kabul edilen kimselerin adlarının başına saygı, övme, yüceltme amacıyla getirilen unvan
- tevhid
- Allah'ı, yaratılış ve kainatın aslı gibi unsurları bir arada yorumlayan manzumeler
- söyleme
- söylemek eyleminin mastarı
- eyleme
- eylemek işi
Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)