İçeriğe geç
2Wsözlük

Türkü

Zâhid Bize Ta'n Eyleme

Muhyiddin Abdal · Muhyiddin Abdal kimdir?

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
BEZCİZADE MUHYEDDİN — 1 — — Bayati, ilâhi, Düyek, G., B. Kendisinin- Zâhid bize ta'n eyleme Hak ismin okur dilimiz Sakın efsâne söyleme Hazrete varır yolumuz Halvetî yolun güderiz Çekilür Hak'ka gideriz Gazâ-yi ekber ederiz Hazret-i Ali'dir ulumuz Her kim bu tarîka girdi Hasan-ı Basrî'ye irdi Her seher okunur virdi Seyyid Yahyâ'dır pîrimiz Erenlerin çokdur yolu Cümlesine dedik beli Ko desünler bize deli Usludan yeğdir delimiz Tevhid eden deli olmaz Allah deyen mahrum kalmaz Her seher açılur solmaz Bahâra irer gülümüz Sayılmayız parmağ ile Tükenmeyiz kırmağ ile Taşramızdan sormağ ile Kimse bilmez ahvâlimiz Muhyî sana olan himmet Âşık isen câna minnet Elif Allah mim Muhammed Kisvemizdedir dalımız[1]

Türkü açıklaması

Bu türküde söyleyen kişi, kendilerini kınayan zâhide seslenerek inançlarını savunur. “Sakın efsâne söyleme” sözüyle, eski çağlardan beri anlatılan olağanüstü olayları konu alan hayalî hikâyelere başvurmamasını ister; kendi yollarının “Hazret” diye saygıyla anılan bir makama vardığını söyler. Allah’ı anmak ve inanç yolunda yürümek, türkünün temel düşüncesidir.

Söyleyen, Halvetî yolunu güttüklerini belirtir; Hazret-i Ali’yi uluları, Seyyid Yahyâ’yı pirleri olarak anar ve Hasan-ı Basrî’yi de bu manevi yolun içinde gösterir. “Ko desünler bize deli” dizesi, bağlılıklarının başkalarınca delilik sayılmasına aldırmadıklarını anlatır. Tevhid, sözlükte Allah’ı ve yaratılışla ilgili unsurları bir arada yorumlayan manzumeler olarak açıklanır; burada Allah’ı anma ve ona yönelme vurgusu öne çıkar.

Seherde okunan sözler ve bahara erişen gül imgeleri, inancın sürekliliğini ve umut duygusunu düşündürür. “Sayılmayız parmağ ile” ve “Kimse bilmez ahvâlimiz” dizeleri, bu topluluğun bağlılığının sayıyla ölçülemeyeceğini ve dışarıdan bakarak bütünüyle anlaşılamayacağını söyler. Son dizelerde Allah ve Muhammed adlarının anılması, inancın kimliklerinin bir parçası olduğunu belirtir.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

efsane
eski çağlardan beri söylenegelen, olağanüstü varlıkları, olayları konu edinen hayalî hikâye, söylence
ekber
en büyük, daha büyük
düyek
Türk müziğinde bir usul.
ilahi
tasavvuf görüş ve anlayışını anlatan bunun inceliklerini, ilahi hikmetleri ve sırları dile getiren manzumeler olup herhangi tarikatın izini taşımaksızın Tanrı'yı öven, Tanrı'nın büyüklüğü ve gücünü telkin eden, dini töre
beli
evet
âşık
Bir kimseye veya bir şeye karşı aşırı sevgi ve bağlılık duyan, vurgun, tutkun kimse.
her
önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
minnet
gönül borcu
bayati
Türk müziğinde uşşak dörtlüsüne buselik beşlisi katılmasıyla yapılmış eski bir makam.
hazret
Yüce kabul edilen kimselerin adlarının başına saygı, övme, yüceltme amacıyla getirilen unvan
tevhid
Allah'ı, yaratılış ve kainatın aslı gibi unsurları bir arada yorumlayan manzumeler
söyleme
söylemek eyleminin mastarı
eyleme
eylemek işi

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)