İnsanlar ve Periler

Anlatılanlara göre Göreme’nin peribacalarında insanlarla periler bir arada yaşamıştır. Periler her konuda, burdaki insanlara yardımcı olmaktadırlar. Düğünlerde saz, söz, eğlence yapılır; eğlencelerde üzüm şırasının içine girip insanları sarhoş ederler. Nerede şenlik, düğün var; periler insanlara orada hizmet eder, böyle yaşayıp giderken insan padişahının oğlu peri padişahının kızına sevdalanır. İnsanlar derin derin düşünür, periler çoluk çocuğumuzun arasına karışırsa hâlimiz ne olur, diye kaygılanırlar ve perilere savaş açarlar. Avcı kılığında, perilerin yaşadığı kayalara saldırırlar. Birer güvercin olup uçan periler, o gün bugündür buradaki sayısız güvercinlikte yaşamlarını sürdürürler. Avcılar kasabası, yani Göreme’nin eski adı, perilere savaş açan avcıların yurdu olur. Avcılar ismi de burdan gelmektedir. Uçhisar ve Ortahisar savunma merkezleridir. Göreme çevresindeki yer altı mağaralarında bir zamanlar devlerin yaşadığına inanılır, birbirine açılan odaların kapılarındaki değirmen taşı büyüklüğündeki sürgüler bunun kanıtı olarak gösterilmektedir. Halk bunlara devlerin kenti der ve girmez, girilirse kapının kendiliğinde kapanacağına, içerdekilerin cezalandırılacağına inanılır.