İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Dağlar (Âşık Elesker)

Âşık Elesker · Âşık Elesker kimdir?

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
Bahar fesli, yaz ayları gelende Süsenli, sünbüllü, lâlalı dağlar. Yoksulu, erbabı, şahı, gedanı Tutmaz birbirinden aralı dağlar. Hasta için tepesinde kar olur Her tür çiçek açır, lâlezâr olur Çeşmesinden âb-ı hayat car olur Dağıdır mühneti, melâlı dağlar. Yazın bir ayıdır çok yahşı çağın Kesilmez çeşmenden güzel yığnağın Ahtarma motalın, yağın, kaymağın Zenbur, çiçeğinden bal alı dağlar. Yayın evvelinde dönürsün hana Son ayda benzersen yetkin bostana Payızın zehmeri koyur virana Dağıdır üstünden celâlı, dağlar. Kâhtan çiskin döker, gâh duman eyler Gâh gelip-gedeni peşiman eyler Kâhtan geyze geler, nahak kan eyler Dinşemez haramı, halalı dağlar. Ağ halat bürüner, zernişan geymez Hiç kesi dindirip keyfine değmez Serdara söz demez, şaha baş eğmez Gudretten sengerli, kalalı dağlar. Göçer eller, düşer senden aralı Firkatinden gül-nergizi saralı Elesger Mecnun-tek yârdan yaralı Gezer sende dertli-naleli dağlar.

Şiir açıklaması

Şiirde dağlar, bahardan kışa uzanan mevsim değişimleri içinde anlatılır. Baharda süsen, sünbül ve lâlelerle güzelleşir; yazın çiçekleri, çeşmeleri ve balıyla canlılık kazanır. “Lâlezâr” sözlükte lâle yetiştirilen yer, lâle bahçesi demektir. Şiir, dağların bu güzelliğinin yanında sert ve değişken yanını da gösterir: çiskin yağmur yağdırır, dumanla kaplanır; kimi zaman gelip geçeni pişman eder. Sözlükte “çiskin” çiseleyen yağmur, “gâh” ise ara sıra anlamındadır.

Dağların herkes için aynı oluşu şiirin önemli düşüncelerindendir. “Yoksulu, erbabı, şahı, gedanı / Tutmaz birbirinden aralı dağlar” dizeleri, dağların farklı kişileri birbirinden ayırmadığını anlatır. Yazın sunduğu güzellik ve bolluk, sonbahar ve kışın kasvetli görünümüyle karşıtlık kurar. “Çeşmesinden âb-ı hayat car olur” dizesinde çeşme, hayat veren su imgesiyle anılır; verilen sözlükte “car” ilan anlamındadır.

Şiirin son bölümünde dağlar, kimseye boyun eğmeyen, güçlü ve bağımsız bir varlık gibi görünür. Göç eden toplulukların dağlardan uzaklaşması, şairin ayrılık acısını artırır. Elesger kendisini Mecnun’a benzeterek sevgiliden yaralı olduğunu söyler; dert ve feryadını dağların manzarasına yansıtır. Böylece dağlar hem doğanın güzelliğini ve gücünü hem de şairin özlem ve kederini taşıyan bir imgeye dönüşür.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

car
ilan
gâh
ara sıra
lalezar
Lale yetiştirilen yer, lale bahçesi.
her
önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
üstünden
Aradan herhangi bir zaman geçmek
çiskin
Çiseleyen yağmur

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)