“Efendiler! Bir memleketin, bir memleket halkının düşmandan zarar görmesi acıdır. Fakat kendi ırkından büyük tanıdığı ve başlarında taşıdığı insanlardan hayırsızlık, kötülük görmesi ondan daha acıdır. Bu kalp ve vicdanlar için beklenmez bir yaradır.”

Atatürk bu sözünde iki farklı acıyı karşılaştırıyor: dış düşmanın verdiği zarar ile milletin kendi içinden, güvendiği ve yücelttiği kişilerden gelen hayırsızlık ve kötülük. Dış düşmandan gelecek zararın bir millet için elbette acı olduğunu kabul ediyor; ancak asıl yaralayıcı olanın, halkın kendi soyundan saydığı, "büyük" olarak kabul edip başının üstünde taşıdığı kimselerin ihaneti ve kötülüğü olduğunu vurguluyor.

Burada "başlarında taşıdığı insanlar" ifadesi, halkın bir kişiye duyduğu saygıyı, güveni ve onu adeta manevi bir otorite olarak benimsemesini anlatır. Böyle birinin kötülük etmesi, insanların kalbinde ve vicdanında hiç beklemedikleri derin bir yara açar. Çünkü dış düşman zaten "düşman"dır, zarar verebilir; oysa içeriden, sevilen ve güvenilen birinden gelen kötülük beklentileri altüst eder.

Söz, lidere duyulan güvenin ve ona yüklenen manevi sorumluluğun altını çizer. Atatürk, milletin güvenine ihanet etmeyi en ağır manevi kusurlardan biri olarak görür. Bugün de bu ifade, toplumların iç ihanetlere dış tehditlerden daha fazla tepki göstermesinin, güvenin sarsılmasının toplumsal dokuda açtığı derin tahribatın bir anlatımı olarak okunabilir.