Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
464 madde · “A” harfi
- atın dorusu, yiğidin delisiatasözüAtın doru renkli olanı, kişinin gözünü budaktan sakınmayanı beğenilir...
- atın varken yol tanı ağan varken el tanıatasözüElde bulunan olanaklardan zamanında yararlanarak gezip dolaşırsak, eş dost edinmek gerek.
- atın ölümü arpadan olsunatasözüKimi kişilerin felsefesi şudur: Sevdiğim yiyecekleri tıka basa yiyeyim de hasta olursam olayım. Daha doğrusu, ölürsem öleyim.
- atın ürkeği, yiğidin korkağıatasözüAt da kişi de hep tehlike karşısında imişler gibi uyanık olmalı, tetikte bulunmalıdırlar.
- atına bakan ardına bakmazatasözüGörevini eksiksiz yapan, aracını iyi kullanan kişi, kendini kötü duruma düşmekten kurtarmış olur. Nitekim iyi bakılmış ata binen, düşman bana yetişecek mi, diye ardına bakmaya gerek duymaz.
- av avlanmış, tav tavlanmışatasözü"Olan olmuş, iş işten geçmiş, artık yapacak bir şey yok." anlamında bir söz.
- av avlayanın, kemer bağlayanınatasözüBir şey, onu elde etmek yolunu bilenin, bir şeyden yararlanma, onu kullanmasını becerebilenin hakkıdır.
- av köpeği avdan kalmazatasözüHazıra konarak iş yapmayı adet edinmiş olan kişi, her zaman bu yolu izler.
- av vuranın değil alanınatasözüBir şeyin sahibi ondan yararlanamıyor da başkası yararlanıyorsa asıl sahip yararlanan kişi demektir.
- ava gelmez kuş olmaz, başa gelmez iş olmazatasözüKuşlar, geniş bir özgürlük dünyasında, insanlardan uzak yaşamalarına karşın avlanmaktan kurtulamazlar. İnsanlar da böyledir: Hatıra, hayale gelmeyen çeşit çeşit felakete uğrarlar. Hiçbir kimse kendisini kazadan, tehlikeden, dertten kurtarmanın yolunu bulamaz.
- ava giden avlanıratasözüÇıkarını başkasına zarar vermekte arayan kimse,zarara kendisi uğrar.
- avcı ne kadar al bilse, ayı o kadar yol biliratasözüBir kişi, başkasını yenmek için çeşit çeşit ustalık kullanır. Ama karşısındaki de yenilmemekiçin çeşit çeşit önlem alır.
- avcı ne kadar hile bilse, ayı o kadar yol biliratasözü"Rakiplerimizi hafife almamamız gerekir" anlamında bir söz.
- avradı boşayan topuğuna bakmazatasözüÖnemli bir varlığından kendi isteğiyle vazgeçen kimse artık onu aramamayı göze almalıdır.
- avradı eri saklar, peyniri deriatasözüHer şey, durumuna uygun yöntemlerle korunur.
- avrat malı, kapı mandalıatasözüBir erkek karısının malından yararlanmayı düşünmemelidir. Yoksa durum, eve-girerken,çıkarken, kapı mandalı gibi, başa kakılır.
- avrat var ev yapar, avrat var ev yıkaratasözüAilede kadının rolü çok önemlidir. Öyle kadınlar vardır ki bir aileye düzen verir, mutluluk getirirler. Öyle kadınlar vardır ki ailenin düzenini, mutluluğunu bozarlar.
- avrat var, arpa unundan aş yapar; avrat var, buğday unundan keş yaparatasözüİş bilen kadın, elverişsiz gereçle güzel şeyler meydana getirir. İş bilmeyen kadın ise en iyi gereci kullansa bile bir şey yapamaz.
- ay görmüşün yıldıza minneti yokturatasözüBir şeyin çok üstünü, çok güzelini görmüş olan kimse, ondan daha az değerde olanını beğenmez.
- ay var yılı besler, yıl var ayı beslemezatasözüÖyle zaman olur ki bir aylık kazanç, insanı bir yıl geçindirir. Öyle zaman da olur ki bir yıllık kazanç, bir ay geçindirmeye yetmez.
- ay ışığında ceviz silkilmezatasözüYeterli olmayan koşullar içinde iş yapılırsa beklenen verimli sonuç alınamaz.
- ayak almadık taş olmaz, başa gelmedik iş olmazatasözüİnsan yaşlandıkça türlü türlü engeller, güçlüklerle karşılaşır; çeşitli sıkıntılara, felaketlere uğrar.
- ayaklar baş, başlar ayak olduatasözü"Değersiz kimseler başa geçti, değerliler ise en geride bırakıldı." anlamında kullanılan bir söz.
- ayağı yürüten baştıratasözüİşçinin iyi iş yapmasını, halkın iyi bir düzen içinde çalışmasını baştakiler sağlar.
- ayağında donu yok, fesleğen ister başınaatasözüFakir olmasına bakmadan süslü ve gösterişli yaşam istemek.
- ayağında donu yok, fesleğen takar başınaatasözü"Yoksulluğuna bakmayarak süs ve gösteriş yapmak ister" anlamında bir söz.
- ayağını sıcak tut, başını serin; gönlünü ferah tut düşünme derinatasözüHastalıktan korunmak, vücudumuzu yıpratmamak istiyorsak ayağımızı sıcak, başımızı serin tutmalıyız; olur olmaz şeyleri sıkıntı konusu yapmamalı, geniş yürekli olmalıyız...
- ayağını yorganına göre uzatatasözüGiderini mutlaka gelirine uydurmalısın.
- ayağının altında yumurta olmakatasözüÇok yavaş gitmek
- ayağının bastığı yerde ot bitmezatasözüuğradığı yere bereketsizlik, uğursuzluk getirir.