Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
464 madde · “A” harfi
- ayda bir gel dostuna, kalksın ayak üstüne; günde bir gel dostuna, yatsın sırtı üstüneatasözüNe denli yakın dostun olursa olsun, ona her gün gidersen usanır. Ara sıra git ki saygı ilekarşılasın.
- ayrandan aşağı katık olmazatasözüYapılacak işi kolaylaştırmak için yararlanılacak ucuz nesneler arasından öyle biri seçilir kidaha ucuzu yoktur.
- ayranı yok içmeye, tahtırevanla gider sıçmayaatasözüYoksulluğuna bakmadan gösteriş yapmaya kalkanların gülünçlüğünü anlatır.
- ayranım ekşidir diyen olmazatasözü"Kişiliği tam oturmamış ve ahlaken olgunlaşmamış kimse malını kötülemeye, kendini tenkit etmeye yanaşmaz.
- ayvaz kasap hepsi bir hesapatasözü"Hepsi aynı hesaba gelir" anlamında bir söz.
- ayyar tilki art ayağından tutuluratasözüİşini hile ile yürütmekte olan kişi, bir zaman gelir ki kurnazlığını kullanamaz; yakayı eleverir.
- ayı akım, kirpi yumuşağım demişatasözüHiç kimse kusurunu, çirkinliğini görmez; dahası, erdemleri, güzellikleri bulunduğunu ilerisürer.
- ayı gördüm, yıldıza itibarım yokatasözü"Bir şeyin en iyisine alıştıktan sonra ondan aşağı olanlar beni doyuramaz." anlamında bir söz.
- ayı görmeden bayram etmeatasözüBayram ayının doğduğunu görmeden bayram etmek ihtiyatsızlıktır. Beklenen bütün sevinilecek durumlar için bu ihtiyat gösterilmelidir. İş gerçekleşmeden ona oldu gözüyle bakılıp sevinilmemelidir.
- ayı sevdiği yavrusunu hırpalaratasözüHırpalamak her zaman kötülük yapmak için olmaz; sevgiden ileri gelen hırpalamalar,güvenden ileri gelen çalıştırmalar da vardır.
- ayıdan post düşmandan dost olmazatasözüAyının postu ağır olur taşıyamayız, düşmanı da dost yaparsak bize ihanet eder
- ayın on beşi karanlık, on beşi aydınlıktıratasözüKişinin yaşamındaki kötü gidiş sürüp gitmez; iyi günler de gelir.
- ayıyı fırına atmışlar, yavrusunu ayağının altına almışatasözüDuygusuz insanlar, kendilerini kurtarmak için gerekiyorsa, çocuklarını tehlikeye atmaktan çekinmezler.
- az ada, çok ödeatasözüÇok şey vermeye ya da yapmaya söz veren kişi, sözünü yerine getirmek için güç durumda kalabilir. Bu nedenle yapabileceği ölçüde az şeye söz vermeli ve verdiği sözü eksiksiz yerine getirmelidir.
- az ateş çok odunu yakaratasözüAz sayıda kötü insan, çok sayıda iyi insanın başını belaya sokabilir" anlamında kullanılan bir söz.
- az el aş kotarır, çok el iş kotarıratasözüNe kadar çok kişi bir araya gelse, pişme zamanından önce yemeği ortaya koyamazlar. Onuniçin yemek yapmaya az kişi yeter. Ama başka işler, çok kişinin çalışmasıyla daha çabuk bitirilir.
- az eli aşta gör, çok eli işte göratasözüYemek pişirilirken ya da yenirken az kişi, iş yapılırken çok kişi daha iyidir.
- az kaz, uz kaz, boyunca kazatasözüBirisi için kazdığın kuyuya kendin düşebileceğini gözönünde bulundur. Onun için bu kuyukendini kurtarabileceğinden daha derin olmasın. Yani sana yapılmasını istemediğin birkötülüğün daha ağırını başkasına yapma.
- az laf çok işatasözüTembelliği değil çalışkanlığı öğütleyen söz.
- az mal kan yutturur, çoğu birbirini güttürüratasözüAz malı yönetmek için gereken araçlar, yapılan harcamalar çok malı yönetmeye de yetebilir. Bu nedenle çok malı yönetmek az malı yönetmekten daha ucuza gelir.
- az olsun, uz olsunatasözüYaptığınız iş; edindiğiniz şey, isterse az olsun, ancak temiz ve iyi olsun.
- az söyle, çok dinleatasözüKişi, az konuşursa hem çevresindekileri rahatsız etmemiş; hem de daha az yanılmış olur. Çok dinlemekle ise çok şey öğrenir.
- az tamah çok ziyan getiriratasözü"Hırslı ve pinti insan her zaman zararlı çıkar." anlamında bir söz.
- az veren candan, çok veren maldanatasözüVarlıklı olmayan kimse, yardım, ya da armağan olarak az şey verebilir. Bu büyük bir fedakarlıktır. Varlıklı kimse bir çok şey verebilir. Bu, onun için özveri sayılmaz.
- az yaşa, çok yaşa, akıbet gelir başaatasözüHer canlı mutlaka ölecektir, ölümden kaçış yoktur
- aza demişler, nereyeatasözüAz, her zaman çoğa uyar, ya da onun emrine girer: Büyük sermaye, küçük sermayeye işbırakmaz, -azınlık, çoğunluğa boyun eğer.
- aza kanaat etmeyen çoğu hiç bulamazatasözüÇoklar, azların birikmesiyle meydana gelir. Küçük şeyleri hor görenler, büyük şey edinmek fırsatını sürekli olarak kaçırıyorlar demektir.
- aza sormuşlar nereye, çoğun yanına demişatasözü"Küçük kazançların bile hep varlıklı kimselere düştüğü kanısını belirtir." anlamında bir söz.
- azıcık ağrıya aş bastırıratasözüKüçük bir rahatsızlık bir şeyler yemekle geçer. (Düşünmekle sonuç alınamayacak birçok sorun da kendini işe vermekle unutulur.)
- azıksız yola çıkanın iki gözü el torbasında kalıratasözüBir süre sonra gerekecek şeyleri vaktinde hazırlamayan kişi, zamanı gelince hazırlıklı kişilerin durumuna imrenir ve içinden bana da verseler isteği geçer.