Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
464 madde · “A” harfi
- açık ağız aç kalmazatasözüisteklerini uygun bir biçimde söylemesini bilen kişi onları eninde sonunda elde anlamında kullanılan bir söz
- açık göte herkes tükürüratasözüUtanç verici, iğrendirici davranışları herkes ayıplar, tiksinti ile karşılar.
- açık kaba it değeratasözüGizli kalması gereken şeyler herkese açılırsa bundan büyük zararlar doğar.
- açık yaraya tuz ekilmezatasözüAcısı taze olan kimsenin üzüntüsü, bir takım söz ve davranışlarla artırılmamalıdır.
- açılan solar, ağlayan güleratasözüHiçbir durum olduğu gibi kalmaz, tersine döner: Güzel çirkinleşir, üzüntülü olan mutluluğa kavuşur.
- açın gözü ekmek teknesinde oluratasözüKişinin bütün düşündüğü şey, yaşaması için büyük değer taşıyan şeyi elde etmektir.
- açın imanı olmazatasözüAç olan kimse, karnını doyurabilmek için her şeyi yapar: İnsafsızdır, ahlak ve din kuralları da tanımaz.
- açın karnı doyar, gözü doymazatasözüBir şeyin uzun süren yokluğu açlık ve doyumsuzluk duygusuna iter insanı; bu insan hiç doymamış, aç kalacakmış gibi davranır; gözü nesnelerde kalır, o nesneleri kaybedecek sanısına kapılır.
- açın koynunda ekmek durmazatasözüKazancı kendisine yetmeyen kişi, eline geçeni hemen harcar; yarına bir şey saklayamaz.
- açın kursağına çörek dayanmazatasözüYoksulluk içinde bulunan kimse kolay kolay genişliğe kavuşamaz. Bir eksiği giderilirsebaşka bir eksiği kendini gösterir.
- ağa borç eder, uşak harçatasözüEfendisi birşey aldığında parası uşağa düşmez.
- ağaca balta vurmuşlar "sapı bedenimden" demişatasözüBir kimseye en büyük kötülük, nankör olan yakınlarından ve kendi yetiştirdiklerinden gelir.
- ağaca balta vurmuşlar "sapı bendendir" demişatasözüağaca balta vurmuşlar "sapı bedenimden" demiş kavramının farklı yazılışı
- ağaca dayanma kurur, insana dayanma ölüratasözüHiçbir destek sürekli olmaz. Bunun için insan yapacağı işte başkalarının desteklemesine güvenmemeli, yalnız kendi gücüne dayanmalıdır.
- ağaca çıkan keçinin dala bakan oğlağı oluratasözüÇocuklar anne ve babalarından, küçükler büyüklerinden gördüklerini yapmaya özenirler.
- ağaca çıksa pabucu yerde kalmazatasözüdavranışlarına engel olacak hiçbir takıntısı yok.
- ağacı kurt, insanı dert yeratasözü"İnsanlar çok fazla üzüldüklerinde sağlıklarını yitirirler" anlamında kullanılan bir söz.
- ağacın kurdu içinde oluratasözü"Toplumlarda kötü veya erdemsiz kişiler ortalarda gözükmez, saklanırlar" anlamında kullanılan bir söz.
- ağalık vermekle, yiğitlik vurmaklaatasözüÇevrede hatırı sayılır, sözü geçer bir adam olmak istersen, gereken yerlere bol parayardımında bulunacaksın; eş, dost uğruna bol para harcayacaksın. Yigit diye tanınmak istersen,savaşta da barışta da vurucu, kırıcı olacaksın.
- ağanın alnı terlemezse ırgatın burnu kanamazatasözüİşveren, birlikte çalışıp yorulmazsa, işçi var gücüyle işe sarılmaz.
- ağanın eli tutulmazatasözüKendisinden yardım ya da desteklenen kişiye ne yapılacağı, ne vereceği söylenmez. O, kişinin takdiridir.
- ağanın gözü ata tımardıratasözüAğanın gözü atın üzerinden eksik olmazsa ata iyi bakılır.İş sahipleri de işlerini sürekli olarak denetlerlerse iş düzgün gider.
- ağanın gözü öküzü semiz ederatasözüAna baba, çocuklarına, mal sahipleri mallarına iyi bakarlarsa sevindirici sonuçlar alırlar.
- ağanın gözü, yiğidin sözüatasözüBir yerin büyüğü için önemli şey, işleri denetlemektir. Yiğit için önemli şey ise sözünün eri olmaktır.
- ağaran baş, ağlayan göz gizlenmezatasözüBelirtileri ortada olan yaşlılık da, izleri ortada duran üzüntü de ne yapılsa gizlenemez.
- ağası güçlü olanın kulu asi oluratasözüDişli birine dayanan, güvenen kişi herkese kafa tutar, kabadayıca davranır.
- ağaç ağaç içinde büyüratasözüBir gencin yetişip olgunlaşması, çevresinde yetişmiş, olgunlaşmış kişiler bulunmasıyla,onların koruyup eğitmesiyle gerçekleşir.
- ağaç düşse de yakınına yaslanıratasözüDurumu bozulan kimseyi yakınları destekler.
- ağaç ne kadar uzasa göğe ermezatasözüinsan ne denli yükselirse yükselsin, bir yerde durur.
- ağaç yaş iken eğiliratasözüağaç yaşken eğilir kavramının farklı yazılışı