Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
464 madde · “A” harfi
- ağaç yaşken eğiliratasözüİnsanlar küçük yaşta kolay eğitilir.
- ağaç, meyvesi olunca başını aşağı salaratasözü"yararlı eserler veren, bilgi ve erdemle donanmış kimse alçak gönüllü olur" anlamında kullanılan bir söz.
- ağaçtan maşa olmazatasözüYeteneksiz, beceriksiz kimse, önemli işlerde kulanılamaz.
- ağaçtan maşa, aptaldan paşa olmazatasözü"Yetenek ve özellikleri uygun olmayan insanlar verilen görevleri yapamazlar." anlamında kullanılan bir söz.
- ağlama ölü için, ağla deli içinatasözüYakınlarınızdan biri ölse, birkaç gün ağlarsınız, sonra acınız küllenir. Ama yakınlarınızdan biri deli olsa, acıklı durumu hep gözünüzün önünde, dert her gün tazedir. Asıl ağlanacak durum budur.
- ağlamakla yar ele girmezatasözüİnsanın çok sevdiği şey, sadece özlemini çekmekle elde edilemez. Onu ele geçirmeninyollarını bulmak gerekir.
- ağlamayan çocuğa meme vermezleratasözüSesini yükseltmeyen kimseye hakkını vermezler. Onun için sesinizi duyurmalı, hakkınızı aramalısınız.
- ağlarsa anam ağlar gerisi yalan ağlaratasözüKişinin derdini yürekten paylaşan tek varlık anasıdır
- ağlarsa anam ağlar, başkası yalan ağlaratasözüBir insanın derdini yürekten paylaşan tek kişi annesidir.Hiç kimse ananın evladına yakın olduğu kadar bir başkasına yakın olamaz.
- ağlatan gülmezatasözüBaşkasına zulmeden kimsenin kötülüğü yerde kalmaz; kendisine döner. Onu da ağlatırlar.
- ağlayanın malı gülene hayır etmezifadeBirinin malını haksızlık ve zulüm ile elinden alan kişi, o malın hayrını görmek şöyle dursunbir yıkıma uğrayarak eyleminin cezasını görür.
- ağlayanın malı gülene yaramazifadeBirinin malını haksızlık ve zulüm ile elinden alan kişi, o malın hayrını görmek şöyle dursunbir yıkıma uğrayarak eyleminin cezasını görür.
- ağrılarda göz ağrısı, her kişinin öz ağrısıatasözüGöz ağrısı, ağrıların en acısıdır. Ama her kişinin başka türlü bir ağrısı vardır ki kendisi için göz ağrısı denli acıdır.
- ağrısız baş mezarda gerekatasözüYaşayan her kişinin derdi vardır. Dertsiz kimse ararsanız ancak mezarda bulursunuz. Yanikişinin derdi ancak ölmesiyle biter.
- ağustosta beyni kaynayanın zemheride kazanı kaynaratasözüYazın sıcak günlerinde tarlada çalışan kişi, zahiresini kazanır; kışın soğuk günlerinde geçim sıkıntısı çekmez.
- ağustosta gölge kovan, zemheride karnın ovaratasözüAğustos böceğiyle karınca masalında olduğu gibi vakit ve fırsat varken geleceğini sağlamaya çalışmayıp keyfe, zevke dalan, fırsat elden gittikten sonra aç ve perişan olur.
- ağustosta yatanı zemheride büğelek tutaratasözüYazın fırsat elde iken çalışıp kazanmayan kişi, kışın çalışma olanağı elden gittikten sonra sıkıntılar içinde kıvranır.
- ağustosun 15'inden sonra ere kaftan, ata çulatasözüÇünkü artık soğuklar başlayabilir.
- ağustosun yarısı yaz, yarısı kıştıratasözüağustos ortaortalarında yaz sıcakları azalır, serinlik başlar
- ağzı eğri, gözü şaşı ensesinden belli oluratasözüBir kişinin tutum ve davranışları, o kişide birtakım kusurlar bulunduğunu gösterir.
- ağzın karnından büyük olmasınatasözüGücünün yetmeyeceği büyük işlere girişme.
- ağzına bir zeytin verir, altına tulum tutaratasözüBazı insanlar, yaptığı küçük iyiliklere karşılık büyük çıkar bekler.
- ağzına tat bulaşanın gözü pekmez tutumundadıratasözüBir işten kazanç elde eden kişi, o tür işler peşinde koşar.
- ağılda oğlak doğsa ovada otu biteratasözüTanrı her yaratığının rızkını birlikte yaratır.
- ağılda oğlak doğsa, dere boyunda otu biteratasözü"Her canlının rızkı Tanrı tarafından verilir" anlamında bir söz.
- ağır git ki yol alasınatasözüTuttuğu yolda ilerlemek isteyen, ağır ağır, ama güvenilir adımlarla yürümelidir. İven kimse sürçebilir, yolunu şaşırabilir.
- ağır kazan geç kaynaratasözüKalın kafalı insan bir konuyu zor anlar.
- ağır ol batman gelatasözüBatmanlarla tartılacak gibi ağır ol. Ağırbaşlı ol ki değerin üstün tutulsun.
- ağır ol, ağa desinleratasözüAğırbaşlı olan kişiler toplumda daima sevilip sayılırlar ve ağalar, paşalar gibi hürmet görürler. Oysa hoppalık, züppelik ve hafifmeşreplik yapan kişilere hiç kimse saygı duymaz. Kendini bilen kişiler ağırbaşlılığı elden bırakmazlar.
- ağır otur ki bey desinleratasözüHoppalık, züppelik etme; ağırbaşlı ol ki büyüğümüz diye sana saygı göstersinler.