Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
464 madde · “A” harfi
- acıkan doymam, susayan kanmam sanıratasözüBir şeyi uzun süre elde edemeyen kimse, daha sonra o şeyden ne kadar çok edinirse edinsin yine kendisine yetmeyeceği kanısında bulunur.
- acıkan ne olsa yer, acıyan ne olsa söyleratasözüGeçim sıkıntısı içinde bulunan kişi, ne türlü bir geçim yolu bulursa onu yapar. Canı yanan kişi de sonunu düşünmeden ağzına geleni söyler.
- acıkan ne yemez, acıyan ne demezatasözüacıkan ne olsa yer, acıyan ne olsa söyler kavramının farklı yazılışı
- acıklı başta akıl olmazatasözüBüyük sıkıntılar içinde bulunanlar mantık dışı işler yapabilirler.
- acıkmış kudurmuştan beterdiratasözüUzun zaman bir nesnenin yokluğunu çeken kişi, kudurmuş gibi ona saldırır. Gözü başka şey görmez.
- acından kimse ölmemişatasözüBirisi yoksul olabilir, parasız kalabilir ama aç kalmaz; mutlaka bir yol bulur.
- acındırırsan arsız olur, acıktırırsan hırsız oluratasözüKoruduğunuz kimse, başkalarını ona acındırdığınızı göre göre arsız olur. Emeğinin tam karşılığını vermediğiniz kimse de hırsız olur.
- acıyan uyumuş, acıkan uyumamışatasözüHer türlü sıkıntıya katlanlır, açlığa katlanılmaz.
- ada bana, adayım sanaatasözüSen bir kimse için fedakârlıkta bulunursan o da senin için fedakarlıkta bulunur.
- adalet ile zulüm aynı yerde bulunmazatasözüHak, hukuk ve doğruluğun bulunduğu yerde zulüm olamaz; zalimler bulunamaz.
- adam adam denmekle adam olunmazatasözüHiç değeri olmadığı halde değer verip saygı duyarak, bazı ünvanlar vererek ve överek hiçbir kimse iyi yetişmiş, değerli bir insan yapılamaz.
- adam adam, pehlivan başka adamatasözüHerkesin yapabildiği işleri yapan adam, sıradan bir kişidir. Herkesin yapamayacağı işiyapabilen adam, üstün nitelikli kişi olarak tanınıp övülür.
- adam adama gerek olmasa her biri bir dağ başında olurduatasözüİnsanlar bütün gereksemelerini tek başlarına sağlayamazlar. Bunun için toplu yaşamak ve birbirlerine yardım etmek zorundadırlar.
- adam adama gerek oluratasözüİnsanlar her zaman birbirlerine gerek olurlar.
- adam adama yük değil, can gövdeye mülk değilatasözüBir kimseye konuk olan ya da bir iş için gelen kişi o kimsenin yanında uzun süre durmaz. Canımız bile sürekli olarak gövdemizde kalmayacaktır. Onun için yanımıza gelen kimseleri yük olarak düşünmemeliyiz.kimsye yük olmamalıyız. Misafirler gibi hayat da gelip geçicidir.
- adam adamdan korkmaz, utanıratasözüBir kimse başka bir kimseye hak ettiği sert karşılığı vermiyor ve bir kötülük yapmıyorsa korktuğundan değil, hatır saydığındandır.
- adam adamdır, olmasa da pulu; eşek eşektir, olmasa da çuluatasözüİnsanın değeri zengin olmakla artmaz. Yoksulluk da insanın değerini azaltmaz. Öte yandan değersiz insan kılık kıyafetle değer kazanmaz. Nasıl ki çulu olmayan eşek, eşek olmaktan çıkmaz.
- adam adamı bir kere aldatıratasözüBir kimse, başkasını bir kez aldatabilir; ikinci kez aldatamaz. Çünkü birinci aldanmadan ders alan kişi artık ona inanmaz.
- adam hacı mı olur ulaşmakla Mekke'ye, eşek derviş mi olur taş çekmekle tekkeye?atasözüBelli bir düzeye erişmek, o durumun gerektirdiği nitelikleri taşımakla ya da yerine getirmekle gerçekleşir. Görünüşü ona benzetmekle değil.
- adam iş başında belli oluratasözüBir insanın gerçek değeri,iş başında gösterdiği yeterlik ve başarı ile, çevresindekilere karşı davranışıyla ölçülür.
- adam olacak çocuk bokundan belli oluratasözüBir kişinin yeni başladığı işte ilerleyebilip, ilerleyemeyeceği daha ilk davranışlarından anlaşılır.
- adam olana bir söz yeteratasözüKendisine bir şey yaptırmak istediğimiz, ya da bir öğüt verdiğimiz kimse anlayışlı bir kişi ise bir kez söylemekle o işi yapar, öğüdü dinler. İstediğimizi yapmayıp bizi döne döne söylemek zorunda bırakan kimsenin insanlık niteliği eksiktir.
- adam oluncaya kadar kırk fırın ekmek isteratasözüOlgun kişi olmak için çok tecrübe sahibi olmak gerektiği, yeteneksiz kişiler için olgunlaşma zamanının uzun sürdüğü anlamı çıkarılır.
- adam yanıla yanıla, pehlivan yenile yenileatasözüKişi, her girişiminde başarılı olmayabilir, yanılmış olur. Ama yeni girişimlerinde eskihatalara düşmeyecek deneyimler kazanmış olacağından başarma şansı artar.
- adamak kolay, ödemek güçtüratasözüSöz vermek kolaydır, ancak bu sözü yerine getirmek güçtür. Çünkü bu, ya para ödemeyi ya da
- adamak kolay, ödemek zorduratasözüSöz vermek kolaydır ancak o sözü yerine getirmek zordur.
- adamakla mal tükenmezatasözüYapabileceğinden çok vaatte bulunanlar için alay yollu söylenen bir söz.
- adamlık sende kalsınatasözüKarşı taraf iyilik bilmese de sen yine iyilik et.
- adamın ahmağı malını överatasözüMalını öven kişi, dinleyenlerde o mala karşı hırs ve istek uyandırır. Bu da malın elden gitmesine yol açar.
- adamın iyisi alışverişte belli oluratasözüBirçok insanlar çıkarları için ahlak dışı davranışlarda bulunmaktan çekinmezler. Böyle davranışlara en çok iş başında rastlanır.