Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
464 madde · “A” harfi
- adamın kötüsü olmaz, meğer züğürt olaatasözüToplum içinde her kişinin bir değeri vardır. Değer verilmeyen kişiler sadece zügürtlerdir.
- adı çıkmış dokuza, inmez sekizeatasözüBirinin bir kere adı çıktıktan sonra onun hakkındaki genel kanı artık kolay kolay düzelemez.
- ah alan onmazatasözüZulmettiği, kötülük yaptığı için kendisine güvenen kimse onu umursamaz
- ahali isterse padişahı tahttan indiriratasözüToplumda halkın gücü, bütün güçlerin üstündedir.
- ahmak gelin yengeyi halayığı sanıratasözüAhmak kimse, kendisini korumakta olan kişiye, hizmetine verilmiş biri gözüyle bakar ve saygısızca davranışıyla onun gönlünü kırarak hizmetinden yoksun kalır.
- ahmak misafir ev sahibini ağırlaratasözüMisafiri ağırlamak ev sahibine düşer. Ama şaşkın misafir bunun tersini yapar. Başkasının görev ve yetkilerini üzerine alan böyle akılsızlar başka konularda da görülür.
- ahmağa yüz, abdala söz vermeye gelmezatasözüAhmağa yüz verirseniz, sizi durmadan meşgul eder, rahatsız eder.
- ak akçe kara gün içindiratasözü"çalışarak kazandığımız para, dar zamanımızda bizi sıkıntıdan kurtarır" anlamında kullanılan bir söz.
- ak curun akmazsa kara curun kol gibiatasözüAz kazancın her zaman sağlanabileceği bir konuda çok kazancın gerçekleşmemesi önemlisayılmaz.
- ak göt geçit başında belli oluratasözüAynı sınavı geçirecek olanlardan kimin iyi, kimin kötü durumda olduğu sınav sonunda belli olur.
- ak gün ağartır, kara gün karartıratasözüMutlu bir yaşayış, kişiyi dinç, şen, iyimser kılar. Üzüntülü yaşayış ise yıpratır, zayıflatır,karamsar yapar.
- ak koyun ak bacağından, kara koyun kara bacağından asılıratasözüDoğruluktan ayrılmayan, güven kazanır, ödüllendirilir. Kötülüğü iş edinen ise hak ettiğicezayı görür.
- ak koyun kara koyun geçit başında belli oluratasözü"Kimin ne olduğu önemli bir deneyimde anlaşılır." anlamında bir söz.
- ak koyunu gören, içi dolu yağ sanıratasözüBir şeyin dıştan görünüşüne bakarak içinin de öyle olduğunu sananlar aldanırlar.
- ak koyunun kara kuzusu da oluratasözüİyi bir ailenin çocuğu kötü de olabilir.
- ak köpeğin pamuk pazarına zararı vardıratasözüKötü şey, görünüşte iyi şeye benziyorsa iyi şeyin değeri azalır.
- ak şeker, kara şeker, bir damar soya çekeratasözüKişinin yaptığı iyilikte de, kötülükte de kalıtımın etkisi vardır.
- akacak kan damarda durmazatasözüKişi, alın yazısında olanla kesinlikle karşılaşır.
- akan su yosun tutmazatasözü1.uğraştığı işlerde çalışmaya devam eden kişiler, bilgilerinden bir şey kaybetmez daha fazla kazanır ve yaptığı işte başarılı olur.
- akan çay her zaman kütük getirmezatasözüKimileyin emek harcanmadan para kazanılsa da bu her zaman gerçekleşmez.
- akara kokara bakma, çuvala girene bakatasözüİyi, kötü deme; mal ve para biriktir.
- akarsu çukurunu kendi kazaratasözüBir şeyler yapma isteği ve gücü bulunan kişi, uygun bir çalışma yönü ve alanı bulur.
- akarsuya inanma, eloğluna dayanmaatasözüAkışı ne kadar yavaş olursa olsun, akar suya girmek tehlikelidir. İnsan sürüklenip, burgaca rastlayıp boğulabilir. Bunun gibi birkaç beğenilir durumuna bakıp el oğluna güvenmek doğrudeğildir. Anlaşamayacağınız, sizin için zarara yol açan tutumları bulunabilir.
- akla gelmeyen başa geliratasözüİnsanın başına öyle şeyler gelir ki daha önce böyle bir şey olacağı düşünülmez.
- aklına geleni işleme, her ağacı taşlamaatasözüSonunu düşünmeksizin aklına gelen her işi yapan
- akrabanın akrabaya akrep etmez ettiğiniatasözüKişiye, kimileyin hısımı öyle kötülük eder ki bunu düşman bile yapmaz. Çünkü hısım, kişinin içini, dışını ve nereden vurabileceğini daha iyi bilir.
- aksak eşekle yüksek dağa çıkılmazatasözü"Eksik araçlarla temiz iş yapılmaz." anlamında bir söz.
- aktan kara kalktı mıatasözüYasa, adalet yok mu? Elbette var. (Ak kağıttaki siyah yazıdır geçerli olan).
- akça akıl öğretir, don yürüyüşatasözüBol olanaklar, insanların iyi işlere girişmesini kolaylaştırır, yol yordam öğrenmesine yardım eder: Parası çok olan kişi, başkalarının aklından geçirmediği güzel işler yapar. Kılıksız olduğu için eskiden topluluk içinde kısıla büzüle yürüyen kimse de giyimli kuşamlı olduğu zaman dikkati çekecek kadar güzel yürür.
- akçanın iyisi kesede duran, bahçanın iyisi eve yakın olanatasözüPara, şuraya buraya dağıtılmayıp kesede bulunursa ivedi durumlarda gereken nesneler hemenalınabilir. Bahçe eve yakın olursa, bakımı, korunması ve hemen yararlanılması kolay olur.