Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
464 madde · “A” harfi
- akı karası geçitte belli oluratasözüSözle hiçbir şeyin kanıtlanamayacağını, bir savdaki doğruluğun ancak iş sırasında belli olacağını anlatmak için söylenir.
- akıl adama sermayeatasözüİnsanın en değerli sermayesi aklıdır. Çünkü bütün işlerini en iyi biçimde onunla döndürür. Bu sermaye elden çıkarsa bir daha ele geçirilemez. Bu nedenle onu iyi kullanmak ve korumak gerekir.
- akıl akıldan üstündüratasözüÖnemli sorunlarda güvendiğiniz akıllı kimselerin düşüncesini sorunuz. Sizin düşünemediğinizi başkası, onun da düşünemediğini bir başkası düşünüp sizi aydınlatabilir.
- akıl için tarik birdiratasözüakıl için yol birdir kavramının farklı yazılışı
- akıl için yol birdiratasözüDoğruyu bulmak için aklın izleyeceği bir tek yol vardır.
- akıl olmayınca ne yapsın sakal?atasözüKişi, sadece yaşlanmakla olgunlaşmaz. Akılsızsa, çocukça işler yapar.
- akıl ortak ortak, mal ortağı kaypakatasözüYararlı ortaklık, yapılacak iş üzerinde danışma ortaklığıdır. Bu, kişileri kötü sonuçtan korur.Mal ortaklığında ise her ortak kendi çıkarını düşündüğünden ortağının zararına çalışabilir.
- akıl para ile satılmazatasözüDelice iş yapan zengin bulunduğu gibi akıllıca iş yapan yoksullar da akıl para ile satılsaydı birincilerle ikincilerin tutumları bunun tersi olurdu
- akıl yaşta değil baştadıratasözüBir kimsenin yaşı büyümekle aklı da büyümez. Nice gençler vardır ki, saçı sakalı ağarmış olanlardan daha akıllıdır.
- akıl yiğide sermayediratasözüBir insanı hayatta tutucak en temel şey akıldır.Akıl insanları bir şeyler başarmaya götürecek en temel sermayedir.
- akılları pazara çıkarmışlar, herkes yine kendi aklını almışatasözüİnsan kendi tutumunu, davranışını başkalarınınkinden daha üstün görür. Herhangi bir konuda onun düşündüğüne benzemeyen başka düşünceler ileri sürülse, kendi düşüncesini yeğler. Öyle ki bütün insanların akılları ortaya konulup da, her kişi bir akıl seçsin, kendisine akıl edinsin denilse herkes şimdiki aklını seçip alır.
- akıllı düşman, akılsız dosttan hayırlıdıratasözüAkılsız kimse, dostu için iyi niyet beslediği hâlde yaptığı işin ne gibi kötü sonuçlar doğuracağını düşünemez.
- akıllı düşününceye kadar deli oğlunu everiratasözüDaha az düşünen ama çabuk karar veren kimse, çok düşünüp de karar veremeyen kimseden daha iyi iş görür.
- akıllı olsa her sakallı kişi, sakallılara danışırlardı her işiatasözüHer yaşlı, sakallı kişi akıllı sanılmamalıdır. Akıl yaşta değil baştadır.
- akıllı oğlan neyler ata malını, akılsız oğlan neyler ata malınıatasözüBir evlat iyi eğitilmişse, akıllı ise malı kendisi kazanır, baba malına gerekseme duymaz. Akılsız ise, babası ne kadar çok mal bırakırsa bıraksın, altından girer üstünden çıkar ve malsız kalır. Buna göre çocuklara mal bırakmaya çalışmak tansa onları iyi eğitmeye çalışmak daha hayırlıdır.Evlat babasından değil emeğinden kazanmalıdır.
- akıllı, söylemeden düşünür, akılsız düşünmeden söyleratasözüSonra pişman olmamak için, söylenecek söz, yapılacak iş önce iyi düşünülmelidir.Düşünülmeden söylenen söz, yapılan iş, sakıncalı olabilir; zarar doğurabilir.
- akılsız başın cezasını ayaklar çekeratasözüKonumu gereği sorumlu davranması gerekenlerin hata ve yanlışlarının sonuçlarına, ilgili konuda herhangi bir sorumluluğu olmayanların katlanmak zorunda kalmasına
- akılsız iti yol kocatıratasözüAkılsız it, nereye gideceğini bilmeyerek nasıl yollarda dolaşıp yorulursa belli bir amaç gözetmeyerek yorucu işlere girişen kişi de yaşamını, hiçbir başarı gösteremeden tüketir.
- akılsız kasabın gerisine kaçar masadıatasözüKafası çalışmayan kimse, elindeki fırsatı kullanmak şöyle dursun, onun kendi zararına işlemesine yol açar.
- akılsız köpeği yol kocatıratasözüİyice düşünülmeden, programı çizilmeden yapılmaya çalışılan işin, bitecek gibi göründüğüsırada, eksikleri ortaya çıkar. Bu eksiklerin tamamlanması için geriye dönülmek gerekir. İkincikez bitecek sanıldığı zaman başka eksikler baş gösterir; bir daha geriye dönülür. Bu durum hembirçok yorgunluklara, hem de çok vakit kaybına mal olur.
- akıntıya kürek çekilmezatasözüKendi yolunda güçlü olarak sürüp giden bir işi ters yöne çevirmek boşuna çaba harcamaktır.
- akşama karşı gitme, tana karşı yatmaatasözüYola, akşamüstü çıkılmamalı, seher vakti çıkılmalıdır.
- al elmaya taş atan çok oluratasözüGüzellere musallat olan, değerli insanlara çatan, parlak yeri elde etmeye çalışan çok olur.
- al giyen aldanmazatasözüAl renk giysi herkese yakışır.
- al gömlek gizlenemezatasözüHerkesin dikkatini çekecek iş yapan kimse, bunun gizli kalacağını sanmamalıdır.
- al ile arslan tutulur, güç ile sıçan tutulmazatasözüZekanızı kullanarak sizden daha güçlü, ama daha az zeki olan yaratığı yenebilirsiniz.Gücünüzü kullanarak ise, sizden çok güçsüz, ama zeki olan yaratığı yenemezsiniz.
- al kaşağıyı gir ahıra, yarası olan gocunuratasözüBir yolsuzluğun sorumluları aranırken o işte kusuru bulunan kişi telaşa düşer.
- al malın iyisini, çekme kaygısınıatasözüMalın iyisini alan, onu tasasız kullanır
- ala bakan iki bakaratasözüİnsanlar al renkten hoşlanırlar; al renkli nesnelere bakmakla doyamazlar.
- ala keçi her vakit püsküllü oğlak doğurmazatasözüDeğerli bir şeyden her zaman iyi verim alınmaz.