Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
464 madde · “A” harfi
- arı, bal alacak çiçeği biliratasözüAçıkgöz kişi; çıkar sağlayabileceği yeri bilir.
- arı, bey olan kovana üşeratasözüHalk, kendisine önderlik edecek kişinin çevresinde toplanır.
- arıca etek, kuruca yatakatasözüÖlümcül hastalar için Tanrı'dan dilenen şey, çamaşırını, yatağını kirletir duruma gelmeden ona Azraili göndermesidir.
- arık arınır, ad arınmazatasözüMadde pisliğini temizlemek kolaydır. Ama kirlenen ad ve namus temizlenemez.
- arık ata kuyruğu yüktüratasözüGüçsüz kişi, kimseye yardım edecek durumda değildir. Bu yardım ne kadar az ve yardımedilecek kimse ne kadar yakını olursa olsun.
- arık etten yağlı tirit olmazatasözüDeğersiz kişiden yararlı iş, verimsiz topraktan bol ürün beklenemez.
- arık öküze bıçak çalınmazatasözü"güçsüz kimseyi ezmek yiğitlik değildir" anlamında kullanılan bir söz.
- arşın malı kantar ile satılmazatasözüHer nesnenin değeri, niteliğine uygun bir ölçüye vurularak belli olur. Bir nesne için kullanılan ölçü, niteliği ayrı olan başka bir nesne için uygulanamaz.
- asil ile taş taşı, bedasıl ile yeme aşıatasözüTemiz süt emmiş kişilerle yapılan en güç iş kolaylaşır. Sütü bozuk kişilerle yapılan en güzeliş ise tatsız bir biçim alır.
- aslan kükrerse atın ayağı köstekleniratasözüÜstün gücü olanın öfkelenmesi, çevresindeki güçsüzleri korkutur.
- aslan kükrerse beygir titreratasözüÜstün gücü olanın öfkelenmesi, çevresindeki güçsüzleri korkutur.
- aslan yatağından belli oluratasözüaslan yattığı yerden belli olur kavramının farklı yazılışı
- aslan yatağından bellidiratasözüaslan yattığı yerden belli olur kavramının farklı yazılışı
- aslan yattığı yerden belli oluratasözüBir kimsenin oturduğu yerin durumu, onun kişiliğini belli eder.
- aslını saklayan haramzadediratasözüKişinin soyu sopu yoksul, görgüsüz olabilir. Onlardan utanmak, onlara sahip çıkmamak yanlıştır. Soyunu sopunu gizlemek ancak kötülere yaraşır. Kişi değersiz bir kuşaktan gelmekle değersiz olmaz. Toplum içindeki yerini kendisi kazanır.
- astar bol olmayınca yüze gelmezatasözüBir iş yapmak için gerekli olan şeyleri santimi santimine hesaplayarak değil, ölçüyü birazgeniş tutarak hazırlayınız. Çünkü türlü etkenler, gerçek ölçüden daha çok harcama yapmanızıgerektirebilir.
- asıl azmaz, bal kokmazatasözüBir kişi ya da nesne, ne denli biçim değiştirirse değiştirsin, aslını yitirmez; soyluluğunukavrar.
- at arıklıkta, yiğit gariplikteatasözüAt zayıf iken, kişi garip iken çetin sınavlarını verirler. Bu durumda kişiliklerini yitirmemiş ve görevlerini başarı ile yapmış iseler üstün niteliklerini belirtmiş olurlar.
- at at oluncaya kadar sahibi mat oluratasözüBir çocuk, bir işçi yetiştirebilmek için çok para, çok emek, çok zaman ister. Onlar yetişirama, yetiştiren de her bakımdan yorulur, yıpranır.
- at beslenirken, kız istenirkenatasözüAt; besili, bakımlı olduğu zaman hem gösterişlidir hem de en çok işe yarayacak durumdadır.Satılacaksa o zaman satılmalıdır. Kız da körpeliği, güzelliği geçmeden, isteyenleri varken evlendirilmelidir.
- at binenin, kılıç kuşananınatasözüHer şey, onu gereği gibi kullanmasını, ondan yararlanmasını bilen kimseye yakışır.
- at bulunur meydan bulunmaz, meydan bulunur at bulunmazatasözüBir işi başarabilmek için gerekli olan koşullar her zaman eksiksiz olarak ele geçmez. Biri bulunursa öteki bulunmaz; öteki bulunursa beriki bulunamaz.
- at ile avrat yiğidin bahtınaatasözüKişinin satın aldığı atları ve evlendiği kadından memnun kalıp kalmayacağı öncedenkestirilemez. Her ikisi de talihine kalmıştır.
- at kaçmaz, et kaçaratasözüAtın iyi koşması için iyi beslenmiş olması gerek.
- at kudümüy yurt kudümü, avrat kudümüatasözüTürkler; atlarını, yurtlarını, eşlerini kutsal sayar, onların uğur getireceğine inanırlar.
- at sahibine göre eşeratasözüBirinin yönetimi altında çalışan kişi, tutumunu yöneticisinin durumuna göre ayarlar.
- at yedi günde, it yediği gündeatasözüDeğerli kişilikler, zamanla gelişir. Kısa zamanda beliren kişilikler gerçek değer taşımayanlardır.
- at yedi günde, it yediği günde unuturatasözü"Toplumlar arası ilişkilerde olgun ve asil kişiler, kişiliklerini hemen ortaya koymazlar" anlamında bir söz.
- at yiğidin yoldaşıdıratasözüYiğt kişinin bir yoldaşı, yardımcısı olur.
- at ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalıratasözüYaşayan bir gün ölür. Ancak yaşayışına bağlı birtakım izler sürüp gider. At ölmekle birlikte onun koştuğu meydanın kalması, insan ölmekle birlikte adının anılması gibi: Onun için kişi yaşarken iyi işler yapmalı, iyi bir ad bırakmaya çalışmalıdır