Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
196 madde · “D” harfi
- devletli gözü perdeli oluratasözüDevlet adamı, ülkenin birçok eksiklerini, yöneticilerin birçok yolsuzluklarını görmez. Zengin, işi yolunda kimse de yoksulların halinden anlamaz.
- devletli ile deli bildiğini işleratasözüYüksek rütbeliler, deliler, kimsenin sözünü dinlemez, akıllarına geleni yaparlar.
- devletli yanını kaşısa yoksul para verecek sanıratasözüBir isteğinin yerine getirilmesini ilgililerden bekleyen kimse, onların bu işle ilişkisi olmayan davranışlarını, isteğini karşılamak için yapılıyor diye yorumlar.
- devletlinin karnı gen gerekatasözüKamu işlerini ya da bir topluluğu yöneten kişi, geniş yürekli, hoşgörülü olmalıdır.
- devletliye dokun geç, fukaradan sakın geçatasözüZenginle, az da olsa bir ilişkin bulunsun; belki yararlanırsın. Ama yoksula yaklaşma; o senden yararlanmak ister.
- değirmen iki taştan, muhabbet iki baştanatasözüKarı koca gibi ve iş ortağı gibi birlikte yaşayacak, birlikte iş görecek kimseler arasında karşılıklı sevgi bulunmalıdır ve biri ötekini sever de o, berikini sevmezse dirlik ve düzen olmaz. Kurulan birlik sarsılır.
- değirmen taşının altından diri çıkaratasözüEn ağır yüklerin dahi altından kalkabilen. En zorlu durumlardan başarıyla sıyrılmayı becerebilen kimse için söylenir.
- değirmende doğan sıçan gök gürültüsünden korkmazatasözüKavga, dövüş içinde yetişmiş olan kişi korkutucu sözlere aldırmaz.
- değirmende doğmuş sıçan gök gürlemesinden korkmazatasözü"Zor şartlarda yetişen kişiler, zorluklar karşısında yılmazlar" anlamında bir söz.
- değirmenden gelenden poğaça umarlaratasözüBaşka bir yerden gelen kimseden, geldiği yerle ilgili, küçük de olsa, bir armağan beklenir.
- değirmene gelen nöbet bekleratasözüBir şeyden birçok kimse yararlanacaksa, herkes geliş sırasıyla işini görmek üzerebeklemelidir.
- değirmi yurt tutmaya değirmi göt isteratasözüBir yerde, bir işte tutunup başarı kazanabilmek için yılmadan çalışmak gerektir.
- değme bana, değmeyim sanaatasözüKendisine zarar verilmemesini isteyen kişi, başkasına zarar vermemelidir.
- değme sarhoşa, yıkılana kadar gitsinatasözüKendi aklını beğenip başkasını dinlemeyen kimseyi gittiği yanlış yoldan döndürmeye kalkmayın. Bırakın cezasını çeksin.
- dibi görünmeyen sudan geçmeatasözüHer yönünü iyice öğrenmediğin işe başlama
- diken battığı yerden çıkaratasözüZarar hangi yönden geldi ise o yönden giderilir.
- dil ebsem baş esenatasözüKişi dilini tutar, her şeyi söylemezse, başını belaya sokmamış olur, rahat eder.
- dil yüreğin kepçesidiratasözüKişi, içinde ne varsa, ne duyuyor, ne düşünüyorsa onu ortaya çıkarır.
- dilden gelen elden gelse, her fukara padişah oluratasözüKişi her söylediğini yerine getiremez. Her dilediğini elde edemez.
- dile gelen ele geliratasözüİnsanlar, şu işi şöyle yapacağız diye söyleye söyleye dediklerini gerçekleştirirler.
- dilenci bir olsa şekerle besleniratasözüYardım bekleyen bir tane olsa, umduğundan aşırı şeyler verilerek sevindirilir. Ama bunlar çok olduğundan hepsine bu cömertlikle yardım yapılamaz.
- dilenci dilenciyi istemez; ev sahibi ikisini deatasözüBir kimseden yardım isteyen kişi -kendisine yapılacak yardım aksar diye- başka birinin de aynı kişiden yardım istemesinden hoşlanmaz. Yardım yapması beklenen kişi ise ikisinden de hoşlanmaz.
- dilenci küsmüş, kısmetini kesmişatasözüBir yerden yardım bekleyen kişi, ya verileni beğenmez ya da verenle bozuşursa, yardımdan kendi eylemiyle yoksun kalır.
- dilencinin torbası dolmazatasözüŞundan bundan yardım isteyerek geçinme yolunu tutmuş olanların isteği bitmez. Bunlar verilenlerle doymazlar, başka şeyler de isterler.
- dilenciye borçlu olma, ya düğünde ister ya bayramdaatasözüÇıkarından başka bir şey düşünmeyen kimse ile ilişki kurma, seni nerede rahatsız edeceği belli olmaz.
- dilenciye hıyar vermişler de eğri diye beğenmemişatasözü"Kendisine çok gereksindiği bir şey verildiğinde küçümseyerek kusur bulanlar için kullanılır." anlamında kullanılan bir söz.
- dilim seni dilim dilim dileyim, başıma geleni senden bileyimatasözüDilini tutmaması yüzünden başına iş açan kişi pişmanlık duyar ve dilim dilinseydi de söyleyemez olaydım der.
- dilin cirmri küçük, cürmü büyükatasözüDil küçük bir nesnedir, ama büyük suç işler. Söylediği kötü sözlerle kişinin başını belaya sokar.
- dilin kemiği yokatasözüDil her yana dönebilir; önce söylediğini sonra başka biçimlere sokabilir; tam tersine çevirebilir.
- dilsizin dilinden anası anlaratasözüBaşkalarının kolay kolay anlayamadıkları şeyi, her gün onunla uğraşan kimse çok kolayanlar.