Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
196 madde · “D” harfi
- dinsizin hakkından imansız geliratasözü"Acımasız, inatçı ya da baskın özelliklere sahip kişiyi, kendisinden daha acımasız, inatçı ya da baskın özellikli biri yola getirebilir" anlamında bir söz.
- dirlik nerde, devlet ordaatasözüDirlik içindeki toplum mutlu olur.
- dokuz keçe, su geçe; bir deri, soğuk geriatasözüKişi, dokuz kat keçeye bürünse yine yağmurun ıslatmasından kurtulamaz. Bir deri giysi ise kişiyi soğuktan korur.
- dolu küpün sesi çıkmazatasözüBigili ve terbiyeli kişi çok konuşmaz, gösterişten kaçınır.
- doluya koydum almadı, boşa koydum dolmadıatasözüBir durumun içinden çıkamamak.
- domuz derisi post olmaz, eski düşman dost olmazatasözüDomuzun her şeyi, İslam dinine göre pistir; dışkıdan farksızdır; temizlenemez. Böyle birhayvanın derisi üzerinde ne namaz kılınabilir, ne de oturulabilir. Eski düşman da buna benzer.Ne denli yakınlık gösterirse göstersin, inanmayınız, dost olmaz.
- domuzdan toklu doğmazatasözüKötü huylu kimsenin çocuğu melek huylu olamaz.
- domuzun kuyruğunu kes yine domuzatasözüYaradılıştan kötü olan kişinin şu, bu yönünü düzeltseniz de mayasındaki bozukluğugideremezsiniz.
- donsuzun gönlünden dokuz top bez geçeratasözüBir şeyden yoksun olan kişinin gönlünden hep o şeyden edinmek, hem de bol bol edinmek geçer.
- dost ağlatır, düşman güldürüratasözüDost olan kimsenin söylediği söz, acı da olsa, insanın iyiliği içindir.
- dost başa, düşman ayağa bakaratasözü"İnsan ölümünde ilk başta eller ve ayaklar soğuduğu için ölümden emin olmak amacıyla düşman ayağa , dost ise başa bakar.
- dost bin ise azdır, düşman bir ise çokturatasözüDostlarını olabildiğince çoğalt. Düşmanlarını olabildiğince azalt.
- dost dostun ayıbını yüzüne söyleratasözügerçek dostumuz ayıbımızı yüzümüze karşı söyler. Bu bizi uyarmaya, kusurumuzu düzeltmemize yardımcı olur.(Abdullah Karakaya)
- dost dostun eyerlenmiş atıdıratasözüGerçek dost, arkadaşının sıkışık zamanında yardımına koşmaya hazır durumdadır
- dost evinde başını bağla, düşman evinde tırnağını kesatasözüBaş bağlamak, süslenmek, dost evinde yapılmaya yakışır temiz, neşe artıran bir iştir. Oda içinde tırnak kesmek ise kirli ve dirlik bozan bir iştir. (Halk inanışına göre, kesilen tırnak ev içine sıçrarsa, ev halkı ile tırnak kesen arasında düşmanlık başlar.)
- dost ile ye, iç, alışveriş etmeatasözüAlışverişte her iki taraf da kendi çıkarını düşüneceğinden dolayı iki dost arasındaki alışveriş dostluğu bozabilir.
- dost için ölmeli, düşman için dirilmeliatasözüDost için her türlü özveride bulunmalı, ama düşmana bütün gücümüzle karşı koymalıyız.
- dost kara günde belli oluratasözü✓Gerçek dost, zor zamanlarda yanında olandır.
- dostluk kantarla, hesap miskalleatasözüÇok yakın dostlar arasında alacak, verecek hesabı olursa, bu bir özveri konusu yapılmamalı; hesap santimi santimine görülmelidir.
- dostun attığı taş baş yarmazatasözüDostumuzun bizi hırpalaması, gücümüze gitmez. Çünkü bunun iyi niyetle ve iyiliğimiz için yapıldığını biliriz.
- dostun odu cehennem odundan beterdiratasözüDostumuzdan gördüğümüz iyiliklere karşı bir şeyler yapıp borcumuzu ödemedikçe içimiz rahat etmez.
- dostunu överken yerecek yer bırakatasözüİnsan dostunu sever ve över. Ancak günün birinde dostun çekilemeyecek bir durumu belirir; dostluk bozulabilir. O zaman insan eski övmelerinde yanılmış olduğunu anlar. Bu nedenle dostlar övülürken ihtiyatlı bir dil kullanılmalıdır.
- doğan anası olma, doğuran anası olatasözüBir çocuk, annesinin değerini, ancak kendisi de çocuk sahibi olduktan sonra bilir; daha önce gereği gibi bilmez.
- doğmadık çocuğa don biçilmezatasözüEle geçeceği, ortaya çıkacağı daha belli olmayan şey için önceden hazırlık yapmak doğru değildir.
- doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlaratasözüDoğru olmakla birlikte başkalarının işine gelmeyen sözleri söyleyenler sevilmezler.
- doğru söyleyenin bir ayağı üzengide gerekatasözüDoğru sözlü olan kişi, bulunduğu yerden ayrılmaya hazır olmalıdır. Çünkü sevilmeyen, istenmeyen kişi olacak, orada barınamayacaktır.
- doğru söz acıdıratasözüKusurları, yanlışları, düzensizlikleri, yolsuzlukları, kötülükleri... bütün çıplaklığıyla ortayakoyan ve eleştiren söz, bu işleri yapanlara çok acı gelir.
- doğru söz katarından belli oluratasözüBir sözün doğru olup olmadığı gelişinden, tutarlı olup olmamasından anlaşılır.
- doğru söz yemin istemezatasözüYemin, yalan olduğu düşünülebilen sözün doğruluğuna inandırmak içindir. Sözün doğruluğunda kuşku yoksa yemine gereklilik yoktur.
- doğruluk dost kapısıatasözüDoğru olan kişiyi herkes dost bilir. Herkes ona koşar.