Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
151 madde · “E” harfi
- el ile bozgun düzgünatasözüToplum içinde yaşayan kişi, başkalarını üzen şeyleri de, sevindiren şeyleri de paylaşmalıdır.
- el ile gelen düğün bayramatasözüHerkese birden gelen sıkıntı ve felakete katlanmak, yalnızca bir kişiye gelene katlanmaktan daha kolaydır" anlamında kullanılan bir söz.
- el için ağlayan gözden oluratasözüBaşkası için yapılacak özverinin bir sınırı vardır. Bunu aşarsanız uğrayacağınız zararyanınıza kalır.
- el için kuyu kazan, evvela kendi düşeratasözüBaşkasını tuzağa düşürmeye çalışan kimse, bu tuzağa ondan önce kendisi düşer.
- el için yanma nare araatasözüHiç kimse için üzülüp kendini tehlikeye atma. Keyfine bak, rahatını bozma.
- el kesesinden sultanım, develer olsun kurbanımatasözüBir varlıklı adına iş gören kişi, bol bol harcamada bulunur.
- el sikiyle gerdeğe girilmezatasözüBaşkalarının imkanlarıyla büyük işlere girilmez.
- el terazi, göz kantaratasözü"değerlerini, niteliklerini yaklaşık olarak tahmin edebilen" anlamında kullanılan bir söz.
- el terazi, göz mizanatasözü"değerlerini, niteliklerini yaklaşık olarak tahmin edebilen" anlamında kullanılan bir söz.
- el yumruğu yemeyen kendi yumruğunu değirmen taşı sanıratasözüBaşkasının gücü karşısında boyun eğmek zorunda kalacağını anlayamamış olan kimse, kendi gücünün herkese boyun eğdireceğini sanır.
- el öpmekle ağız aşınmazatasözüÇok önemli bir iş için bir kimseye ricada bulunmak, hatta yalvarmak gerekirse, yapınız. Bununla hiçbir şeyiniz eksilmez.
- el üstünde gömlek eskimezatasözüEğreti olarak alınan şey, dikkatle korunur; bir süre sonra olduğu gibi geri verilir. Ödünç parada böyledir. Batmaz, ödenir.
- elde bulunan beyde bulunmazatasözüBeyler varlıklıdır, güçlüdür, saygındır... Sanılır ki her şey onlardadır. Ama öyle şeyler vardırki beyde bulunmaz da halkta bulunur.
- eldeki bir kuş, daldaki iki kuştan iyidiratasözüElinde olan azla yetin, ona razı ol. Dalda olup eline geleceği belirsiz o iki kuşa elinde hâlihazırda bulunan kuşa değişme.
- eldeki yara, yarasıza duvar deliğiatasözüBir kimsenin acı ve sıkıntısı başkasına dert gibi görünmez: Üzüntü içinde olan o değil ki.
- elden gelen övün olmaz, o da vaktinde bulunmazatasözüBir kimsenin sürekli ihtiyaçları, başkasının yardımıyla tam olarak karşılanamadığı gibi bu yardım, gerekli olduğu zamanda da yapılmaz. Onun için kişi yalnız kendi kazancına güvenmelidir.
- elden gelen öğün olmaz, o da vaktinde gelmezatasözü"Gereksinimlerimizi başkalarından gelmesini beklersek, zamanında elimize ulaşmaz. Bu yüzden kendimiz karşılamaya çalışmalıyız" anlamında bir sözdür.
- elden yiyen börkmüş, keseden yiyen çökmüşatasözüÇalışıp kazanan kişi yokluk yüzü görmez. Hep hazırdan yiyen, çok geçmeden yoksulluğa düşer.
- eli boşa ağa uyur derler; eli doluya ağa buyur derleratasözüArmağansız gelen kişiye yüz verilmez. Dahası arayıp sorduğu ev büyüğü onun yanına çıkmaz. Armağanla gelen kişi ise güler yüzle ve saygıyla karşılanır.
- elifin hecesi var, gündüzün gecesi varatasözüKolay ve düzgün başlayan iş, hep öyle sürüp gitmez. Güçlükler ve aksaklıklarla birlikte yürür.
- elin ağzı torba değil ki büzesinatasözüDedikoduya elverişli bir durum ortaya çıktığında Halk bunu çeşitli yorumlarla genişletir. Alabildiğine dedikodu yapar.
- elmas çamura düşse yine elmasatasözüKıymetli kimse ne denli horlanırsa horlansın, değerinden bir şey eksilmez.
- elmayı havaya at, düşünceye kadar Allah kerimatasözüİyi niyetle başlanan işin başarı ile sonuçlanıp sonuçlanmayacağı kestirilemese de olumlu sonuç alınabileceğine inanmak gerekir.
- elmayı soy da ye, armudu say da yeatasözüElma kabuğu soyularak, armut da aşırı gidilmeyerek, sayı ile yenilmelidir.
- elmayı çayıra, armudu bayıraatasözüElma fidanını düz ve sulak yere, armut fidanını bayıra, su tutmayan yere dikmeli.
- elti eltiden kaçar, görümceler bayrak açaratasözüEltiler sevişmediklerinden birbirlerinden uzak dururlar. Görümceler ise gelinlerle, avaz avaz bağırarak kavga ederler.
- elti eltiye eş olmaz, arpa unundan aş olmazatasözüArpa unundan aş olmadığı gibi eltiler de birbirleriyle kaynaşıp arkadaş olamazlar.
- elvergisi, gönülatasözüBize bir şey verene, armağan edene karşı gönlümüzde sevgi uyanır.
- elçiye zeval olmazatasözüBir kimsenin sözünü başka bir kimseye iletmekle görevli kişi, bu sözlerden sorumlu değildir. Sözler kırıcı ise bunda aracının bir suçu yoktur. Onu cezalandırmak gibi bir davranışta bulunulmamalıdır.
- emanet eşeğin yuları gevşek oluratasözüBir kimseye emanet edilen şeyin o kimsece iyi korunmadığı her zaman görülen olaylardandır.