Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
151 madde · “E” harfi
- evli evinde, köylü köyünde gerekatasözüHerkes kendi yerinde ve işinin başında bulunmalıdır. Toplumun düzeni de, kendisinin rahatlığı da bunu gerektirir.
- evlinin bir evi var, evsizin bin evi varatasözüEvi olan yalnız kendi evinde oturur. Evi olmayan, kiracı da olsa, seçer seçer, beğendiği evdeoturur.
- evvel can, sonra cananatasözüİnsan, önce kendini, kendi çıkarını düşünür; sonra sevdiğini ve onun çıkarını.
- eğilen baş kesilmezatasözüKusurunu anlayıp özür dileyen ve büyüklüğünüze sığınan kişi affedilmelidir.
- eğreti ata binen tez ineratasözüÖdünç ata binen tez iner.
- eğretinin canı berk oluratasözüİnsanlar, başkasından geçici olarak aldıkları şeyi, kendi mallarına gösterdikleri özenle değilhor kullanırlar; eğreti mal sağlam olurmuş gibi.
- eğri otur, doğru söyleatasözü“durum ne olursa olsun, doğru olan, gerçek olan söylenmeli” anlamında kullanılır.
- eşek bile bir düştüğü yere bir daha düşmezatasözüEn aptal kişi bile uğradığı yıkımdan ders alır. O yıkıma yol açan şeylerden artık kendini korur.
- eşek büyümekle tavlabaşı olmazatasözüYeteneksiz kişi yaşça büyümekle önemli işlerin başına geçmeye hak kazanmış olmaz.
- eşek eve gelmiş, yorga yolda kalmışatasözüDüzenli ve sürekli çalışan güçsüz kimse, düzensiz ve süreksiz çalışan güçlü kimseden daha başarılı olur ve daha önce sonuç alır.
- eşek eşeği ödünç kaşıratasözüÇıkarcı, başkasına yardım ederken düşünür ki ileride o da kendisine yardım edecektir.
- eşek hoşaftan ne anlar?atasözüBilgisiz, görgüsüz kimse, ince, güzel şeylerin zevkine varamaz; değerini ölçemez.
- eşek kocamakla tavla başı olmazatasözü"Anlayışsız kişi ne kadar yaşlanırsa yaşlansın baş olacak bir olgunluğa ulaşamaz" anlamında kullanılan bir söz.
- eşek siken, osuruğuna katlanıratasözüKötü ya da hatalı bir iş yapan, ceremesine katlanır.
- eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmazatasözüBir kimsenin işi bozulursa, durumunu düzeltmek için yardım edenler bulunur. Ancak enbüyük çabayı kendisi gösterir.
- eşek ölür kalır semeri, insan ölür kalır eseriatasözü✓İnsanın geride bıraktığı kalıcı değer, yaptığı işler ve eserlerdir.
- eşek, kalağı kesilmekle küheylan olmazatasözüBiçim değiştirmekle öz değiştirilmiş olmaz. Görünüşte bir şeye benzemek, gerçekte öyle bir şey olmak demek değildir.
- eşeğe altın semer vursalar yine eşektiratasözüİnsanlık değerinden yoksun kişi, kılık kıyafetle, unvan ve sandalye ile değer kazanmaz. O yine bayağı ve düşüktür.
- eşeğe cilve yap demişler, çifte atmışatasözüKaba ve ahmak kişinin hoşa gitsin diye söylediği sözler ve yaptığı işler, kaba ve incitici olur.
- eşeğe kaç gün yol gidersin demişler; onu bizlengiç bilir demişatasözüTembel kişinin üretebileceği iş, kendisini çalıştıranın tutumuna bağlıdır.
- eşeğe marifetini göster demişler, yıkılıp ağnamışatasözüEşek gibi bir kişinin en çok özenerek yaptığı iş bile eşekçe olur.
- eşeğe rakı içirmişler; çulunu bahşiş vermişatasözüRakı içen kişi hem kabadayı olur, hem de ahmaklaşır. Kendini beğendirmek için, nesi varsa şuna buna verir.
- eşeği dama çıkaran yine kendi indiriratasözüAğır ve kötü bir iş yapan kişi, bu işi kendisi düzeltmek zorundadır.
- eşeği düğüne çağırmışlar, ya odun eksik, ya su demişatasözüİşi, gücü başkasına hizmet etmek olan bir kişi, kendisinin ağırlanacağı anlamını taşıyan bir çağrı alsa şöyle düşünür: Bu çağrı, beni ağırlamak için değil, kendilerine hizmet ettirmek içindir. Böyle düşünmekte haklıdır da.
- eşeği sahibinin dediği yere bağla da varsın kurt yesinatasözüSana emanet edilen işi, sahibinin isteğine uygun olarak yap. Kötü bir sonuç ortaya çıkarsa sen sorumlu olmazsın.
- eşeği süren osuruğuna katlanıratasözüKaba bir kimse ile uğraşan, ondan gelecek çirkin, iğrenç karşılığı göze almalıdır.
- eşeğin gönlüne kalsa bir bağ maydanozu götürmezatasözüBir işin yapılması tembel kişinin gönlüne bırakılırsa o iş görülmez. Onun için işveren bu gibi kişileri sürekli denetimle çalıştırmalıdır.
- eşeğin kuyruğunu kalabalıkta kesme; kimi uzun der, kimi kısaatasözüKimseyi ilgilendirmeyen önemsiz bir işini, herkesin düşüncesini bildirmesine meydanverecek biçimde yapmaya kalkarsan her kafadan bir ses çıkar; hangisine uyacağını şaşırırsın.Böyle işleri kendi kendine karar verip yapmalısın.
- eşeğin yorulduğu yere han yapılmazatasözüDinlenme yeri ve zamanı, tembel kişinin isteğine göre değil, işin gereğine göre ayarlanır.
- eşeğin ölümü köpeğe düğündüratasözüKimi zaman bir kişinin uğradığı zarar, başkası için çıkar kaynağı olur.