Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
119 madde · “H” harfi
- herkes sakız çiğner ama kızı tadını çıkarıratasözüBir işi herkes yapar ama, meraklısı başka bir iştahla, tadını çıkararak ve herkesin dikkatiniçekerek yapar.
- herkes sevdiğini öper, bayram da bahaneatasözüKişi, yapmayı uygun gördüğü iş için bir gerekçe yakıştırır.
- herkes zibilliğinin horozuatasözüBir çevreye egemen olan kişinin sözü o çevrede geçer.
- herkese tükrüğü balatasözüKişi -başkaları beğenmese de- kendi yapıtını, kendi yakınlarını beğenir, sever.
- herkesin aklı bir olsa koyuna çoban bulunmazatasözüÇeşitli işler, çeşit çeşit yetenekli kişilerle başarılabilir. Herkes aynı şeyi bilse ve yapabilseydi, geri kalan işleri yapacak kimse bulunmazdı.
- herkesin arşınına göre bez vermezleratasözüHerkes bir şeyden istediği ölçüde değil, ancak gerektiği ve olabildiği oranda yararlanabilir.
- herkesin delisi evinde, derdi karnındaatasözüAile bireylerinin uygunsuzlukları, evin çeşitli sıkıntı ve sorunları olur. Bunlar kimseye duyurulmaz; sineye çekilir.
- herkesin ettiği yoluna geliratasözüBir kimse başkasına bir kötülük yaparsa aynısı kendisinin de başına gelir. İyilik de böyle.
- herkesin geçtiği köprüden sen de geçatasözüSana uygun görünmese bile herkesin yaptığı işi sen de yap.
- herkesin hamuru ekmeğine görediratasözüBir iş için yapılan hazırlık, gerekseme ölçüsünde olur.
- herkesin tenceresi kapalı kaynaratasözüBir ailenin geçim durumunu başka bir aile bilmez.
- herkesin yorulduğu yere han yapmazlaratasözüBir işi yapmakla yükümlü olan kimseye, bu işi dilediği zaman yapması, dilediği gibi yapması, istemediği zaman yapmaması hakkı tanınmaz.
- herkesle gelen düğün bayramatasözüHerkese birden gelen sıkıntı ve felakete katlanmak, yalnızca bir kişiye gelene katlanmaktan daha kolaydır" anlamında kullanılan bir söz.
- hesapsız kasap ya bıçak ya da masa kıraratasözüİşinin ehli olmayan, ne yapacağını önceden iyi düşünmeyen kişi, işin içinden bir türlü çıkamaz. Bu uğurda baş vurduğu araçları da heder eder.
- hile ile iş gören mihnet ile can veriratasözüİşlerine hile karıştırmış, başkalarını aldatmış olan kişi son nefesini azap içinde verir.
- hilekârdan yumurta alan, içinde sarısını bulamazatasözüHilekâr satıcı, hiç kimsenin kuşkulanmasına olanak bulunmayan hileler yapar. Bunun gibi kurnaz kişi, işini yaparken kimseye sezdirmeden çıkar sağlar.
- hoca okurken yanılıratasözüYanılmak doğal bir olaydır; kusur sayılmamalıdır. Hoca bile çok iyi bildiği Kuran ayetlerini okurken yanılabilir.
- hocanın dediğini yap, yaptığını yapmaatasözüDin adamları bize dinin buyruklarını anlatırlar. Buna uymak gerekir. Ama hocalar çoğu zaman kolay olanı insanlara önerip kendileri azimetli/zor olan ibadetleri yaptıklarından bu atasözü ortaya çıkmıştır.
- hocanın vurduğu yerde gül biteratasözüÖğretmen gerekli görürse çocuğu döver. Attığı dayağa, gücenmek şöyle dursun, nimetgözüyle bakılır ve dayağın yaptığı kızartı, vücutta açılmış gül diye nitelenir.
- horona kalkan silkeleniratasözüGüzel şeyler beraberinde, katlanılması gereken zorluklar da getirir.
- horoz ne kadar öterse ötsün, civciv tavuğun dıkdıkına bakaratasözüBabalar çocuklarının kendilerine yakın olmaları için ne denli uğraşırlarsa uğraşsınlar,çocuklar annelerine daha çok bağlı olurlar.
- horozu çok olan köyün sabahı geç oluratasözüBir konu üzerinde söz söyleyen çok olursa karara varmak gecikir.
- huylu huyundan vazgeçmezatasözü"Kişilik, uzun bir zaman diliminde oluştuğu için ani değişikliklere müsait değildir" anlamında bir söz.
- hırsız evden olursa mandayı bacadan aşırıratasözüEv içindeki hırsızlığa karşı önlem almak güçtür. Evin ve evdeki yaşayışın bütün inceliklerini bildiği için akla gelmeyen yollarla, olanaksız sanılan eylemlerle hırsızlığını yapar.
- hırsıza kilit olmazatasözüBir evin içini bilen hırsız, her şekilde evi soyar.
- hırsızlık bir ekmekten, kahpelik bir öpmektenatasözüHırsızlığın büyüğü küçüğü olmaz; bir ekmek çalan da hırsızdır. Nitekim insanın namusunu satmış sayılması için bir öpücük vermiş olması yeter.
- hırsızlığı da öğren, başucunda dursunatasözüHırsızlığı ve benzeri kötü davranışları da öğrenin. Eylemde bulunmak için değil, bunları yapanlara karşı ne gibi önlemler alınması gerektiğini bilmeye ve kendilerini daha kolay bulmaya yarayacağı için.
- hıyar akçesiyle alınan eşeğin ölümü sudan oluratasözüÇok ucuza alınan mal, çürük, işe yaramaz olur.
- hıyarın önü, dutun sonuatasözüHıyar, ilk çıktığında taze ve lezzetli olur; gitgide kartlaşır. Dut ise ilk çıktığında ham, songünlerinde olgun ve tatlı olur.