Vefasız Dünyanın Vefasız Sevgilisi

Şiirde konuşan kişi, çevresindeki insanlardan vefa beklediğini, fakat karşılığında cefa, yani zulüm gördüğünü söyler. “Vefa her kimseden kim istedim...” dizesi, güven ve bağlılık arayışının tekrar tekrar boşa çıktığını anlatır. Buradaki “dünyada” sözü, verilen sözlük anlamıyla “hiçbir zaman, hiçbir biçimde” düşünülmelidir; böylece şair, vefayı hiçbir biçimde bulamadığı duygusunu güçlendirir.

Kişi, derdini başkalarına izhar ederek, yani belirterek derman arar; ancak onların da kendisinden beter dert ve belalara düştüğünü görür. “Gam def'in” ifadesi, tasanın ve üzüntünün savılmasını anlatır. Şair, gamını gidermeye kimsenin yardım etmediğini söyler. Sevinçten söz eden yakınlarını ise riya, yani ikiyüzlülük içinde görür. Böylece yalnızlık ve insanlara duyulan güvensizlik belirginleşir.

Sonraki bölümde umut yoluna adım atmak, kişinin yeniden bir çıkış aramasını düşündürür; fakat bu yol ona sergerdanlık, yani savrulma getirir. Emelini bir ip gibi elinde tuttuğunda karşısına ejderha çıkması, umudun bile korkutucu ve tehlikeli görünmesini sağlayan bir imgedir. Son dizelerde Fuzûlî, insanlardan yüz çevirmesinin yadırganmamasını ister: Yöneldiği kişilerden tekrar tekrar bela gördüğü için uzaklaşmıştır. Şiirin ana duygusu, vefa arayışının doğurduğu hayal kırıklığı ve derin üzüntüdür.